Sáng sớm, sương phủ kín triền núi. Con đường đất dẫn vào khu rừng giáp biên còn đẫm hơi ẩm. Tổ kiểm lâm lặng lẽ xuất phát, bộ đàm lẫn trong tiếng gió rừng. Ở Lào Cai – nơi rừng chiếm hơn nửa diện tích tự nhiên – màu xanh không chỉ là cảnh quan. Đó là sinh kế, là “lá phổi” của vùng cao và cũng là vành đai bảo vệ biên cương.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Sau sáp nhập địa giới hành chính, tổng diện tích rừng toàn tỉnh Lào Cai đạt 865.059,9 ha, tỷ lệ che phủ dự kiến cuối năm 2025 là 61,5%. Con số ấy được giữ vững giữa bối cảnh áp lực phát triển hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.
“Giữ rừng hôm nay là giữ tương lai cho thế hệ mai sau”, ông Nguyễn Việt Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai (Chi cục), chia sẻ khi chúng tôi gặp ông tại trụ sở đơn vị sau một chuyến kiểm tra cơ sở.
Giữ rừng giữa áp lực phát triển
Năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai ghi nhận 160 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, giảm 73 vụ so với năm trước. Diện tích rừng tự nhiên cơ bản được giữ ổn định. Đằng sau kết quả ấy là những ngày bám rừng không kể nắng mưa của lực lượng kiểm lâm và chính quyền cơ sở.
Địa bàn rộng, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, địa hình hiểm trở. Có nơi, để vào được hiện trường phải đi bộ hàng giờ qua dốc đá trơn trượt. Một kiểm lâm viên kể: “Nhiều vụ việc chỉ cần chậm vài tiếng là lâm sản đã bị tẩu tán. Anh em phải thường xuyên tuần tra đột xuất, kể cả ban đêm”.
Song song với đó là áp lực chuyển đổi đất rừng phục vụ các dự án phát triển. Theo thống kê, trong năm đã Chi cục tham mưu trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển mục đích sử dụng rừng cho nhiều dự án, song đều thực hiện đúng quy trình, đảm bảo trồng rừng thay thế.
Ông Nguyễn Việt Hà khẳng định: “Quan điểm của chúng tôi là phát triển phải hài hòa với bảo vệ. Mọi dự án liên quan đến rừng đều được rà soát kỹ lưỡng. Rừng tự nhiên phải được giữ bằng mọi giá, còn rừng trồng phải được tái tạo bền vững”.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị, diện tích rừng tự nhiên 473.223,1 ha vẫn được duy trì ổn định – một thành quả không dễ đạt được trong bối cảnh nhiều địa phương khác còn đối mặt nguy cơ suy giảm rừng.
Lào Cai hiện có 865.059,9 ha diện tích rừng. Trong đó, rừng tự nhiên là 473.223,1 ha, rừng trồng là 338.883,1 ha; Tỷ lệ che phủ đạt 61,5%. Năm 2025, số vụ vi phạm lâm nghiệp 160 vụ (giảm 73 vụ so với 2024).
Canh lửa, giữ rừng mùa khô
Ở vùng cao Tây Bắc, mùa khô hanh luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng. Năm 2025 xảy ra 4 vụ cháy rừng với tổng diện tích thiệt hại 1,58 ha – con số nhỏ so với tổng diện tích rừng, nhưng mỗi vụ cháy đều để lại bài học lớn.
Tại một chòi canh lửa ở xã vùng cao Púng Luông (Lào Cai), kiểm lâm viên trẻ chỉ tay về phía những triền rừng thông: “Chỉ cần một đốm lửa nhỏ từ đốt nương cũng có thể lan nhanh trong gió. Vì vậy phòng ngừa luôn quan trọng hơn chữa cháy”.
Trong năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai tổ chức được 1.916 buổi tuyên truyền với hơn 171.000 lượt người tham gia; kiểm tra 637 cơ sở về phòng cháy, chữa cháy rừng; duy trì 72 chòi canh lửa; cấp phát hàng nghìn cẩm nang tuyên truyền.
Hệ thống cảnh báo điểm cháy qua vệ tinh và tin nhắn SMS giúp lực lượng kiểm lâm phát hiện sớm nguy cơ. Khi xảy ra cháy, phương châm “4 tại chỗ” được triển khai đồng bộ.
Ông Nguyễn Việt Hà cho biết: “Chúng tôi xác định lấy phòng là chính. Phát hiện sớm, xử lý nhanh sẽ giảm thiểu thiệt hại. Quan trọng hơn là nâng cao ý thức của người dân sống gần rừng. Bởi rừng chỉ thực sự an toàn khi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ”.
Năm 2025, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai đã tổ chức 1.916 buổi tuyên truyền tại thôn bản với 171.126 lượt người tham gia; duy trì 72 chòi/lán canh lửa ; triển khai 637 cuộc kiểm tra cơ sở PCCCR; trên địa bàn đã xảy ra 04 vụ cháy rừng, thiệt hại 1,58 ha.
Từ “giữ rừng” đến “sống được nhờ rừng”
Bảo vệ rừng không chỉ là ngăn chặn vi phạm, mà còn là tạo sinh kế bền vững. Khi người dân sống được từ rừng, họ sẽ trở thành những “người gác rừng” tự nguyện.
Năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai trồng mới và trồng lại 14.242,9 ha rừng tập trung và chuẩn bị 111,5 triệu cây giống lâm nghiệp. Khoanh nuôi tái sinh đạt 8.199,9 ha. Diện tích rừng trồng được cấp chứng chỉ và chứng nhận quế hữu cơ đạt hơn 36.000 ha.
Tại một xã Xuân Ái (Lào Cai) có diện tích quế lớn, người dân cho biết trước đây chỉ bán vỏ quế thô, nay nhờ liên kết với doanh nghiệp, sản phẩm được chế biến sâu, giá trị tăng đáng kể.
Theo ông Nguyễn Việt Hà: “Phát triển lâm nghiệp phải gắn với chuỗi giá trị và thị trường. Chúng tôi đang thúc đẩy mở rộng diện tích quế hữu cơ, rừng có chứng chỉ, cấp mã số vùng trồng để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu”.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý rừng – từ phần mềm theo dõi diễn biến rừng đến GIS, ảnh viễn thám – đang từng bước được hoàn thiện.
“Chuyển đổi số trong lâm nghiệp là xu thế tất yếu. Công nghệ giúp minh bạch dữ liệu, phát hiện sớm vi phạm và nâng cao hiệu quả quản lý”, ông Hà nhấn mạnh.
Giữ rừng, phát triển rừng và làm giàu từ rừng – ba trụ cột ấy đang tạo nên nền tảng cho mục tiêu năm 2026 của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai, gồm: duy trì độ che phủ trên 60%, trồng mới 14.000 ha rừng sản xuất và tiếp tục nâng cao chất lượng rừng hiện có.
Chiều xuống, ánh nắng cuối ngày rọi qua tán rừng già. Tiếng gió xào xạc như nhịp thở của đại ngàn. Ở nơi biên cương ấy, những bước chân kiểm lâm vẫn âm thầm nối dài.
“Giữ rừng là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự bền bỉ và đồng lòng của cả hệ thống chính trị và người dân”, ông Nguyễn Việt Hà nói trước khi chia tay chúng tôi.
Màu xanh trên dãy núi miền biên giới phía Bắc vẫn đang được gìn giữ – không chỉ bằng mệnh lệnh hành chính, mà bằng trách nhiệm, niềm tin và cả tình yêu với rừng.
Năm 2026, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai quyết tâm duy trì độ che phủ rừng trên 60%, trồng mới rừng sản xuất 14.000 ha và khoanh nuôi tái sinh chuyển tiếp 1.318,2 ha. Đồng thới hoàn thiện cơ sở dữ liệu lâm nghiệp và tăng cường ứng dụng GIS, AI trong quản lý rừng.
Bài 30: Tuyên Quang - Giữ màu xanh đại ngàn Nà Hang
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 27: Giữ màu xanh nơi thượng nguồn - Dấu ấn của Kiểm lâm khu vực IV – Tuyên Quang
- Bài 4: Bảo tồn thiên nhiên để phát triển bền vững ở Bát Xát
- Kiểm lâm Sa Pa - Quản lý và phát triển rừng gắn với sinh kế người dân
- Kiểm lâm Bát Xát giữ vững lá chắn xanh nơi cửa ngõ biên giới
Ngày 14/3, đại diện của 164 nước thành viên Liên hợp quốc đã có mặt ở thành phố Geneva, Thụy Sĩ để tiến hành vòng đàm phán cuối cùng về một hiệp ước đầy tham vọng nhằm ngăn chặn và đảo ngược sự thu hẹp môi trường sống của các loài động vật nguy cấp.
Là một trong những khu vực sở hữu nhiều hệ sinh thái đặc thù, Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu nhiều tác động tiêu cực của biển đổi khí hậu và việc khai thác tài nguyên thiếu bền vững. Tình hình trên đòi hỏi tăng cường bảo tồn, hạn chế sự suy thoái của các hệ sinh thái, góp phần cải thiện sinh kế của người dân và giảm rủi ro thiên tai.
Ngày 3/3, tại Vườn quốc gia Cát Tiên đã diễn ra lễ mít tinh hưởng ứng ngày Động, thực vật hoang dã Thế giới 2022 với chủ đề Khôi phục các loài động, thực vật hoang dã để bảo vệ hệ sinh thái. Buổi lễ mít tinh khởi đầu bằng hoạt động diễu hành với 70 xe đạp trên lộ trình 11 km đi ngang qua 3 xã vùng đệm: Phú Lập, Núi Tượng và Nam Cát Tiên.Buổi lễ mít tinh khởi đầu bằng hoạt động diễu hành với 70 xe đạp trên lộ trình 11 km đi ngang qua 3 xã vùng đệm: Phú Lập, Núi Tượng và Nam Cát Tiên.
Ngày 20/12/2013, phiên họp lần thứ 68 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua tuyên bố chọn ngày 3/3 hàng năm là Ngày động vật hoang dã thế giới nhằm mục đích nâng cao nhận thức công chúng về thế giới động vật, thực vật hoang dã.
Khu Bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Hòn Bà có hệ động vật hoang dã đa dạng, phong phú. Vì vậy, ban quản lý khu bảo tồn này đang triển khai nhiều giải pháp để bảo vệ động vật hoang dã.
