Nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh

Phát biểu tại hội nghị, ông Cao Đăng Vinh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật Dân sự - Kinh tế (Bộ Tư pháp) cho biết, hội nghị là một trong những hoạt động triển khai Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 14/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030. Chương trình này được triển khai với mục tiêu nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, giúp doanh nghiệp tiếp cận kịp thời quy định pháp luật, nâng cao năng lực tuân thủ và giảm chi phí thực hiện.

Ông Vinh nhấn mạnh, Quyết định số 84/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững mà còn phản ánh hiệu quả quản lý nhà nước và năng lực tổ chức thi hành pháp luật. Hội nghị là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi thực chất, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao chất lượng tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Tại hội nghị, ông Trần Minh Sơn ,Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh là lực lượng có vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế. Đặc biệt, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 14/01/2026 phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 đã thể hiện rất rõ định hướng chuyển mạnh từ hỗ trợ phân tán sang hỗ trợ có trọng tâm, có hệ thống, bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Có thể thấy, hệ thống chính sách hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh hiện nay đã có bước phát triển đáng kể. Hệ thống văn bản pháp luật ngày càng được hoàn thiện, phạm vi hỗ trợ không chỉ dừng ở phổ biến pháp luật mà đã mở rộng sang cung cấp thông tin pháp lý, bồi dưỡng kiến thức, tư vấn, đối thoại, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và hỗ trợ pháp lý trên nền tảng số…

Tuy nhiên, theo ông Sơn, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn một số vấn đề chung cần được nhìn nhận thẳng thắn, đó là: khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp cận thực tế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn còn khá lớn. Nhiều chính sách hỗ trợ được ban hành với mục tiêu đúng, nhưng khi đi vào thực tiễn thì doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm, tiếp cận, hiểu đúng và áp dụng đúng quy định pháp luật. Bên cạnh đó, tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện giữa các cấp, các ngành, các địa phương chưa phải lúc nào cũng đáp ứng yêu cầu. Đặc biệt, năng lực tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh còn chưa đồng đều…

Dưới góc độ là người làm công tác nghiên cứu, ông Nguyễn Văn Nam, Viện trưởng Viện nghiên cứu pháp luật phía Nam cho rằng, trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bền vững của nước ta, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ một vị trí xương sống, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang vận hành, đóng góp gần 45% GDP và hấp thụ trên 85% lực lượng lao động xã hội. Trong số những doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động thì có rất nhiều chủ doanh nghiệp là người khuyết tật. Việc tiếp cận các chính sách thực thi, hỗ trợ pháp lý đối với những doanh nghiệp này còn nhiều khó khăn. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp sử dụng từ 30% lao động là người khuyết tật trở lên mới đủ điều kiện để kích hoạt các chính sách ưu đãi tối cao về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn tiền thuê đất và vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội…

Tuy nhiên, để chứng minh được con số “30%” này, doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian, thủ tục giấy tờ để chứng minh do đó chúng ta cần tăng cường công tác truyền thông, có những hỗ trợ cụ thể, đặc biệt là tư vấn pháp luật để chính sách thực sự đi vào cuộc sống.

Tại hội nghị, đại diện nhiều doanh nghiệp cho rằng, trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số chủ thể sản xuất, kinh doanh, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và bảo đảm an sinh xã hội, việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ đối với khu vực này không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là thước đo quan trọng phản ánh năng lực quản trị, tổ chức thi hành pháp luật của các cơ quan nhà nước. Thực tế cho thấy, hệ thống chính sách, pháp luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đã được ban hành khá đồng bộ, từng bước đi vào cuộc sống, tuy nhiên, quá trình thực thi vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn hạn chế trong khả năng tiếp cận thông tin chính sách; một số quy định mới của pháp luật doanh nghiệp, pháp luật về thuế, phí, lệ phí chưa được cập nhật, tuân thủ đầy đủ; công tác hỗ trợ pháp lý cho các nhóm đối tượng đặc thù, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa có người khuyết tật tham gia lao động, vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện cả về thể chế và cơ chế thực thi trong kỷ nguyên số. Chỉ một số vướng mắc pháp lý không được tháo gỡ kịp thời cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh và niềm tin của doanh nghiệp, hộ kinh doanh đối với chính sách của Nhà nước. Trong bối cảnh đó, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, hiệp hội ngành nghề, đội ngũ chuyên gia, luật sư và chính cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh...

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng, cần quan tâm hơn đến doanh nghiệp của người khuyết tật và doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật thông qua việc hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, tăng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phổ biến chính sách bằng hình thức trực tuyến, mở rộng hoạt động tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tại địa phương và duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện pháp luật.