Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu vực phía Đông đường Trần Phú, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa vừa được phê duyệt, cho thấy một định hướng đáng chú ý: tái tổ chức dải ven biển trung tâm không chỉ như một không gian du lịch, mà còn là trục công viên – dịch vụ công cộng – cảnh quan đô thị gắn với đời sống người dân.
Khu vực lập quy hoạch có quy mô khoảng 80,6 ha, kéo dài từ cầu Trần Phú đến khu vực Cảng Nha Trang; phía Đông giáp biển Đông và khu di tích Lầu Bảo Đại, phía Tây tiếp giáp trục Trần Phú – Hùng Vương, phía Nam giáp phường Nam Nha Trang, phía Bắc giáp phường Bắc Nha Trang. Quy hoạch xác định lộ trình ngắn hạn đến năm 2030 và dài hạn đến năm 2040.
Điểm nhấn đầu tiên là tư duy giữ dải biển làm không gian công cộng chủ đạo. Quy hoạch xác định tính chất khu vực là công viên, dịch vụ du lịch ven biển, kết hợp khu dân cư trung tâm đô thị hiện hữu. Trong cơ cấu sử dụng đất, đất cây xanh sử dụng công cộng cấp đô thị chiếm hơn 275.500 m², tương đương 34,19% tổng diện tích quy hoạch; bãi cát chiếm hơn 97.200 m², tương đương 12,06%. Đây là tỷ lệ đáng kể, thể hiện mục tiêu duy trì dải không gian mở ven biển thay vì phát triển đơn thuần theo hướng bê tông hóa.
Theo quy hoạch, khu vực phía Đông đường Trần Phú sẽ được phát triển theo hướng đồng bộ kiến trúc cảnh quan, bảo đảm tính liên tục của dải công viên ven biển với các khu dân cư lân cận. Các công trình dịch vụ trong công viên được cho phép bố trí nhưng phải kiểm soát về quy mô, tầng cao, mật độ và chức năng; tỷ lệ diện tích công trình dịch vụ bổ sung trong dải công viên ven biển tối đa 5%.
Đáng chú ý, quy hoạch không phủ nhận nhu cầu dịch vụ du lịch, thương mại, vui chơi giải trí ven biển, nhưng đặt các chức năng này trong giới hạn của công viên công cộng. Các hạng mục như công trình phục vụ du lịch, tiện ích công cộng, nhà chờ, điểm đón trả khách, công trình vệ sinh, tắm tráng… được định hướng phục vụ người dân và du khách, không làm thay đổi bản chất không gian mở.
Cụ thể, nguyên tắc tổ chức cảnh quan công viên theo hướng mở, thân thiện, gần gũi với tự nhiên, hạn chế ảnh hưởng đến hệ sinh thái hiện hữu. Kiến trúc công trình được yêu cầu có hình khối nhẹ nhàng, màu sắc trang nhã, tận dụng ánh sáng tự nhiên và vật liệu thân thiện môi trường. Đây là cơ sở để kiểm soát chất lượng thiết kế đô thị trong quá trình triển khai, nhất là với một khu vực có giá trị cảnh quan đặc biệt như mặt tiền biển Nha Trang.
Một điểm mới khác là định hướng hình thành tuyến đường xe đạp cảnh quan, kết nối các không gian công cộng, công viên và khu chức năng dọc tuyến. Nếu được tổ chức tốt, tuyến xe đạp này có thể tạo thêm trải nghiệm chậm, giảm phụ thuộc vào phương tiện cơ giới, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận biển cho người dân và du khách.
Quy hoạch không chỉ dừng ở tổ chức không gian mặt đất mà còn đặt vấn đề phát triển không gian ngầm. Cùng với đó là định hướng nghiên cứu giao thông ngầm khu vực đường Trần Phú, bãi xe công cộng tại quảng trường, công viên công cộng; đồng thời bố trí tầng hầm cho các công trình dịch vụ, dịch vụ du lịch, chung cư hỗn hợp nếu phù hợp điều kiện đầu tư. Đây là hướng tiếp cận cần thiết trong bối cảnh khu vực ven biển trung tâm chịu áp lực lớn về giao thông, đỗ xe và lưu lượng du khách.
Về giao thông, đường Trần Phú tiếp tục là trục ven biển chính, kết nối khu vực quy hoạch với trung tâm tỉnh. Trong phạm vi dự án dự kiến bố trí 13 bãi đỗ xe, gồm 9 bãi đỗ xe công viên, 1 bãi theo quy hoạch phân khu và 3 bãi đỗ xe ngầm. Đồ án cũng nghiên cứu 3 hầm đi bộ tại khu vực khách sạn Havana hiện hữu, công viên Yersin và Quảng trường Thanh Niên; khuyến khích xây dựng cầu băng đường nhằm tăng kết nối và mỹ quan đô thị.
Ở góc độ môi trường, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo vệ cảnh quan ven biển, duy trì không gian xanh và không gian công cộng; đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật; giám sát, kiểm soát tác động môi trường trong quá trình xây dựng và phát triển đô thị. Nước thải phát sinh dự kiến khoảng 2.709 m³/ngày đêm, được thu gom, tách dòng và dẫn về Nhà máy xử lý nước thải phía Nam thành phố Nha Trang. Chất thải rắn được phân loại, thu gom, vận chuyển đến cơ sở xử lý tập trung.
Quy hoạch cũng tính toán các yếu tố hạ tầng thiết yếu như cấp nước, thoát nước mưa, cấp điện, thông tin liên lạc và phòng cháy chữa cháy. Riêng thoát nước mưa, khu vực được chia thành 6 lưu vực, tận dụng hệ thống thoát nước hiện hữu; cấp nước sinh hoạt dự kiến khoảng 4.121 m³/ngày đêm; bố trí mới 38 trụ cứu hỏa, kết hợp hệ thống hiện trạng.
Nhìn tổng thể, điểm nhấn của quy hoạch phía Đông đường Trần Phú là chuyển dải ven biển trung tâm Nha Trang thành một không gian công cộng có kiểm soát, vừa phục vụ du lịch, vừa giữ vai trò cảnh quan – môi trường – sinh hoạt cộng đồng. Thách thức tiếp theo nằm ở khâu triển khai: bảo đảm công khai quy hoạch, quản lý chặt chức năng dịch vụ trong công viên, kiểm soát tầng cao – mật độ, và ưu tiên lợi ích tiếp cận biển của cộng đồng.