Tượng đài Chiến thắng Sông Gianh, cảng Gianh, cầu Gianh… trên vùng đất Quảng Trị hôm nay hiện lên sừng sững, uy nghi dưới trời xanh, trở thành điểm tựa lịch sử, minh chứng cho sự chuyển mình của vùng đất bên đôi bờ con sông huyền thoại. Bến phà Gianh, từng là trọng điểm đánh phá ác liệt, ghi dấu sự hy sinh của hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ và người dân với tinh thần “xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương”… Những mất mát ấy đã hun đúc nên giá trị lịch sử và chiều sâu tâm linh cho vùng đất này.
Khúc bi tráng trên dòng sông linh thiêng
Là dòng sông lớn nhất trong hệ thống sông chính của tỉnh Quảng Trị, sông Gianh có chiều dài 160 km, bắt nguồn từ vùng núi Phu Cô Pi thuộc dãy Trường Sơn, chảy vắt ngang qua phần lớn địa phận tỉnh Quảng Bình (cũ) trước khi đổ ra Biển Đông.
Xuôi theo dòng chảy lịch sử, sông Gianh từ lâu được biết đến là đường ranh lửa đạn nằm giữa lòng nước Việt. Trong “Đại Nam nhất thống chí” (1875), sông Gianh còn được gọi bằng cái tên “Linh Giang”. Sự đúc kết tinh tế của người xưa thể hiện qua những xóm làng trù phú hưởng lợi từ đôi bờ phù sa đỏ nặng cùng nguồn lợi thủy sản dồi dào. Sông Gianh linh thiêng và huyền bí với đặc tính lòng sông rộng, đáy sông sâu và dòng chảy lúc hiền hòa, khi khó tính đã che chở và gội rửa cho biết bao thân phận trong triền miên đau thương của những cuộc chiến thù trong, giặc ngoài.
Nằm bên dòng sông Gianh, bến phà Gianh là chứng tích đau thương, hào hùng của những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Trong kháng chiến chống Mỹ, khu vực cảng Gianh, bến phà Gianh giữ vai trò đặc biệt quan trọng, được ví như "yết hầu" nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Đây cũng là nơi khởi đầu của những chuyến tàu không số trên đường Hồ Chí Minh trên biển, tuyến vận tải chiến lược vận chuyển vũ khí, lương thực chi viện cho miền Nam. Đồng thời, khu vực này kết nối với tuyến đường Trường Sơn trên bộ, hình thành mạng lưới hậu cần xuyên suốt, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.
Chính vì vị trí chiến lược ấy, cảng Gianh và bến phà Gianh trở thành "tọa độ lửa", hứng chịu sự đánh phá ác liệt của không quân, hải quân Mỹ. Ngày 5.8.1964, tại đây đã diễn ra trận đánh đầu tiên của Hải quân Việt Nam, cùng quân và dân địa phương kiên cường chiến đấu, bảo vệ tuyến vận tải huyết mạch. Chiến thắng này đã đi vào lịch sử, trở thành biểu tượng của ý chí và bản lĩnh Việt Nam.
Năm 2013, Bến phà Gianh 1, 2 được công nhận là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, thuộc hệ thống di tích đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh. Mới đây, Bến phà Gianh 2 đã được tôn tạo, chỉnh trang với nhiều hạng mục mới, tạo nên không gian tưởng niệm trang nghiêm, hài hòa giữa yếu tố lịch sử và cảnh quan.
Từ dòng sông này, những con “tàu không số” đầu tiên đã âm thầm xuất phát, mở tuyến vận tải chiến lược trên biển – đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Những con tàu gỗ nhỏ bé, cải trang thành tàu đánh cá, chở theo vũ khí, lương thực chi viện cho miền Nam đã viết nên những trang sử thầm lặng mà oanh liệt. Nhiều thuyền viên bị bắt, bị giam giữ, song vẫn giữ trọn bí mật, góp phần làm nên huyền thoại của một tuyến đường đặc biệt.
Qua nhiều giai đoạn lịch sử, sông Gianh luôn giữ vị trí đặc biệt trong tiến trình phát triển của dân tộc. Thời Trịnh – Nguyễn phân tranh, đây từng là ranh giới giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài. Trong kháng chiến chống Pháp, đôi bờ sông Gianh ghi dấu chiến thắng Phù Trịch – La Hà năm 1950, góp phần chặn đứng âm mưu mở rộng vùng chiếm đóng của địch. Đến thời kỳ chống Mỹ, sông Gianh trở thành “tuyến lửa” trọng yếu, gắn với phà Gianh, cảng Gianh và những chuyến tàu không số trên đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại.
Sông Gianh và “Bản hùng ca trên sông”
Sông Gianh qua bao cơn tao loạn, trên thân mình mang đầy chiến công và chứng tích. Sông Gianh nay đã nối đôi bờ bằng chiếc cầu kết cấu vĩnh cửu từ bê tông cốt thép. Tượng đài chiến thắng Sông Gianh, cảng Gianh, cầu Gianh… hôm nay sừng sững, uy nghi dưới trời xanh chính là điểm tựa lịch sử vững vàng, minh chứng cho sự chuyển mình và đi lên của vùng đất nơi đôi bờ con sông huyền thoại này.
Bến phà Gianh từng là trọng điểm đánh phá ác liệt, nơi hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ và người dân đã anh dũng hy sinh với tinh thần “xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương”. Những mất mát ấy đã hun đúc nên giá trị lịch sử và chiều sâu tâm linh cho vùng đất này.
Từ một bãi sình lầy, khu di tích đã được tôn cao gần 1,8m, đảm bảo chống ngập và đồng bộ với hạ tầng Quốc lộ 1A. Các hạng mục được đầu tư đồng bộ, khang trang, xứng tầm với một di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời mở ra không gian du lịch tâm linh, nơi du khách có thể dừng chân tưởng niệm và tri ân.
Di tích lịch sử Bến phà Gianh là công trình mang ý nghĩa tri ân sâu sắc, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân đối với mảnh đất giàu truyền thống này.
Chương trình đồng thời tôn vinh những chiến công vang dội tại Bến phà Gianh - Cảng Gianh trong giai đoạn 1964-1973, khẳng định vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng của tuyến giao thông huyết mạch này trong kháng chiến; qua đó giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa cùng diện mạo mới của Khu Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh, một “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cách mạng, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, lan tỏa thông điệp về hòa bình, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, đất nước. Lễ khánh thành Di tích lịch sử Bến phà Gianh sẽ diễn ra vào 20h ngày 18/4/2026.
Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc mà còn là dịp để người dân cả nước hướng về một địa danh lịch sử thiêng liêng. Hòa chung không khí thiêng liêng, tự hào của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), 72 năm Ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ (07/5/1954 - 07/5/2026), 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), Chương trình nghệ thuật chính luận “Bản hùng ca trên sông” được tổ chức với ý nghĩa chính trị, văn hóa sâu sắc. Đây là dịp để ôn lại những trang sử hào hùng của dân tộc, tri ân công lao to lớn, sự hy sinh anh dũng của các lực lượng vũ trang và Nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh vừa chính thức phát động cuộc thi “Ảnh đẹp và video clip ấn tượng về du lịch Hà Tĩnh” năm 2026 nhằm khuyến khích mỗi người dân, mỗi du khách kể lại câu chuyện riêng về vùng đất mình từng đi qua.
Sau một đêm ở chợ hoa Nhổn, tôi rời đi khi trời vừa hửng sáng, mang theo những bó hoa còn đẫm sương và cả những câu chuyện chưa dứt về một nghề đẹp nhưng nhiều bất trắc. Từ nhịp chợ lặng lại sau các dịp lễ, Tết, đến những nỗi lo phía sau mỗi chuyến hàng, có thể thấy rõ: những khó khăn của ngành hoa không chỉ đến từ thời tiết, mà nằm sâu trong cách tổ chức sản xuất, thị trường và chính sách. Trong bối cảnh khí hậu biến động và yêu cầu tiêu dùng thay đổi, ngành hoa Việt Nam đang đứng trước một lựa chọn: hoặc tiếp tục thích ứng theo cách manh mún, hoặc phải tái cấu trúc toàn diện để thoát khỏi vòng lặp “được mùa, mất giá”.
Tôi đến chợ hoa đêm Nhổn (Hà Nội) vào một đêm muộn, sau khi những đợt mua bán sôi động nhất của mùa lễ, Tết đã đi qua. Không còn cảnh người chen chân, xe xếp hàng dài để lấy hoa như những ngày cao điểm, chợ trở về nhịp thường nhật, chậm hơn, lặng hơn. Nhưng cũng chính trong nhịp chợ tưởng như đã dịu ấy, tôi nhìn rõ hơn những áp lực đang bủa vây ngành hoa: thời tiết thất thường, chi phí tăng, đầu ra bấp bênh và những toan tính ngắn dài của người trồng lẫn người buôn. Ở đây, mỗi bó hoa không chỉ mang hương sắc, mà còn gánh theo nỗi lo về một vụ mùa dễ “được hoa, mất giá”, đẹp trên tay người mua nhưng nhiều khi đã bạc màu nhọc nhằn từ ruộng đến chợ.
Tại Hội nghị Khoa học Quốc tế International Creative Papers Conference (ICPC) tháng 01/2026 diễn ra tại Hàn Quốc, nhóm học sinh đến từ Việt Nam đã xuất sắc giành Huy chương Vàng với đề tài nghiên cứu về hệ thống cảnh báo rò rỉ gas và phát hiện cháy nổ tích hợp. Trong đó, nổi bật là bạn Trần Ái Linh - trưởng nhóm, cũng là thành viên đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển và hoàn thiện dự án.
Với chủ đề “Từ ký ức đến tương lai - Quảng Trị vì hoà bình”, Lễ hội Vì Hòa bình năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc như: Ngày hội đạp xe vì hòa bình, Đêm nhạc Trịnh Công Sơn, Lễ hội Ánh sáng, Ẩm thực, Lễ hội Khinh khí cầu...
