Sâm Ngọc Linh với hàm lượng saponin vượt trội (hơn 52 loại), được coi là “Quốc bảo” và là một trong những loài nhân sâm quý hiếm nhất thế giới. Tuy nhiên, chính vì giá trị kinh tế và sức khỏe, thị trường sâm hiện nay đang rơi vào tình trạng bát nháo, khiến người tiêu dùng lạc vào một “ma trận” thực thụ. Không chỉ sâm tươi, các dòng rượu ngâm, sâm mật ong cũng đang bị thả nổi về chất lượng khi nguồn cung chính thống vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

Cùng 1kg sâm 30 củ, mỗi nơi một giá

Khảo sát thực tế trên các nền tảng online và qua tư vấn trực tiếp, người mua không khỏi ngỡ ngàng trước sự chênh lệch giá khủng khiếp. Đối với quy cách 1kg sâm tươi loại 30 củ, cửa hàng Sâm Ngọc Linh Trường Nhân chào giá 52 triệu đồng. Trong khi đó, tại hệ thống Sâm Ngọc Linh K5, cùng loại 30 củ/kg (sâm 10 năm tuổi) được báo giá lên tới 165 triệu đồng. Trong khi đó một cơ sở có tên Sâm Ngọc Linh Phúc Hà tại Quảng Nam lại đưa ra mức giá 35 triệu đồng cũng cho loại 30 củ/kg và khẳng định là sâm tự nhiên.

Ngoài ra, với loại 10 củ/kg (sâm tự nhiên), Sâm Ngọc Linh Trường Nhân niêm yết mức 150 triệu đồng; Sâm Ngọc Linh K5 báo giá lên tới 360 triệu đồng (36 triệu đồng/100gram); Sâm Ngọc Linh Phúc Hà báo giá 45 triệu đồng... Việc mỗi nơi đưa ra một mức giá khác nhau cho cùng một sản phẩm khiến người tiêu dùng vô cùng khó khăn trong việc lựa chọn và phân định chất lượng.

Không dừng lại ở sâm tươi, các cửa hàng cũng chào mời đủ loại sản phẩm chế biến sẵn với mức giá “nào cũng có”. Sâm Ngọc Linh thái lát ngâm mật ong hũ 100ml của thương hiệu K5 có giá khoảng 1,36 triệu đồng. Tuy nhiên, hũ lớn 1000ml (chứa 100g sâm) tại Thế Giới Hồng Sâm được bán với giá 12,5 triệu đồng. Thị trường rượu sâm còn “loạn” hơn: Một bình rượu hoa sâm 2,3 lít có giá 4,5 triệu đồng, bình 3 lít chứa 1 củ sâm lâu năm giá 8,5 triệu đồng. Cá biệt, những bình rượu thượng hạng trưng bày các củ sâm độc bản có thể công bố giá từ 100 triệu đến hơn 300 triệu đồng.

Cảnh báo chiêu trò “đội lốt” Sâm Ngọc Linh

Trong bối cảnh nguồn sâm Ngọc Linh tự nhiên dần cạn kiệt và nguồn cung nuôi trồng chưa đáp ứng đủ cầu, thị trường đã biến tướng thành một “ma trận” hàng giả tinh vi. Ông Nguyễn Đình Du, người có thâm niên trong nghề, tiết lộ vấn nạn nhức nhối nhất là việc lựa chọn các loại sâm khác, hoặc củ tam thất có độ tương đồng về hình dáng lên tới 80-90% để “phù phép” thành sâm Ngọc Linh. Ông Du nhấn mạnh, sự chênh lệch giá là động cơ chính cho sự gian lận này.

Không dừng lại ở sâm tươi, ông Du cảnh báo ngay cả rượu sâm cũng bị làm giả bằng lõi sâm Hàn Quốc, sau đó pha thêm chất tạo đắng giả và vị ngọt từ kỷ tử, táo tàu,... để đánh lừa vị giác người dùng.

“Hiện nay, các nhà vườn đang đa dạng hóa sản phẩm như sâm ngâm mật ong hay dịch chiết để phục vụ nhiều đối tượng khách hàng. Tuy nhiên cần lưu ý rằng một khi đã được chế biến, việc phân biệt thật - giả bằng mắt thường lại càng trở nên bất khả thi” – ông Du nói.

Dẫu vậy, ông Du khẳng định “cái lưỡi” vẫn là công cụ kiểm chứng chuẩn xác nhất. Sâm Ngọc Linh thật có vị đắng đặc trưng nhưng ngay sau đó là hậu vị ngọt thanh, thấm sâu và lưu giữ rất lâu ở cổ họng. Trái lại, các loại sâm giả hay củ tam thất thường chỉ để lại vị đắng gắt kéo dài, gây cảm giác khó chịu mà không có sự chuyển biến vị giác tinh tế như sâm thật.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Lượng – người được mệnh danh là “Vua sâm Ngọc Linh” với vườn sâm rộng 100ha cũng thừa nhận, việc phân biệt sâm thật – giả bằng mắt thường hiện nay là rất khó, ngay cả với những chuyên gia lâu năm. Vì vậy, để không lạc giữa “ma trận” sâm giả, ông Lượng định hướng người tiêu dùng nên tìm đến trực tiếp các chủ vườn uy tín có địa chỉ minh bạch hoặc lựa chọn mua tại những đại lý phân phối được ủy quyền chính thức. Đặc biệt, khách hàng cần ưu tiên các sản phẩm có đầy đủ giấy kiểm định DNA, tem truy xuất nguồn gốc và mã QR để đảm bảo quyền lợi.