Tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc đoạn hạ lưu qua xã Tịnh Khê, (tỉnh Quảng Ngãi) đang diễn biến phức tạp. Hàng chục hộ dân đứng trước nguy cơ mất đất sản xuất, ảnh hưởng đến nhà cửa, tài sản khi bờ sông ngày càng bị dòng nước xâm thực nặng nề.
Hơn 1km bờ sông bị uy hiếp, hàng chục hộ dân thấp thỏm
Dọc đoạn bờ sông Trà Khúc từ chân cầu Cổ Lũy xuôi về phía cửa biển (thuộc xóm Khê Nam, thôn Trường Định, xã Tịnh Khê) những dấu tích của sạt lở hiện rõ với nhiều mảng đất lớn bị khoét sâu, hàm ếch xuất hiện dọc bờ sông, nhiều vị trí đã áp sát vào khu vực vườn nhà dân.
Đoạn sạt lở nghiêm trọng nhất hiện kéo dài khoảng 1km. Theo người dân địa phương, tình trạng này đã diễn ra âm ỉ trong hơn 10 năm qua nhưng mức độ tàn phá tăng nhanh sau mùa mưa bão năm 2025.
Nằm ngay vùng cửa sông giao với biển, xóm Khê Nam phải chịu tác động kép từ cả lũ thượng nguồn và triều cường. Mỗi mùa mưa bão, lượng nước lớn từ thượng nguồn đổ về tạo áp lực mạnh lên bờ sông; trong khi đó, mùa biển động, sóng lớn và triều cường liên tục tác động khiến quá trình xâm thực diễn ra nhanh hơn.
Bên cạnh đó, việc hệ thống đê kè hai bên cửa biển được đầu tư đồng bộ cũng khiến khu vực chưa được kiên cố hóa chịu thêm áp lực từ sóng dội.
Theo UBND xã Tịnh Khê, tổng diện tích đất bị thiệt hại do sạt lở và bồi lấp tại xóm Khê Nam hiện đã lên tới khoảng 15.000m². Nhiều diện tích đất sản xuất, cây xanh chắn sóng, bờ tre bảo vệ của người dân đã bị dòng nước cuốn trôi.
Không chỉ mất đất do sạt lở, người dân nơi đây còn đối mặt với tình trạng cát biển bồi lấp ruộng đồng. Vào mùa gió bấc, triều cường dâng cao mang theo lượng lớn cát tràn vào đất sản xuất, có nơi phủ sâu đến nửa mét khiến đất bị hoang hóa, không thể canh tác.
Gia đình ông Phan Tấn Thạch (63 tuổi) là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng nề. Chỉ trong nhiều năm, dòng nước đã cuốn mất 400m² đất nông nghiệp của gia đình ông. Theo ông Thạch, trung bình mỗi năm bờ sông tiếp tục lấn sâu từ 5-7m.
“Trước đây, diện tích đất này là nơi sản xuất, tạo nguồn thu nhập chính cho gia đình. Nhưng dòng nước cứ lấn sâu, đến nay đã cuốn mất toàn bộ 400m² đất canh tác. Điều khiến chúng tôi lo lắng là sạt lở vẫn chưa dừng lại, nhà cửa của người dân ven sông có thể bị ảnh hưởng bất cứ lúc nào”, ông Thạch chia sẻ.
Tương tự, ông Trương Cọt (58 tuổi) cho biết, hơn 500m² đất sản xuất của gia đình ông trước đây nay cũng không thể canh tác do bị cát biển bồi lấp.
“Cát phủ quá dày, đất bị hoang hóa, không thể trồng được cây gì nên đành phải bỏ trống”, ông Cọt nói.
Cần sớm có giải pháp kè bảo vệ vùng cửa sông
Sạt lở không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của người dân. Nhiều đoạn tường rào, sân vườn của các hộ dân sát mép nước đã bị sụp đổ sau những đợt mưa lũ.
Mỗi khi mùa mưa bão đến, nhiều gia đình sống ven sông phải chủ động sơ tán vào khu vực an toàn để tránh nguy hiểm.
Ông Trần Cho chia sẻ: "Những ngày mưa lớn, người dân không dám ở lại nhà vì lo sạt lở xảy ra bất ngờ. Tiếng đất đá đổ xuống lòng sông khiến nhiều người luôn trong tâm trạng bất an".
Theo ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê, hiện trên địa bàn xã có 2 điểm sạt lở bờ sông nghiêm trọng. Trong đó, điểm tại xóm Khê Nam (thôn Trường Định) ảnh hưởng đến 50 hộ dân; điểm tại xóm Gò Đá (thôn Phú Vinh) ảnh hưởng trực tiếp đến 20 hộ dân.
Để ứng phó trước mắt, chính quyền xã Tịnh Khê đã triển khai theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tình trạng sạt lở, cắm biển cảnh báo nguy hiểm, đồng thời xây dựng phương án di dời, sơ tán người dân khi có tình huống khẩn cấp.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã, các giải pháp tạm thời như trồng tre, trồng cây giữ đất của người dân không còn hiệu quả khi liên tục bị dòng nước lũ cuốn trôi.
“Để bảo vệ công trình, đất đai và tài sản của nhân dân, xã đã có văn bản kiến nghị cấp trên quan tâm bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng các hạng mục kè kiên cố ven sông Trà Khúc. Đây là giải pháp căn cơ, bền vững để xử lý tình trạng sạt lở, giúp người dân vùng cửa sông ổn định cuộc sống lâu dài”, ông Thanh cho hay.
Mặc dù nguồn vốn Trung ương cho các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 chưa được phân bổ, Quảng Ngãi vẫn đang chủ động triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Đầu tư dây chuyền tự động, ứng dụng máy móc hiện đại vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm OCOP từ nguồn nguyên liệu bản địa... đang trở thành hướng đi của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã tại Quảng Ngãi. Công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Sở hữu hơn 130km bờ biển cùng hệ sinh thái biển đảo đa dạng, Quảng Ngãi đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững. Nhân Ngày Môi trường thế giới (5/6), Ngày Đại dương thế giới (8/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi về công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường biển và định hướng phát triển kinh tế biển trong thời gian tới.
