Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo

Ngày 8/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero".

Cùng dự Diễn đàn có Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Ngọc Tuấn; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cùng đại diện các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, hiệp hội doanh nghiệp, các định chế tài chính, các tổ chức xã hội và đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) Nguyễn Quang Vinh nêu rõ, Net Zero đang trở thành tiêu chuẩn mới của năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với Việt Nam, cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 không chỉ là một cam kết quốc tế đầy trách nhiệm mà còn là một lựa chọn chiến lược cho tương lai phát triển đất nước. "Đó là con đường để Việt Nam vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh, vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng; vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa bảo vệ môi trường; vừa hội nhập sâu rộng với thế giới, vừa nâng cao sức chống chịu và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế", Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch VCCI, cam kết Net Zero đã và đang được cụ thể hóa bằng hệ thống chính sách ngày càng đồng bộ. Cùng với đó, Việt Nam cũng đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được khát vọng đó, Chính phủ đã xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong giai đoạn tới, phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong những năm tiếp theo. 

"Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, cần một nền tảng năng lượng đủ mạnh. Muốn phát triển kinh tế xanh, cần một hệ sinh thái đầu tư xanh. Muốn hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, cần một cộng đồng doanh nghiệp xanh hơn, thông minh hơn và có trách nhiệm hơn". Nhấn mạnh như vậy, Phó Chủ tịch VCCI khẳng định, nếu Chính phủ là người kiến tạo thể chế thì doanh nghiệp chính là lực lượng tiên phong biến các mục tiêu phát triển bền vững thành những hành động cụ thể. 

Tuy nhiên, hành trình Net Zero là một hành trình chưa từng có tiền lệ. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang đối mặt với những thách thức lớn về vốn, công nghệ, nguồn nhân lực, dữ liệu phát thải và năng lực quản trị ESG. Chính vì vậy, quá trình chuyển đổi xanh không thể là nỗ lực đơn lẻ của doanh nghiệp. Đó phải là sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, các địa phương, các đối tác quốc tế và toàn xã hội.

Tại Diễn đàn, đại diện các Ban, bộ, ngành đã chia sẻ những định hướng lớn về thể chế và chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0", từ lộ trình Net Zero của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu, chuyển dịch năng lượng công bằng, phát triển tài chính xanh đến tăng cường hợp tác đối ngoại phục vụ mục tiêu phát triển bền vững. Các ý kiến đều thống nhất cho rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được triển khai đồng thời, trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát huy mạnh mẽ vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.

Đại diện Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) đã chia sẻ những xu hướng mới của chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Đại diện các doanh nghiệp tiêu biểu và tổ chức tài chính cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng các mô hình quản trị ESG, góp phần mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao chủ đề của Diễn đàn, chủ đề không chỉ giới hạn trong ngành năng lượng hay môi trường mà chính là vấn đề lựa chọn chiến lược phát triển của quốc gia. Đó là mục tiêu tăng trưởng nhanh hơn nhưng phải xanh hơn, hội nhập sâu hơn nhưng phải bền vững hơn, thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn gắn liền với chất lượng cao hơn và khẳng định vị thế quốc gia đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Biến đổi khí hậu đang là thách thức toàn cầu lớn nhất của nhân loại, gây tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội. Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển nhanh với độ mở lớn và nhu cầu năng lượng cao, là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất. Phó Thủ tướng khẳng định, trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định mục tiêu phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với công bằng, tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.

Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Các mục tiêu này đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 253 về cơ chế chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 với yêu cầu phát triển năng lượng phải đi đôi, đi trước một bước bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời gắn liền với yêu cầu phát triển bền vững và giảm phát thải. Hiện nay, Chính phủ đang tập trung xây dựng và hoàn thiện nghị quyết mới, theo đó tiếp tục lấy bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng làm nền tảng cốt lõi cho phát triển.

Để thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng là trọng tâm của lộ trình Net Zero, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn thắng nhấn mạnh thêm một số định hướng trọng tâm. Theo đó, thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững. Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách để phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. 

Cùng với đó, kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Việt Nam sẽ thực hiện đồng bộ, quyết liệt công tác bảo vệ môi trường, xử lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi. Đồng thời phát huy vai trò then chốt của cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương. Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế chính là động lực quyết định sự thành bại của hành trình Net Zero. 

"Chính phủ sẽ luôn hỗ trợ đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ mọi khó khăn cho các địa phương và các doanh nghiệp", Phó Thủ tướng khẳng định.

Cùng với chương trình Diễn đàn chính là hoạt động bên lề "Triển lãm Con đường xanh - NetZero Việt Nam" với hơn 50 gian hàng từ các địa phương, doanh nghiệp nhằm giới thiệu trực quan các mô hình, dự án, công nghệ sản phẩm, dịch vụ và sáng kiến xanh tiêu biểu; đồng thời mở ra một không gian kết nối giữa địa phương - doanh nghiệp - tổ chức quốc tế - nhà đầu tư - cộng đồng, nhằm thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, tài trợ, đầu tư cho chuyển đổi xanh.

Bên cạnh các phiên tham luận và đối thoại, Ban Tổ chức đã biểu dương các doanh nghiệp tiêu biểu trong thực hiện kinh tế xanh nhằm ghi nhận những nỗ lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và phát triên mô hình sản xuất kinh doanh bền vững.