Tích tụ, tập trung đất đai đang tạo dư địa để xã Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng quy mô hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ. Từ những mô hình nhà màng, nhà lưới, địa phương từng bước nâng năng suất, chất lượng, giá trị nông sản và xây dựng sản phẩm OCOP.
Là địa bàn bán sơn địa, địa hình xã Sao Vàng có sự xen kẽ giữa các vùng cao và thấp. Với tổng diện tích tự nhiên 8.927 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 6.419,92 ha, địa phương có điều kiện để phát triển sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn. Năm 2025, sản lượng nông nghiệp toàn xã đạt 15.714 tấn.
Lợi thế về đất đai, nguồn nước và khí hậu giúp Sao Vàng có thể phát triển đa dạng cây trồng, từ lúa, ngô, rau màu đến các loại cây công nghiệp ngắn ngày như mía, sắn và cây lâm nghiệp như keo, luồng. Đáng chú ý, địa phương đã hình thành một số vùng sản xuất hàng hóa tập trung, trong đó có cây ăn quả và các mô hình ứng dụng công nghệ cao.
Toàn xã hiện có 166,92 ha cây ăn quả, trong đó diện tích tập trung 72,92 ha. Một số vùng sản xuất nổi bật gồm vùng cam tại thôn Làng Bài; vùng trồng dưa vàng, dưa lưới tại các thôn Điền Trạch, Đăng Lâu, Tân Phúc, Đồng Luồng, Đồng Cốc, Bàn Lai; cùng với diện tích trồng dưa vàng của Công ty TNHH Lam Sơn Sao Vàng.
Những con số trên cho thấy tích tụ, tập trung đất đai không chỉ là giải pháp mở rộng diện tích sản xuất mà còn là điều kiện để thay đổi phương thức canh tác. Khi đất được tập trung, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, máy móc, hệ thống tưới, nhà màng, nhà lưới và tổ chức sản xuất theo quy trình trở nên thuận lợi hơn.
Thực tế này được thể hiện khá rõ tại HTX Nông nghiệp Công nghệ cao Điền Trạch. Năm 2019, nhận thấy khu vực xứ Đồng Cạn, thôn Điền Trạch là vùng đất cồn cao, trước đây chủ yếu sản xuất sắn, dứa và hoa màu với hiệu quả chưa cao, HTX đã thuê lại hơn 2,5 ha đất, đầu tư hơn 3 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà màng, nhà lưới. Từ 1,5 ha sản xuất ban đầu, đến nay quy mô của HTX đã mở rộng lên hơn 3,5 ha. Cùng với mở rộng diện tích, công nghệ được đưa vào nhiều khâu của quá trình sản xuất.
Theo anh Nguyễn Đình Hải, Giám đốc HTX Nông nghiệp Công nghệ cao Điền Trạch, dưa được sản xuất trong nhà màng, nhà lưới nhằm hạn chế tác động bất lợi của thời tiết và côn trùng. Người ra vào khu sản xuất phải thực hiện khử trùng; sau mỗi vụ, toàn bộ nhà màng được vệ sinh, khử trùng trước khi bước vào vụ mới. Giá thể gieo hạt được phối trộn từ mụn xơ dừa đã xử lý, phân hữu cơ và tro trấu theo tỷ lệ phù hợp. Nước và dinh dưỡng được cung cấp đồng thời qua hệ thống tưới nhỏ giọt, điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
Đáng chú ý, hệ thống châm phân 4 cổng cho phép kiểm soát lượng dinh dưỡng, có thể điều khiển tại chỗ hoặc từ xa, đồng thời lưu lại lịch sử tưới để theo dõi, phân tích. Dữ liệu từ quá trình chăm sóc trở thành cơ sở để HTX điều chỉnh quy trình sản xuất, qua đó sử dụng vật tư hiệu quả hơn.
Dưa được chăm sóc theo quy trình VietGAP, ưu tiên các chế phẩm hữu cơ, vi sinh, hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật. Từ khi cây được 7-10 ngày tuổi, HTX bắt đầu treo dây; đến giai đoạn ra hoa tiến hành thụ phấn bằng ong hoặc thủ công. Mỗi cây chỉ giữ lại một quả nhằm tập trung dinh dưỡng, đồng thời thực hiện tỉa cành nách, hãm ngọn đúng thời điểm.
Sau khoảng 80-100 ngày, dưa cho thu hoạch. Theo điều kiện sản xuất của HTX, năng suất có thể đạt 3-3,5 tấn/1.000 m², tương đương khoảng 27-29 tấn/ha/vụ. Quả đạt tiêu chuẩn có trọng lượng khoảng 1,3-1,8 kg, ruột màu cam, mọng nước, giòn và có độ ngọt cao. Sản phẩm dưa vàng Điền Trạch đã được chứng nhận OCOP 3 sao.
Từ một vùng đất sản xuất hiệu quả chưa cao, việc tập trung đất, đầu tư hạ tầng và áp dụng công nghệ đã mở ra hướng sản xuất mới. Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở khả năng kiểm soát quy trình, tạo ra sản phẩm đồng đều, có thông tin phục vụ truy xuất và xây dựng thương hiệu.
Thực tế cho thấy công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một không gian sản xuất đủ lớn và được tổ chức bài bản. Đây cũng là lý do Sao Vàng xác định tích tụ, tập trung đất đai là một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại.
Thực hiện các chủ trương, nghị quyết của tỉnh về tích tụ, tập trung đất đai, xã Sao Vàng đã rà soát đồng đất, xây dựng mục tiêu cụ thể theo từng năm. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, toàn xã đã tích tụ được 204,6 ha, đạt 100,6% kế hoạch. Trong đó, xã Xuân Phú cũ tích tụ 139 ha, xã Xuân Sinh cũ 33 ha và xã Thọ Lâm cũ 32,6 ha.
Từ quá trình này, nhiều mô hình sản xuất tập trung từng bước hình thành, nổi bật là vùng trồng dưa công nghệ cao trong nhà màng, nhà lưới, vùng trồng cam công nghệ cao và các cánh đồng mẫu. Tích tụ đất đai góp phần tạo điều kiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, gắn sản xuất với xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và đóng góp vào tăng trưởng giá trị sản xuất của địa phương.
Theo bà Lê Thị Thúy, cán bộ Phòng Kinh tế xã Sao Vàng, tích tụ, tập trung đất đai là tiền đề quan trọng để địa phương chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Khi diện tích được tập trung, người dân, HTX và doanh nghiệp có điều kiện đầu tư đồng bộ về hạ tầng, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và công nghệ số vào sản xuất.
Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích của tích tụ, tập trung đất đai; đồng thời phát triển các vùng sản xuất tập trung, vùng chuyên canh hàng hóa, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Việc tích tụ đất cũng sẽ được gắn với đầu tư giao thông, thủy lợi nội đồng, tạo thuận lợi cho sản xuất.
Theo mục tiêu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ Nhất, giai đoạn 2026-2030, Sao Vàng phấn đấu tích tụ, tập trung 329 ha đất nông nghiệp để sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao; trong đó 65 ha được ứng dụng công nghệ cao. Giá trị sản phẩm trên một ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đến năm 2030 phấn đấu đạt 177,1 triệu đồng.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ; tiếp tục hình thành vùng chuyên canh; đẩy mạnh chuyển đổi số; đồng thời nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi phục vụ vùng sản xuất tập trung. Cùng với đó là hình thành các mối liên kết thông qua hợp đồng theo chuỗi giá trị, từ hộ dân với HTX, HTX với doanh nghiệp, từng bước gắn sản xuất với tiêu thụ.
Đây được xem là hướng đi cần thiết trong bối cảnh yêu cầu của thị trường đối với nông sản ngày càng cao. Sản phẩm không chỉ cần đạt tiêu chuẩn về chất lượng mà còn phải có nguồn gốc rõ ràng, quy trình sản xuất minh bạch và thương hiệu đủ sức cạnh tranh.
Với dưa vàng Điền Trạch, quá trình này đang được thể hiện từ khâu sản xuất đến xây dựng sản phẩm OCOP. Việc ghi nhận lịch sử tưới, kiểm soát dinh dưỡng, chuẩn hóa quy trình VietGAP và quản lý quá trình chăm sóc tạo thêm cơ sở để HTX minh bạch hóa sản phẩm. Khi kết hợp với các kênh quảng bá, bán hàng hiện đại và liên kết tiêu thụ, dữ liệu sản xuất có thể trở thành một phần của giá trị thương hiệu.
Theo anh Nguyễn Đình Hải, HTX Điền Trạch đang hướng tới tiếp tục nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu dưa Điền Trạch, mở rộng thị trường và nâng hạng sản phẩm từ OCOP 3 sao lên 4 sao. Để đạt mục tiêu đó, bên cạnh chất lượng quả dưa, HTX cần tiếp tục đổi mới quản lý, hoàn thiện quy trình sản xuất, quảng bá và tổ chức tiêu thụ.
Giai đoạn 2026-2030, khi mục tiêu 329 ha đất được tích tụ, tập trung và 65 ha ứng dụng công nghệ cao được đặt ra, yêu cầu đặt lên địa phương không chỉ là mở rộng diện tích mà còn phải nâng chất lượng tổ chức sản xuất. Đây sẽ là cơ sở để các mô hình như dưa vàng Điền Trạch tiếp tục phát triển, góp phần chuyển dịch nông nghiệp Sao Vàng theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Trước khi bước vào hoạt động, AEON MALL Thanh Hóa tổ chức chương trình “Cánh rừng Quê hương AEON”, trồng gần 5.000 cây xanh thuộc 18 chủng loại. Hoạt động góp phần tạo cảnh quan, lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường và thể hiện định hướng phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Thanh Hóa đang từng bước thay đổi cách sản xuất lúa theo hướng tiết kiệm nước, giảm đầu vào, hạn chế đốt rơm rạ và giảm phát thải, mở ra hướng phát triển nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững.
Thanh Hóa yêu cầu các cơ quan, địa phương gắn trách nhiệm quản lý trật tự đô thị với từng địa bàn, cá nhân, đơn vị; đồng thời tăng kiểm soát chất thải, công trường và cảnh quan, ngay từ cơ sở. Đáng chú ý mỗi cơ quan phải bố trí một ngày cố định trong tuần để cán bộ, công chức, viên chức, người lao động cùng người dân tham gia tổng vệ sinh môi trường.
Thanh Hóa đang đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, hoàn thiện kết nối VNLIS với VNeID, trong đó xã An Nông được chọn thí điểm, mở ra hướng khai thác “sổ đỏ” trên môi trường số, thuận tiện hơn cho người dân.
Rà soát công trình xung yếu, chuẩn bị lực lượng, vật tư và phương án ứng phó thiên tai là những nhiệm vụ đang được xã Nông Cống và 6 xã lân cận tại Thanh Hóa tập trung thực hiện trước mùa mưa bão năm 2026. Tuy nhiên, nhiều khó khăn về công trình, trang thiết bị và kinh phí vẫn cần được tháo gỡ.
