TP. Hồ Chí Minh: Hành trình xây dựng nền nông nghiệp hiện đại

Giữa nhịp sống sôi động của hơn 14 triệu dân, TP. Hồ Chí Minh vẫn có một mảng xanh bền bĩ phát triển theo cách rất riêng, đó là công nghiệp đô thị - một hướng đi phát triển sáng tạo mang trong mình khát vọng xây dựng một Thành phố xanh hơn, bền vững hơn, giàu bản sắc hơn… Giai đoạn 2024 - 2025, Thành phố đã triển khai chương trình phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng hiện đại, công nghệ cao gắn với kinh tế số và nâng cao chất lượng đời sống của người dân.

Năm 2024 quy hoạch TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2021 - 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt lần đầu tiên, xác định rõ 5 khu vực phát triển nông nghiệp đô thị và hình thành các Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với tổng diện tích hơn 1.140 ha tại Củ Chi và Cần Giờ. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển dịch nền nông nghiệp xanh theo hướng hiện đại hiệu quả cao và thích ứng với đô thị hóa.

TP. Hồ Chí Minh tập trung mạnh mẽ vào cơ cấu sản xuất từ mô hình lúa, chăn nuôi phân tán hiệu quả thấp sang nông nghiệp công nghệ cao, giá trị lớn. Diện tích rau đạt hơn 20.000 ha, sản lượng trên 600.000 tấn; trong đó ngày càng nhiều diện tích ứng dụng thủy canh, nhà màn tự động hóa… Những vùng hoa kiểng tại Bình Chánh, Củ Chi, Hóc Môn tiếp tục phát triển mạnh với gần 2.000 ha, trong đó có 420 ha ứng dụng công nghệ cao, tạo nên hình ảnh đặc trưng của nông nghiệp đô thị Thành phố.

Chăn nuôi được tổ chức lại theo hướng an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ. Cụ thể, mô hình bò sữa công nghệ đạt năng suất trên 2,4 kg sữa mỗi ngày; chăn nuôi heo theo VietGap chiếm 54% tổng đàn; nuôi tôm công nghệ cao (ở Cần Giờ), phát triển mạnh với năng suất trên 21 mỗi ha, góp phần nâng sản lượng vào ngành thủy sản hơn 11.000 tấn... Nông nghiệp đô thị không chỉ sản xuất trong không gian rộng, mà phát triển trong không gian nhỏ từ lan hồ điệp, đến cá cảnh, đưa sản xuất nông nghiệp hòa vào đời sống đô thị một cách linh hoạt và sáng tạo. Nhờ chuyển đổi đúng hướng, GRGP nông - lâm - thủy sản đạt hơn 8.500 tỉ đồng/năm, giá trị sản xuất nông nghiệp công nghệ cao chiếm hơn 45% tổng giá trị toàn ngành.

Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh có hơn 1.300 trang trại hoạt động trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản… Đây là nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, hiện đại và giá trị cao. Trước sáp nhập mỗi địa phương có kế hoạch riêng, khi hợp nhất các vùng sản xuất không tách rời mà bỗ trợ nhau tạo nên một bức tranh đa dạng và liên kết chặt chẽ hơn.

Ông Phạm Quốc Liêm - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp U&I cho biết, chúng tôi làm nông nghiệp là để tìm ra mô hình có năng suất, có chất lượng, có kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt là có thị trường… Chúng ta có thể xây dựng thương hiệu riêng cho mình, để chúng ta có thể cạnh tranh với nền nông nghiệp của các quốc gia trên thế giới.

Trong bối cảnh sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò là Trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước… Trong đó, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được xác định là một trong những chương trình trọng tâm nhằm phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát huy nội lực, gia tăng giá trị và nâng cao thu nhập cho người dân. Đồng thời, chương trình cũng trở thành nơi hội tụ, lan tỏa các giá trị đặc sắc của nông nghiệp phương Nam.

Chương trình OCOP của TP. Hồ Chí Minh không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn phát triển đa dạng về ngành nghề, vùng nguyên liệu và mô hình sản xuất… Thành phố hội tụ nhiều lợi thế như nông nghiệp công nghệ cao, vùng nguyên liệu tập trung, làng nghề truyền thống, cùng với hệ sinh thái dịch vụ và du lịch gắn với sản phẩm OCOP. Các sản phẩm OCOP không chỉ mang giá trị thương mại mà còn là đại diện cho bản sắc văn hóa, thể hiện tinh thần sáng tạo và đặc trưng của người Việt, góp phần quảng bá hình ảnh đến các thị trường trong và ngoài nước.

Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hội chợ và sự kiện quảng bá, các chủ thể OCOP từng bước khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh… Lũy kế đến nay, toàn Thành phố có 1.032 sản phẩm OCOP, trong đó 802 sản phẩm đạt 3 sao, 230 sản phẩm đạt 4 sao, với 419 chủ thể tham gia. Những con số này là minh chứng sinh động cho tinh thần đổi mới, sáng tạo và nỗ lực bền bỉ của các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trên địa bàn. 

Nhiều sản phẩm từ TP. Hồ Chí Minh đã khẳng định được chỗ đứng vững chắc trong nước và vươn ra thị trường quốc tế, góp phần lan tỏa thương hiệu Việt. Mỗi sản phẩm OCOP là kết tinh của một hành trình sáng tạo, từ ý tưởng, quy trình sản xuất đến xây dựng thương hiệu… Ẩn sau đó là câu chuyện của con người, của vùng đất, của những giá trị văn hóa bản địa được nâng niu và phát triển. Từ làng nghề truyền thống đến các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, mỗi chủ thể OCOP đang góp phần tạo nên bức tranh nông nghiệp hiện đại, sinh động, làm giàu thêm bản sắc của Thành phố mang tên Bác.

Ông Dương Văn Minh - Chủ hộ sản xuất Dương Văn Minh (phường Tân Uyên, TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ, khi đạt được chứng chỉ OCOP 3 sao đối với trái bưởi, nó cũng đồng thời chứng nhận được tư cách sản phẩm quê hương tôi. Bưởi đường lá cam là một sản phẩm có giá trị cao về mặt tiêu dùng, đồng thời nó cũng tạo điều kiện để mở rộng mạng lưới lưu thông để xử lý, đưa sản phẩm đó gắn với người tiêu dùng, giới thiệu nó đến các nơi, các điểm, đồng bào bà con ở trên cả nước… Nếu tiến xa hơn nữa, hi vọng một ngày nào đó, trái bưởi này cũng được sánh vai với bạn bè các nơi trên thế giới.

Kết quả đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP TP. Hồ Chí Minh năm 2025 là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chương trình trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao chất lượng sản phẩm và đời sống người dân. Mỗi sản phẩm OCOP được trao chứng nhận không chỉ là kết quả của một kỳ đánh giá mà còn là thành quả của hành trình lao động nghiêm túc, sáng tạo và không ngừng đổi mới của các chủ thể... Chương trình OCOP đã và đang trở thành động lực quan trọng, giúp các đơn vị sản xuất nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu và góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Tại một chương trình về quảng bá, kết nối giao thương sản phẩm OCOP TP. Hồ Chí Minh năm 2025, ông Nguyễn Văn Đa - Phó Giám đốc Sở NN&MT TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, sự kiện có ý nghĩa quan trọng, nhằm tuyên truyền quảng bá và nâng cao thương hiệu sản phẩm OCOP TP. Hồ Chí Minh đến người tiêu dùng tham quan du lịch, đối tác trong và ngoài nước, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu sản phẩm, gắn với phát triển ngành nghề nông nghiệp TP. Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung, làm sao để nông nghiệp nông thôn luôn được xanh, bền vững trong thời gian tới, nhất là trong tình hình hội nhập quốc tế hiện nay.

Trong thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung nâng cao chất lượng và tính bền vững của sản phẩm OCOP với các định hướng chiến lược rõ ràng: phát huy thế mạnh đặc trưng của Thành phố, ưu tiên phát triển sản phẩm thực phẩm chế biến, đồ uống, thủ công mỹ nghệ, nông sản đô thị công nghệ cao và các sản phẩm du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch nông thôn gắn với văn hóa địa phương; khuyến khích ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, sử dụng nguyên liệu sạch, thân thiện môi trường, hướng tới mô hình OCOP xanh, OCOP thông minh; tăng cường hỗ trợ chủ thể OCOP nâng hạng sản phẩm thông qua đào tạo quản trị sản xuất, xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc; tư vấn cải tiến bao bì, mẫu mã, chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế HasGap, ISO, VietGap... Đồng thời, kết nối tiêu thụ qua hội chợ, sự kiện quảng bá, hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử và thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng hỗ trợ nguồn vốn ưu đãi, chương trình khởi nghiệp nông nghiệp thúc đẩy hình thành doanh nghiệp OCOP quy mô vừa và nhỏ, chú trọng chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và tính bền vững; hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu vùng và phát triển sản phẩm chủ lực liên kết kết vùng có tiềm năng 5 sao... Dự kiến giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố sẽ có 5 đến 10 sản phẩm OCOP cấp quốc gia và tổng số sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên sẽ tăng gấp đôi, khoảng 2.000 sản phẩm.

Với chương trình OCOP - mỗi sản phẩm là một câu chuyện quê hương, mỗi câu chuyện là niềm tự hào của Thành phố mang tên Bác, nơi những giá trị truyền thống được nâng tầm, lan tỏa và vươn xa trong khát vọng hội nhập, phát triển.