Sáng 22/9, Kỳ họp thứ năm (Kỳ họp chuyên đề) HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, bế mạc sau 1,5 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm. HĐND Thành phố đã thông qua 38 Nghị quyết thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có 24 Nghị quyết cụ thể hóa, triển khai Luật Phát triển đô thị trên địa bàn.

Trong tổng thể các quyết sách được xem xét, nhóm nội dung liên quan đến quy hoạch, đất đai, hạ tầng, không gian ngầm, TOD, tài sản công, khoáng sản, môi trường và phát triển nguồn lực… có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình tổ chức lại không gian phát triển của một đô thị quy mô lớn.

Theo Oxford Economics, trong Global Cities Index 2026, TP. Hồ Chí Minh được xếp thứ 205 trong số 1.000 đô thị lớn nhất thế giới và thuộc nhóm “Cities to Watch” của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Chỉ số này đánh giá các đô thị trên 5 nhóm tiêu chí gồm kinh tế, nguồn nhân lực, chất lượng sống, môi trường và quản trị.

Phải chuyển cơ chế thành công trình, nguồn lực và giá trị thực tế

Phát biểu tại kỳ họp, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, trong 9 tháng đầu năm, kinh tế - xã hội Thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Các động lực truyền thống được củng cố, trong khi những động lực mới từng bước hình thành.

Theo thông tin được Chủ tịch UBND Thành phố trình bày, tăng trưởng năm 2025 đạt 8,03%, Quý I/2026 đạt 8,27% và 6 tháng đầu năm đạt 8,55%. Thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 670.599 tỷ đồng; Thành phố đã phân bổ 147.599 tỷ đồng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 và dự kiến đến hết tháng 9 giải ngân khoảng 103.319 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực sản xuất, chỉ số sản xuất công nghiệp ước tăng 11,1% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 1,49 triệu tỷ đồng, tăng 13,8%; doanh thu du lịch đạt khoảng 282.696 tỷ đồng, tăng 43,4%. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 76,25 tỷ USD, nhập khẩu khoảng 81,22 tỷ USD.

Từ những kết quả trên, Thành phố đặt mục tiêu tiếp tục tăng tốc trong những tháng cuối năm, trong đó tập trung vào tăng trưởng GRDP trên 10%, thu ngân sách nhà nước trên 1 triệu tỷ đồng và giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh yêu cầu xử lý các điểm nghẽn về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và tổ chức thực hiện... Đây cũng là những vấn đề có mối liên hệ trực tiếp với quản lý tài nguyên, sử dụng đất hiệu quả và tạo dư địa cho các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và phát triển kinh tế.

“Cả hệ thống phải chuyển mạnh từ ‘có cơ chế’ sang ‘có kết quả’; từ ‘có nghị quyết’ sang ‘có công trình, có dự án, có nguồn lực được giải phóng và có lợi ích cụ thể cho người dân, doanh nghiệp”, Chủ tịch Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, tinh thần này được thể hiện trong nhiều nội dung được các Tổ đại biểu HĐND Thành phố thảo luận… Trong đó, việc quản lý không gian ngầm được đặt trong mối quan hệ với quy hoạch đô thị, di sản, khảo cổ và tổ chức không gian phát triển. Đại biểu đề nghị khi lập quy hoạch không gian ngầm cần đánh giá sơ bộ các di tích, di sản văn hóa, khảo cổ dưới lòng đất, nhất là tại khu vực trung tâm; đồng thời thể hiện rõ độ sâu, tầng mức khai thác bằng sơ đồ 3D.

Đối với phát triển đô thị theo mô hình TOD, đại biểu đề nghị nghiên cứu phân vùng không gian theo các lớp, trong đó khu vực lõi có thể tập trung mật độ xây dựng và khai thác không gian ngầm, còn các khu vực xa hơn ưu tiên các chức năng như bãi đỗ xe, công viên và cây xanh. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu cân bằng giữa gia tăng hiệu quả sử dụng đất với năng lực hạ tầng và chất lượng môi trường đô thị.

Một vấn đề khác được quan tâm là khai thác nguồn lực đất đai để tái đầu tư cho giao thông công cộng. Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế khai thác quỹ đất, đấu giá, đấu thầu dự án nhằm thu hồi hiệu quả giá trị tăng thêm từ đất và tái đầu tư cho hệ thống giao thông công cộng.

Trong quản lý tài sản công và đất đai, các đại biểu đề nghị Thành phố khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu số công khai về quỹ đất công, trụ sở dôi dư sau sắp xếp địa giới hành chính; xác lập thời hạn xử lý thông qua đấu giá, cho thuê, qua đó hạn chế lãng phí tài sản và đất đai... Đồng thời, cần rà soát tổng thể những khu đất nhỏ lẻ, xen cài trong khu dân cư để có cơ chế quản lý, sử dụng phù hợp.

Với tài nguyên khoáng sản, đại biểu đề nghị quy định rõ đối tượng dự án, công trình cấp bách được áp dụng cơ chế thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III, IV làm vật liệu xây dựng thông thường, nhằm bảo đảm tài nguyên được khai thác đúng mục đích.

Các ý kiến cũng đề cập đến những vấn đề mang tính đặc thù của khu vực nông thôn, xã đảo và vùng xa... Trong chính sách y tế cơ sở, đại biểu đề nghị quan tâm đầu tư đồng bộ trang thiết bị, nhân lực cho các trạm y tế, đặc biệt tại những địa bàn như Côn Đảo, Thạnh An; đồng thời nghiên cứu bố trí các thiết bị chuyên môn phù hợp để người dân được tiếp cận dịch vụ ngay tại cơ sở.

Ở góc độ đổi mới sáng tạo, đại biểu đề xuất cho phép thí điểm các giải pháp ngay tại chính quyền cấp xã, chẳng hạn công nghệ xử lý rác hữu cơ, chất thải nông nghiệp, kèm quy trình đăng ký, thẩm quyền phê duyệt và cơ chế hỗ trợ kinh phí. Đây là hướng tiếp cận gắn khoa học - công nghệ với giải quyết các vấn đề môi trường phát sinh từ thực tiễn địa phương.

Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được cho biết, sau kỳ họp, UBND Thành phố sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nghị quyết, xác định rõ nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện các nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị để trình tại các kỳ họp tiếp theo.

Không để chính sách tạo khoảng cách với thực tiễn

Phát biểu bế mạc, Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh Võ Văn Minh nhấn mạnh, 38 Nghị quyết được thông qua mới là bước đầu; điều quan trọng là tổ chức thực hiện để các cơ chế, chính sách sớm đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến rõ ràng và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.

Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị UBND Thành phố nhanh chóng cụ thể hóa các nghị quyết bằng chương trình, kế hoạch; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ sản phẩm, gắn kết quả thực hiện với đánh giá hiệu quả công việc.

Đối với nhóm chính sách liên quan đến tài nguyên và môi trường, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi hiệu quả không chỉ được đo bằng việc hoàn thành thủ tục, mà còn phải thể hiện ở khả năng khai thác hợp lý nguồn lực đất đai, sử dụng hiệu quả tài sản công, bảo vệ môi trường và tạo không gian phát triển bền vững.

Chủ tịch HĐND Thành phố cho rằng, quá trình cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị không thể hoàn thành trong một hoặc hai kỳ họp. Trong thời gian còn lại của năm 2026, HĐND Thành phố dự kiến tiếp tục tổ chức 2 kỳ họp để xem xét, thông qua các nghị quyết cần thiết nhằm triển khai Luật cùng những nội dung quan trọng khác thuộc thẩm quyền.

Các cơ quan liên quan được yêu cầu khi xây dựng chính sách phải rà soát đầy đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn; đánh giá tác động về kinh tế - xã hội, nguồn lực, ngân sách, phương thức tổ chức thực hiện và tác động đối với người dân, doanh nghiệp.

Đây cũng là cơ sở để các chính sách về đất đai, không gian đô thị, môi trường và hạ tầng được thiết kế theo hướng khả thi hơn, tránh tình trạng quy định đã ban hành nhưng khó triển khai trong thực tế.

Đối với quá trình xây dựng các nghị quyết tiếp theo, Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh đề nghị tăng cường tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp. Những cách làm hiệu quả cần được tổng kết, nhân rộng; những quy định chưa phù hợp phải được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung kịp thời.

Từ các ý kiến tại kỳ họp, có thể thấy yêu cầu đặt ra đối với TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới không chỉ là mở rộng không gian phát triển, mà còn phải tổ chức không gian đó theo hướng hiệu quả và bền vững. Đất đai, tài nguyên, không gian ngầm, cây xanh, hạ tầng giao thông, xử lý chất thải và các nguồn lực công cần được nhìn nhận trong cùng một hệ thống.

Đặc biệt, đối với một đô thị đang tăng tốc đầu tư hạ tầng và mở rộng không gian phát triển, việc gắn quy hoạch với bảo vệ môi trường, sử dụng đất tiết kiệm và khai thác hợp lý tài nguyên sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng trong dài hạn. Global Cities Index 2026 của Oxford Economics cũng xem môi trường là một trong 5 nhóm tiêu chí cấu thành đánh giá tổng thể về năng lực của đô thị.

Kết thúc kỳ họp, thông điệp được nhấn mạnh từ cả UBND và HĐND TP. Hồ Chí Minh là rút ngắn khoảng cách giữa quyết sách và thực tiễn… Với lĩnh vực nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, điều đó đồng nghĩa với việc những cơ chế mới phải nhanh chóng chuyển thành quy hoạch khả thi, quỹ đất được quản lý hiệu quả, tài nguyên được sử dụng đúng mục đích, chất thải được xử lý tốt hơn và hạ tầng phục vụ người dân được đầu tư đồng bộ.

Đây cũng là nền tảng để TP. Hồ Chí Minh vừa khai thác các động lực tăng trưởng mới, vừa bảo đảm chất lượng môi trường sống, tạo dư địa phát triển lâu dài và hướng tới một đô thị phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.