Thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW về phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn hệ sinh thái, TP. Huế đang triển khai nhiều điểm đến sinh thái giảm nhựa, trạm cấp nước miễn phí và tour du lịch xanh, từng bước đưa yêu cầu bảo vệ môi trường vào hoạt động du lịch biển.
Du lịch biển đang mở ra nhiều cơ hội để Huế khai thác lợi thế tự nhiên, văn hóa và cộng đồng. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng lượng khách, yêu cầu về một điểm đến xanh, sạch và có trách nhiệm cũng ngày càng rõ nét.
Nếu trước đây giảm rác thải trong du lịch chủ yếu được nhìn nhận ở khâu thu gom, xử lý, thì nay cách tiếp cận đang thay đổi. Nhiều mô hình tại Huế hướng tới giảm rác ngay từ nguồn, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, khuyến khích du khách sử dụng sản phẩm tái sử dụng và đưa yếu tố môi trường trở thành một phần của trải nghiệm.
Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW, trong đó xác định phát triển kinh tế biển phải theo hướng xanh, thông minh, tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên; đồng thời bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển.
Một trong những dấu ấn rõ nét trong hành trình xây dựng du lịch xanh ở Huế là sự hình thành các điểm đến du lịch giảm nhựa. Đến nay, Huế đã hình thành 6 điểm đến du lịch giảm nhựa với hơn 60 đơn vị và hộ kinh doanh tham gia. Các điểm đến tiêu biểu gồm: Thủy Biều, Đầm Chuồn, Ngư Mỹ Thạnh - Cồn Tộc, Cầu ngói Thanh Toàn, Kim Trà và thôn Dỗi.
Tại những điểm đến này, giảm nhựa không chỉ dừng ở việc thu gom rác mà hướng tới thay đổi phương thức tổ chức hoạt động du lịch. Các cơ sở kinh doanh được vận động hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, tăng cường phân loại và thu gom rác tại nguồn.
Sự thay đổi này cần sự tham gia đồng thời của doanh nghiệp, người dân và du khách. Khi người bán chủ động thay đổi cách cung cấp dịch vụ, người dân cùng giữ gìn cảnh quan và du khách lựa chọn những sản phẩm thân thiện môi trường, việc giảm rác thải mới có thể trở thành một thói quen thường xuyên.
Theo báo cáo của ngành Du lịch, trong giai đoạn 2022-2026 đã có 516 doanh nghiệp, cơ sở F&B, đơn vị bán lẻ và hộ kinh doanh cam kết thực hành giảm nhựa trong hoạt động du lịch. Hơn 20 đợt tập huấn, tuyên truyền giảm nhựa cũng được tổ chức cho lực lượng làm du lịch với hàng nghìn lượt tham dự. Các hoạt động truyền thông như cuộc thi “Check-in Huế Xanh”, với gần 100 bài dự thi cùng hàng nghìn lượt tương tác trên mạng xã hội, góp phần lan tỏa thông điệp về lối sống xanh và du lịch có trách nhiệm.
Một giải pháp khác đang được triển khai là cung cấp nước uống miễn phí để hạn chế chai nhựa dùng một lần. Thành phố đã xây dựng và vận hành 12 trạm nhà chờ và máy cấp nước uống miễn phí tại các điểm du lịch và bãi biển như Phú Thuận, Phú Diên, Vinh Thanh,…
Bên cạnh đó, 12 khách sạn, homestay đăng ký cung cấp nước uống miễn phí để khách tự rót đầy bình hoặc cốc cá nhân; 7 khách sạn tiên phong thuộc nhóm 3-5 sao triển khai kế hoạch và bộ tiêu chí giảm nhựa trong hoạt động lưu trú. Những con số này cho thấy giảm nhựa đang dần được chuyển thành những hành động cụ thể trong chuỗi dịch vụ du lịch, từ điểm tham quan, lưu trú đến ăn uống.
Đáng chú ý, các mô hình giảm nhựa không chỉ góp phần cải thiện môi trường mà còn tạo ra giá trị mới cho sản phẩm du lịch. Một điểm đến sạch hơn, ít rác hơn và có cách vận hành thân thiện môi trường sẽ mang đến cho du khách trải nghiệm khác biệt, đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh Huế văn minh, xanh và có trách nhiệm.
Nghị quyết 20-NQ/TW cũng đặt mục tiêu phát triển du lịch và dịch vụ biển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa biển; ưu tiên phát triển du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, cộng đồng và các loại hình du lịch có giá trị cao.
Nếu các điểm đến giảm nhựa tạo nền tảng cho du lịch xanh thì những tour du lịch giảm nhựa đang giúp đưa thông điệp này trực tiếp đến du khách. Hiện đã có 6 doanh nghiệp lữ hành tại Huế triển khai tour giảm nhựa và 7 tour du lịch giảm nhựa được đưa vào vận hành. Trong đó có tour trải nghiệm Thủy Biều - Tam Giang, tour “From Farm to Table toward Zero Waste”, tour trải nghiệm Nam Đông - Khe Tre…
Điểm chung của các sản phẩm này là gắn hoạt động tham quan với trải nghiệm sinh thái, cộng đồng và tiêu dùng có trách nhiệm. Du khách không chỉ đến một địa điểm để tham quan mà còn có cơ hội trải nghiệm không gian địa phương, tìm hiểu cách người dân sản xuất, sinh sống và gìn giữ môi trường. Cách làm này mở ra hướng phát triển mới cho du lịch Huế: Thay vì gia tăng số lượng dịch vụ đơn thuần, địa phương có thể tạo thêm giá trị bằng những trải nghiệm gắn với thiên nhiên, văn hóa và trách nhiệm môi trường.
Đây cũng là hướng phù hợp với quan điểm của Nghị quyết 20-NQ/TW về việc phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ hệ sinh thái. Nghị quyết yêu cầu bảo vệ, phục hồi và phát huy giá trị các hệ sinh thái rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển, bãi triều, đầm phá và các vùng sinh thái đặc thù.
Đối với Huế, hệ thống đầm phá, vùng ven biển và các không gian sinh thái là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Vì vậy, bảo vệ những hệ sinh thái này cũng chính là bảo vệ nền tảng của ngành du lịch trong dài hạn.
Song song với hoạt động du lịch, ngành Nông nghiệp và Môi trường chú trọng bảo vệ nguồn lợi thủy sản và kiểm soát những hoạt động khai thác gây tác động xấu đến hệ sinh thái. Người dân được khuyến khích chuyển đổi sang những nghề khai thác thân thiện với môi trường như câu, lưới; đồng thời tăng cường kiểm tra, tuần tra và xử lý các nghề có nguy cơ hủy diệt nguồn lợi, như giã cào.
Cách tiếp cận này thể hiện rõ quan điểm phát triển kinh tế biển phải đi cùng bảo tồn. Nghị quyết 20-NQ/TW nhấn mạnh phải giảm mạnh các hoạt động khai thác thiếu bền vững, gây suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường; đồng thời tăng cường bảo vệ đa dạng sinh học và mở rộng, quản lý hiệu quả các khu bảo tồn biển.
Ông Lê Văn Anh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế cho biết, TP. Huế xác định tiếp tục ưu tiên giảm thiểu rác thải nhựa tại các khu du lịch ven biển, khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường và nhân rộng các mô hình du lịch xanh, du lịch không rác thải nhựa, bãi biển xanh.
Cùng với đó là tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường, nâng cao hiệu quả quan trắc và cảnh báo môi trường biển; tiếp tục huy động doanh nghiệp, người dân và các tổ chức tham gia các chương trình bảo vệ môi trường.
Trong quá trình này, truyền thông và giáo dục được xác định là giải pháp lâu dài. Bởi một điểm đến xanh không thể chỉ dựa vào hệ thống thu gom rác hay những quy định hành chính. Điều quan trọng hơn là hình thành được thói quen và hành vi thân thiện với môi trường trong cộng đồng và du khách.
Nghị quyết 20-NQ/TW xác định xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, đồng thời yêu cầu phát huy vai trò của cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân trong bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái và phát triển kinh tế biển.
Với Huế, những mô hình giảm nhựa, điểm đến xanh và tour du lịch sinh thái đang tạo ra những bước đi cụ thể để hiện thực hóa định hướng đó. Khi bảo vệ môi trường trở thành một phần của sản phẩm du lịch, mỗi du khách có thể trở thành một “mắt xích” trong hành trình giữ biển sạch, mỗi doanh nghiệp trở thành một chủ thể của phát triển xanh.
Đích đến không chỉ là những bãi biển ít rác mà xa hơn là một mô hình du lịch biết tôn trọng sức chịu tải của tự nhiên, bảo tồn hệ sinh thái và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Đó cũng là nền tảng để Huế xây dựng hình ảnh điểm đến biển xanh, an toàn, văn minh và giàu bản sắc trong tiến trình phát triển kinh tế biển theo tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW.