Ở nhiều bản làng miền núi Nghệ An, nghèo đói không chỉ được nhìn qua bữa cơm thiếu trước hụt sau hay mảnh nương cằn cỗi. Có một dấu hiệu khác dễ nhận thấy hơn, đó là những căn nhà tạm bợ, xiêu vẹo, chắp vá qua nhiều mùa mưa bão.
Những năm gần đây, chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn đã mang đến những đổi thay rõ nét. Không chỉ giúp người dân có nơi ở an toàn, chính sách này còn tạo nền tảng để ổn định cuộc sống, từng bước thoát nghèo. Câu chuyện ở xã Tam Thái là một lát cắt điển hình.
"An cư" - nền móng đầu tiên của hành trình thoát nghèo
Trong các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ sinh kế luôn là yếu tố quan trọng. Nhưng với các địa phương miền núi, một ngôi nhà kiên cố cũng quan trọng không kém. Điều đó càng trở nên cấp thiết khi thiên tai liên tiếp xảy ra. Riêng trong năm 2025, Nghệ An hứng chịu liên tiếp các cơn bão số 3, 5, 6 và 10. Mưa lũ dồn dập gây thiệt hại nặng nề trên diện rộng, với tổng thiệt hại ước tính lên tới khoảng 10.000 tỷ đồng. Trong những mất mát ấy, hàng nghìn căn nhà bị hư hỏng, tốc mái, sạt lở hoặc không còn đủ điều kiện để ở đã đẩy nhiều hộ gia đình rơi vào cảnh túng quẩn.
Ở miền núi, khó khăn càng chồng chất khi phần lớn hộ nghèo là người cao tuổi, neo đơn hoặc đau ốm kéo dài, không đủ khả năng đối ứng kinh phí xây dựng nhà. Nhiều gia đình có con cái đi làm ăn xa, nguồn lực hỗ trợ hạn chế. Không ít nơi, việc tuyên truyền cũng gặp khó vì người dân chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa của chương trình.
Trong khi đó, nhu cầu hỗ trợ nhà ở vẫn rất lớn. Địa bàn rộng, tỷ lệ hộ nghèo cao, điều kiện kinh tế còn khó khăn, phong tục tập quán ở một số nơi còn mang đậm dấu ấn riêng cũng đã trở thành những "nút thắt" trong quá trình triển khai Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.
Dẫu vậy, bằng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ tỉnh đến cơ sở, chương trình hỗ trợ nhà ở vẫn được triển khai quyết liệt. Mỗi căn nhà mới hoàn thành không chỉ giúp người dân yên tâm trước mùa mưa bão mà còn mở ra cơ hội để ổn định sinh kế và từng bước vươn lên.
Ở xã vùng biên Tam Thái chính là một thực tế cho thấy việc bảo đảm chỗ ở an toàn cho hộ nghèo, cận nghèo đã tiếp thêm niềm tin cho đồng bào. Một mái nhà vững chãi không chỉ che nắng che mưa mà còn giúp họ giảm thiểu rủi ro trước thiên tai, có điều kiện ổn định cuộc sống và tập trung phát triển kinh tế.
Ông Lô Dương Khánh, Chủ tịch UBND xã Tam Thái cho biết: Ngay từ đầu năm 2026, địa phương đã tập trung triển khai đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên Ban Chỉ đạo, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.
“Đối với nội dung hỗ trợ nhà ở của Chương trình mục tiêu quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, xã Tam Thái đã hoàn thành 100% kế hoạch được giao. Với tổng kinh phí 540 triệu đồng, địa phương đã hỗ trợ 22 hộ dân, trong đó có 5 hộ được xây mới nhà ở và 17 hộ được sửa chữa, cải tạo nhà”, Chủ tịch UBND xã Tam Thái khẳng định.
“Có nhà kiên cố yên tâm đi làm ăn xa”
Đứng trước căn nhà vừa hoàn thiện, anh Lô Văn Nghi (SN 1976), ở bản Lũng, xã Tam Thái vẫn chưa hết xúc động. Trên nền ngôi nhà cũ dột nát mà gia đình đã sống suốt nhiều năm, giờ là căn nhà xây kiên cố, sáng sủa.
Nhìn lên mái ngói còn mới, anh chậm rãi kể về những ngày mưa gió trước đây. Mỗi trận mưa là cả nhà lại ôm chăn màn chạy chỗ khô, đặt chậu hứng nước khắp nhà. Có những đêm gần như thức trắng vì sợ gió lớn làm tốc mái.
"Với hoàn cảnh của gia đình, nếu tự tích cóp để làm nhà thì không biết đến bao giờ mới làm nổi. Khi được Nhà nước hỗ trợ 50 triệu đồng, tôi mới dám nghĩ đến chuyện tháo dỡ căn nhà cũ. Ban đầu chỉ tính dựng một căn nhà nhỏ, miễn là không còn dột nát nữa đã mừng lắm rồi", anh Nghi chia sẻ.
Trong quá trình xây dựng, anh em họ hàng và bà con trong bản chung tay giúp đỡ ngày công. Gia đình cũng được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Sau nhiều lần tính toán, vợ chồng anh quyết định xây căn nhà khang trang hơn dự định ban đầu. Điều khiến anh Nghi nhẹ nhõm nhất không phải là căn nhà rộng hay đẹp hơn, mà là cảm giác yên tâm mỗi khi phải đi làm xa.
Là thợ xây, công việc của anh theo các công trình nay đây mai đó. Trước đây, mỗi lần rời nhà, điều khiến anh thấp thỏm nhất là vợ con ở lại trong căn nhà xiêu vẹo. Chỉ cần nghe tin có mưa lớn là đứng ngồi không yên. Căn nhà mới không làm gia đình anh giàu lên ngay tức thì nhưng đã mang lại điều mà nhiều năm qua họ luôn thiếu: cảm giác ổn định để nghĩ đến tương lai.
Nói về hoàn cảnh gia đình, anh cho biết: Gia đình có 2 người con. Người con lớn vừa học xong THPT đã phải đi làm xa để phụ giúp bố mẹ. Con út đang học lớp 7. Một mình vợ quanh quẩn với nương rẫy nên thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống giản đơn.
Dù còn vất vả trước mắt nhưng nay "tôi đi làm cũng yên tâm hơn vì biết vợ con có chỗ ở an toàn. Giờ cố gắng làm ăn, trả hết khoản vay rồi tích góp để lo cho các con", anh nói, ánh mắt ánh lên niềm hy vọng.
Ở Tam Thái, niềm vui ấy không chỉ có riêng gia đình anh Nghi. Những ngôi nhà mới của ông Nguyễn Văn Phúc ở bản Xoóng Con, ông Nguyễn Văn Thưởng ở bản Tân Hợp và nhiều hộ dân khác cũng đang dần thay thế những căn nhà tạm bợ. Mỗi mái nhà được dựng lên là thêm một niềm vui, an yên trong cuộc sống thường ngày và cũng từ đây, họ có thêm điểm tựa để vươn lên...
Giai đoạn 2020–2025, khu vực kinh tế tập thể (KTTT) với nòng cốt là hợp tác xã (HTX) tại Thanh Hóa đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong công cuộc giảm nghèo bền vững. Không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, KTTT còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế – xã hội toàn diện.
Nghèo đa chiều giảm không chỉ là con số biết nói mà còn phản ánh nỗ lực bền bỉ của tỉnh Hà Tĩnh trong công tác nâng cao an sinh xã hội. Đặc biệt tại các địa phương miền núi khó khăn, những đổi thay đang hiện hữu từ mái nhà, đường làng ngõ xóm đến sinh kế trên ruộng nương…
Để thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai xác định nâng cao thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho người dân là nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời đưa nội dung này vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đạt hiệu quả giảm nghèo cao nhất.
Là xã miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh Nghệ An, địa hình chủ yếu là đồi núi cao, bị chia cắt, xa trung tâm, hạ tầng còn nhiều hạn chế... Trong bối cảnh đó, Huồi Tụ xác định không trông chờ, ỷ lại mà lấy nội lực làm nền tảng phát triển bằng lợi thế cây, con bản địa và xem đây là “trụ đỡ” quan trọng để tạo sinh kế, từng bước đổi thay.
Ngày 20/12/2025, tại tỉnh Lạng Sơn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lạng Sơn tổ chức sự kiện “Chung tay vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”.
