Nhìn thực tế để làm du lịch thực chất

Năm 2026 có thể xem là điểm khởi đầu cho cách làm mới của Cửa Lò. Từ xây dựng chuỗi hoạt động theo mùa, đẩy mạnh quảng bá, kết nối doanh nghiệp đến phát triển các sản phẩm văn hóa, thể thao, ẩm thực..., địa phương đang hướng tới kéo dài thời gian lưu trú và từng bước khắc phục tính mùa vụ vốn tồn tại lâu nay.

Nhưng để đi xa hơn, Cửa Lò cần nhìn lại chính không gian tự nhiên đã tạo nên sức hút của điểm đến. Theo các chuyên gia, phía sau một bãi biển còn là hệ thống cửa sông, bãi cát, dòng chảy, cảnh quan, hệ sinh thái và những giá trị văn hóa. Đây đều là những nguồn lực có thể khai thác để tạo thêm giá trị cho du lịch.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho rằng: “Với vùng đất Cửa lò, ngày xưa tôi nghiên cứu khá kỹ, đã từng đề xuất với tỉnh cấp đất để làm trạm quan trắc biển. Qua thời gian khảo sát, nghiên cứu, tôi nhận thấy Cửa Lò là một khu vực cửa sông ven biển có những đặc điểm tự nhiên riêng, vì vậy cách tổ chức không gian và phát triển du lịch cũng phải tính đến những đặc điểm đó”.

Theo PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi, Cửa Lò nằm trong dải đồng bằng cát ven biển kéo dài. Đặc trưng của khu vực này là lượng phù sa, bùn cát không lớn, trong khi các cồn cát, bãi cát có sự biến động theo mùa, theo dòng chảy và thủy triều. Đây là yếu tố cần được tính toán trong quy hoạch, không chỉ đối với hoạt động du lịch mà cả giao thông đường thủy và việc tổ chức các khu vực ven biển.

“Du lịch không phải chỉ ra đó nghỉ rồi tắm biển”, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh. Theo ông, Việt Nam nói chung và Cửa Lò nói riêng có lợi thế lớn về cảnh quan biển và ven biển, nhưng nếu sản phẩm du lịch chỉ xoay quanh tắm biển thì rất dễ rơi vào tình trạng đơn điệu và phụ thuộc vào mùa hè.

Với Cửa Lò, nghỉ dưỡng vẫn là một hướng quan trọng nhưng cần được đặt trong một hệ sản phẩm rộng hơn, khai thác các giá trị của không gian biển, cảnh quan và đời sống ven biển. Đó cũng là cơ sở để hình thành một điểm đến vừa hấp dẫn, vừa an toàn, có khả năng phục vụ nhiều nhóm du khách khác nhau.

Theo PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi, cảnh quan tự nhiên của Cửa Lò có giá trị nhưng chưa đủ để tạo nên một hệ sản phẩm du lịch phong phú nếu thiếu sự kết nối. Muốn giữ chân du khách, “đô thị phố biển ASEAN” không thể chỉ trông chờ vào những gì có ngay trên địa bàn. Cần hình thành các tour, tuyến liên kết gần và xa; kết nối Cửa Lò với các điểm đến văn hóa, lịch sử, sinh thái của Nghệ An. Đặc biệt, không gian biển cũng cần được kết nối với các đảo ven bờ, trong đó có đảo Ngư, đảo Mắt…để tạo thêm trải nghiệm và phá vỡ tính đơn điệu của sản phẩm du lịch biển.

Cùng với đó là việc tổ chức các sự kiện đủ sức thu hút du khách. Các hoạt động thể thao biển, văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực hay những sự kiện chuyên đề nếu được xây dựng bài bản có thể trở thành “lý do” để du khách đến Cửa Lò vào những thời điểm khác nhau trong năm, thay vì chỉ tập trung vào cao điểm mùa hè.

Tuy nhiên, các sự kiện không nên tổ chức theo kiểu phong trào. Mỗi sự kiện cần gắn với một nhóm khách, một sản phẩm và mục tiêu cụ thể. Khi được tổ chức thành chuỗi, có lịch cố định và được quảng bá bài bản, sự kiện mới có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch có tính kết nối, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và giảm tính mùa vụ.

Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, vì vậy Cửa Lò cần khai thác các giá trị đặc trưng của Nghệ An để làm phong phú sản phẩm biển. Biển là “cửa ngõ” nhưng phía sau biển phải là văn hóa, con người, công nghiệp, logistics và các ngành kinh tế bổ trợ.

Biến điểm yếu thành lợi thế

Một trong những vấn đề được PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi đặt ra là tư duy phát triển. Theo ông, trong quá trình quy hoạch trước đây, người ta thường có xu hướng tập trung khai thác những gì được coi là lợi thế, trong khi những hạn chế lại dễ bị xem nhẹ. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ ngày càng can thiệp sâu vào quá trình phát triển, cách tiếp cận này cần thay đổi.

“Cái gì đang là điểm yếu thì phải tìm cách nâng nó thành lợi thế thông qua tác động của con người”, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi phân tích.

Với Cửa Lò, điều này càng có ý nghĩa khi địa phương đã có quy hoạch, có lợi thế về vị trí và cảnh quan, nhưng vấn đề quan trọng là huy động nguồn lực để biến quy hoạch thành những công trình, sản phẩm và không gian du lịch cụ thể.

Nếu xác định nghỉ dưỡng là một trong những sản phẩm chủ lực, hệ thống cơ sở lưu trú phải được đầu tư theo từng phân khúc, đáp ứng những nhóm khách khác nhau. Du lịch là ngành dịch vụ, mà bản chất của dịch vụ là đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Càng có nhiều lựa chọn, khả năng giữ chân du khách càng lớn.

Cùng với khách sạn, hạ tầng giao thông, các không gian công cộng và dịch vụ phụ trợ cũng cần được tính toán đồng bộ. Cửa Lò có điều kiện để mở rộng không gian phát triển, nhưng mở rộng không có nghĩa là xây dựng dàn trải. Không gian đô thị du lịch phải được tổ chức có chủ ý, tạo được sự hài hòa về kiến trúc, cảnh quan và công năng.

“Muốn Cửa Lò đẹp thì không gian phải có mảng, có miếng, không thể phát triển manh mún, chắp vá”, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi lưu ý.

Đặc biệt, với một đô thị biển nằm ở khu vực cửa sông, vấn đề an toàn phải được đặt lên hàng đầu. Bãi tắm cần được quy hoạch, phân vùng và kiểm soát thay vì để hoạt động tắm biển diễn ra một cách tự phát. Những yếu tố như dòng chảy, dòng xoáy, địa hình đáy biển hay sự vận động của cát đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của du khách.

Khi những yếu tố này được chú trọng, Cửa Lò sẽ không chỉ là điểm tắm biển mùa hè mà có thể trở thành không gian trung tâm để mở rộng chuỗi sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị kinh tế. Trong đó, an toàn, an ninh và đa dạng sản phẩm cần được xác định là những nguyên tắc cốt lõi trong tổ chức và phát triển du lịch.