Có những bài học không nằm trong sách.
Nó đứng lặng lẽ ngoài đồng, dưới nắng, dưới mưa, và mỗi mùa lại nhắc con người ta một điều rất cũ mà rất mới.
Đó là cây lúa.
Khi còn non, lúa đứng thẳng. Thân mảnh, lá xanh, ngước lên trời như không sợ gì. Nhưng đến lúc trổ bông, hạt đầy dần lên, lúa bắt đầu cúi đầu.
Không phải vì yếu. Mà vì đã có hạt.
Cúi đầu không phải là thấp xuống, mà là sâu hơn
Người ta hay nói lúa càng nhiều hạt, càng cúi thấp. Đó không phải là dáng vẻ của sự tự ti, mà là dáng của trưởng thành.
Cây lúa không cúi trước gió. Nó cúi trước sức nặng của chính những gì mình làm ra.
Cán bộ cơ sở cũng vậy. Càng đi nhiều, càng hiểu dân, càng va chạm với thực tế, thì càng bớt nói to, bớt khẳng định, mà biết lắng nghe nhiều hơn.
Lúc mới làm việc, ai cũng muốn đứng thẳng
Người mới nhận nhiệm vụ thường mang theo nhiều mong mỏi. Muốn làm nhanh. Muốn làm khác. Muốn để lại dấu ấn.
Điều đó không sai. Nhưng nếu chỉ đứng thẳng mãi, ta dễ quên rằng dưới chân mình là đất, là đời sống của người dân, là những lo toan không có trong báo cáo.
Cây lúa không đứng mãi một dáng. Nó biết lúc nào nên vươn, và lúc nào nên cúi xuống.
Cúi xuống để thấy rõ mặt đất
Khi cúi đầu, cây lúa nhìn đất gần hơn.
Thấy được nước rút nhanh hay chậm.
Thấy được bùn khô hay mềm.
Thấy được côn trùng, sâu bệnh, rễ non.
Cán bộ cơ sở khi biết cúi xuống sẽ thấy được những điều rất thật: một thủ tục nhỏ nhưng làm người dân lúng túng, một chủ trương đúng nhưng chưa hợp lúc, một lời nói vô tình có thể làm người khác nản lòng.
Không cúi, sẽ không thấy. Không thấy, sẽ khó sửa.
Khiêm tốn không làm mất đi vai trò, mà làm tăng niềm tin
Có người sợ cúi đầu là mất uy.
Nhưng thực ra, người dân không cần cán bộ luôn đúng. Người dân cần cán bộ biết sửa. Một cán bộ dám nói: “Chỗ này tôi chưa hiểu hết, để tôi hỏi lại”, “Việc này làm vậy có khi chưa hợp, mình cùng bàn thêm”.
Những câu nói đó không làm người cán bộ nhỏ đi. Nó làm niềm tin lớn lên. Giống như ruộng lúa. Không cần khoe mình nhiều bông. Chỉ cần đến mùa, hạt đầy. Cây lúa dạy ta một cách lãnh đạo rất lặng. Không phô trương. Không áp đặt. Không đứng trên cao để chỉ tay.
Cây lúa làm việc của mình suốt cả mùa, đến khi thu hoạch, người ta mới thấy hết giá trị. Cán bộ cơ sở cũng vậy. Làm tốt nhất là khi người dân bớt khổ, mà không cần biết ai là người làm.
Khi cúi đầu là để đi xa hơn
Cúi đầu không phải là kết thúc, mà là chuẩn bị cho mùa sau. Hạt rơi xuống đất. Lại mọc lên cây mới.
Một cán bộ biết khiêm tốn hôm nay sẽ tạo ra đội ngũ mạnh hơn ngày mai.
Một cách làm biết lắng nghe sẽ mở ra những con đường bền hơn.
Giữa bao nhiêu việc phải lo, cán bộ cơ sở hãy giữ lại cho mình một hình ảnh rất giản dị: Cây lúa cúi đầu khi hạt đã đầy. Để nhắc mình rằng: Càng làm được việc, càng nên nhẹ giọng, càng có trách nhiệm, càng cần lắng nghe, và càng đi lâu với dân, càng phải biết cúi xuống cùng dân
Đó không chỉ là bài học của cây lúa.
Đó là bài học làm người, và là bài học làm cán bộ cho bền lâu.
