Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động ứng phó biến động thị trường, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng

Xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt kết quả tích cực

Phát biểu khai mạc Họp báo thường kỳ, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết mặc dù bối cảnh thế giới còn nhiều biến động, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông và những biến động thị trường quốc tế, song nhờ sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng sự nỗ lực của các đơn vị trong Bộ và các địa phương, ngành nông nghiệp vẫn duy trì được nhiều kết quả tích cực trong những tháng đầu năm.

Báo cáo về kết quả sản xuất, xuất nhập khẩu NLTS 2 tháng đầu năm 2026, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Trần Gia Long cho biết, trong tháng 2, thời tiết tương đối thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Ngay sau kỳ nghỉ Tết, các địa phương khẩn trương gieo trồng, chăm sóc lúa và cây màu vụ Đông Xuân bảo đảm trong khung thời vụ. Chăn nuôi lợn tiếp tục xu hướng phục hồi; chăn nuôi gia cầm phát triển ổn định, bảo đảm nguồn cung thực phẩm phục vụ tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán. 

Theo ông Trần Gia Long, tính đến cuối tháng 2, cả nước đã gieo cấy khoảng 2,92 triệu ha lúa Đông Xuân, đạt 98,6% so với cùng kỳ năm trước; diện tích lúa đã thu hoạch đạt khoảng 447,2 nghìn ha, sản lượng thu hoạch đạt gần 2,9 triệu tấn. Trong lĩnh vực chăn nuôi, tổng đàn lợn ước tăng 1,58%; đàn gia cầm tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lĩnh vực lâm nghiệp ghi nhận một số tín hiệu tích cực khi diện tích rừng trồng mới đạt 21,7 nghìn ha, tăng 4,5%; sản lượng gỗ khai thác đạt khoảng 2,63 triệu m³, tăng 0,9%. Sản lượng thủy sản hai tháng đầu năm ước đạt 1,28 triệu tấn, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước.

Về thương mại, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tháng 2/2026 ước đạt 4,71 tỷ USD, giảm 28,4% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ nhưng vẫn tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu nông sản đạt 6,09 tỷ USD, thủy sản 1,76 tỷ USD, lâm sản 2,82 tỷ USD, sản phẩm chăn nuôi 140,7 triệu USD, đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Châu Á tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông lâm thủy sản Việt Nam với 45,5% thị phần, tiếp theo là châu Mỹ và châu Âu với tỷ trọng lần lượt 21% và 15,7%. Xét theo thị trường, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản là ba đối tác lớn nhất, chiếm lần lượt 22,9%, 18,7% và 7,2% thị phần. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc trong hai tháng đầu năm tăng mạnh 55,9% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nhóm mặt hàng chủ lực, nhiều sản phẩm ghi nhận tăng trưởng cao về kim ngạch xuất khẩu như rau quả đạt 1,09 tỷ USD (tăng 59,5%), hạt điều đạt 653,4 triệu USD (tăng 43,7%), hạt tiêu đạt 259,1 triệu USD (tăng 40,7%) và thủy sản đạt 1,76 tỷ USD (tăng 23,3%). Tuy nhiên, một số mặt hàng như gạo và cà phê chịu áp lực giảm giá xuất khẩu bình quân, khiến giá trị xuất khẩu tăng chậm hơn so với khối lượng.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu nông lâm thủy sản tháng 2/2026 ước đạt 3,62 tỷ USD, giảm 13,9% so với tháng trước và giảm 6,9% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 7,81 tỷ USD, tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2025, chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chế biến và chăn nuôi.

Nhờ đà tăng của xuất khẩu, cán cân thương mại nông lâm thủy sản hai tháng đầu năm 2026 ước đạt thặng dư 3,48 tỷ USD, tăng 48,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm lâm sản, thủy sản và nông sản tiếp tục duy trì thặng dư thương mại lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của toàn ngành. Các mặt hàng có thặng dư thương mại cao nhất gồm gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê, tôm, rau quả và gạo.

Chủ động kịch bản ứng phó biến động thị trường

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, biến động địa chính trị gần đây có thể tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam trong thời gian tới, đặc biệt khi chi phí đầu vào sản xuất và logistics gia tăng.

Theo ông Long, giá dầu thế giới biến động đã khiến chi phí năng lượng, vận tải và vật tư nông nghiệp tăng lên. Đáng chú ý, giá phân bón ure hiện ở mức cao nhất trong năm 2025, khiến chi phí đầu vào sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3 - 5%. Ngoài tác động trực tiếp đến chi phí, biến động địa chính trị cũng có thể làm suy giảm nhu cầu nhập khẩu nông sản do rủi ro tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại và thị trường năng lượng biến động.

Theo ông Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng các kịch bản điều hành và phương án ứng phó, trong đó có việc cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và chuẩn bị các giải pháp giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Trong kịch bản chiến tranh kéo dài một tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản giảm 1 tỷ USD. Trường hợp xung đột kéo dài ba tháng, mức giảm tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản có thể lên tới 3 - 3,5 tỷ USD.

Theo đó, các bộ, ngành sẽ tập trung triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật nhằm tháo gỡ vướng mắc, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển nông nghiệp.

Cùng với đó, ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử và Chính phủ số, đồng thời kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu và công tác giám sát, kiểm tra.

Trong sản xuất, các cơ quan chức năng sẽ chủ động xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm an toàn các công trình thủy lợi, hồ chứa; điều hành hiệu quả kế hoạch xả nước phục vụ sản xuất vụ Đông Xuân 2025 - 2026, đồng thời tăng cường phòng cháy, chữa cháy rừng và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng.

Bên cạnh đó, ngành tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh hoàn thiện thể chế đất đai, trong đó sớm ban hành nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật Đất đai, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương và doanh nghiệp.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và thú y, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường thế giới, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông và chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, để kịp thời có phương án điều hành phù hợp.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận định, năm 2026 sẽ còn nhiều khó khăn và thách thức, thậm chí phức tạp hơn so với năm 2025 do những biến động của kinh tế thế giới và thị trường. Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, thúc đẩy khoa học - công nghệ, tăng cường thông tin truyền thông đến chủ động thích ứng với biến động thị trường, nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng và đạt kim ngạch xuất khẩu 73 - 74 tỷ USD trong năm nay.

Trong đó, việc theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời điều chỉnh giải pháp điều hành và phối hợp chặt chẽ với các địa phương được xác định là yếu tố then chốt để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026.

Đánh giá cao vai trò của báo chí trong việc phản ánh thực tiễn và đóng góp nhiều ý kiến chuyên sâu cho ngành, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đề nghị các đơn vị tổng hợp đầy đủ ý kiến của các cơ quan báo chí để bổ sung, hoàn thiện hệ thống giải pháp điều hành. Những nội dung này sẽ được các Thứ trưởng phụ trách từng lĩnh vực chỉ đạo triển khai, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ quý I, 6 tháng đầu năm và cả năm 2026.