Cam Cao Phong: Từ nông sản truyền thống đến thương hiệu OCOP 4 sao

Cao Phong, tỉnh Hòa Bình (cũ) nổi tiếng với những vườn cam trĩu quả, được mệnh danh là “vườn cam ngọt nhất miền Bắc”. Nhiều năm qua, cam Cao Phong luôn chiếm được cảm tình của người tiêu dùng nhờ chất lượng vượt trội như trái tròn đều, vỏ mỏng, tép ngọt, thơm và giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, sản phẩm chính của địa phương trong nhiều năm chỉ dừng ở hình thức quả tươi, dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, chi phí vận chuyển và tính mùa vụ, khiến thương hiệu cam Cao Phong chưa phát huy được hết giá trị.

Trước thực tế đó, Hợp tác xã 3T Nông sản Cao Phong (Farm) đã chọn hướng đi chiến lược theo ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ và gắn kết du lịch trải nghiệm, nhằm tận thu giá trị từ từng quả cam và mở rộng cơ hội sinh kế cho thành viên. Từ hướng đi này, cam Cao Phong đã trở thành trái cây tươi mát và chuyển mình thành hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, đạt chuẩn OCOP và được khách du lịch, người tiêu dùng đón nhận.

Theo bà Vũ Thị Lệ Thủy, Giám đốc Hợp tác xã 3T Farm cho biết, sản xuất thủ công truyền thống trước đây đã từng là rào cản lớn khiến sản phẩm chế biến từ cam bị hạn chế về chất lượng, mẫu mã và tính cạnh tranh. Nhận thức được nhu cầu thị trường ngày càng cao đối với sản phẩm tiện dụng, giàu dinh dưỡng và an toàn, Hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị công nghệ hiện đại để xây dựng chuỗi sản xuất khép kín từ vườn đến thành phẩm.

Điểm nhấn trong hệ thống này là máy sấy lạnh công nghệ cao và máy cô đặc chân không, thay cho phương pháp sấy nóng và chế biến thủ công truyền thống. Với máy cô đặc chân không, sản phẩm mứt cam được chế biến ở nhiệt độ thấp từ 40 - 50°C, giúp giữ nguyên màu sắc đặc trưng, hương thơm tự nhiên và dinh dưỡng của cam. Thành phẩm sau khi đóng lọ không chỉ bắt mắt, thơm ngon mà còn bảo quản lâu dài mà không cần phụ gia bảo quản, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm và sở thích người tiêu dùng hiện đại.

Song song đó, hệ thống sấy lạnh khép kín được thiết kế để loại bỏ sự phụ thuộc vào nhiệt độ và độ ẩm môi trường. Cam sau thu hoạch được rửa bằng ozone để diệt khuẩn, cắt lát, loại hạt rồi đưa vào lò sấy lạnh, quy trình này giúp giữ lại tối đa dưỡng chất, màu sắc và hương vị tự nhiên, tạo nên sản phẩm trà detox cam, một trong những sản phẩm chủ lực mới của Hợp tác xã.

Nhờ ứng dụng công nghệ mà nhiều sản phẩm chế biến từ cam Cao Phong của Hợp tác xã 3T Farm đã đạt được chất lượng vượt trội, khác biệt rõ rệt so với các sản phẩm thủ công trước đây. Điều này giúp tăng thời gian bảo quản mà còn nâng cao tính tiện dụng và sức cạnh tranh trên thị trường, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe, sản phẩm tự nhiên và chất lượng cao.

Thành công bước đầu của Hợp tác xã 3T Farm được thể hiện rõ nét qua việc các sản phẩm chế biến từ cam đã được công nhận danh hiệu OCOP, Chương trình mỗi xã một sản phẩm. Năm 2024, trà detox cam của Hợp tác xã đã được công nhận OCOP 3 sao và mới đây tiếp tục được Hội đồng đánh giá OCOP cấp tỉnh công nhận đạt OCOP 4 sao, một bước tiến quan trọng, khẳng định chất lượng sản phẩm không chỉ ở cấp địa phương mà còn ở tầm quy chuẩn tỉnh và quốc gia.

Việc đạt chuẩn OCOP đó là danh hiệu giá trị mang ý nghĩa chiến lược về thương hiệu hóa sản phẩm nông nghiệp. OCOP giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện sản phẩm chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và hướng đến xuất khẩu trong tương lai. Đặc biệt, với chuẩn OCOP 4 sao, sản phẩm của Hợp tác xã có thể được đưa vào mạng lưới phân phối lớn hơn, mở ra cơ hội phát triển thương hiệu mạnh mẽ hơn trên thị trường.

Bà Thủy chia sẻ: “Việc nhận được tiêu chuẩn OCOP 4 sao là nguồn động lực to lớn để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật, phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm mới từ cam Cao Phong. Chúng tôi hướng đến sản phẩm không chỉ ngon mà còn tiện dụng, giàu dinh dưỡng và phù hợp với nhu cầu của nhóm khách hàng nữ, khách du lịch và thị trường cao cấp hơn”.

Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch Cao Phong trong những năm gần đây đã mở ra cơ hội lớn để Hợp tác xã 3T Farm liên kết sản xuất nông nghiệp với trải nghiệm du lịch. Trong năm 2024, Cao Phong đã đón khoảng 457.000 lượt khách du lịch, trong đó có hơn 5.400 khách quốc tế và 451.570 khách trong nước, mang lại doanh thu du lịch hơn 240 tỷ đồng. Chỉ tính từ đầu năm 2025 đến nay, địa phương đã đón hơn 100.000 lượt du khách, riêng hai tháng đầu năm có 85.000 lượt khách tham quan và mua sắm nông sản, với doanh thu khoảng 51 tỷ đồng.

Với đà tăng trưởng này, dự báo lượng khách đến tham quan vườn cam, trải nghiệm nông nghiệp và mua sắm sản phẩm OCOP sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt vào mùa thu hoạch cam và các dịp lễ, cuối tuần. Đây được xem là nguồn khách quan trọng, tạo điều kiện để các thành viên Hợp tác xã gia tăng thu nhập thông qua các hoạt động dịch vụ gắn với sản xuất nông nghiệp.

Các hoạt động trải nghiệm được Hợp tác xã 3T Farm phối hợp triển khai gồm: Trải nghiệm thu hái cam tại vườn đạt tiêu chuẩn Halal, mở ra cơ hội thu hút khách quốc tế và nhóm khách Muslim; Tham quan mô hình sản xuất và chế biến sản phẩm, giúp du khách hiểu rõ hành trình từ trái cam tươi đến sản phẩm chế biến chất lượng cao; Giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, trực tiếp tại vườn, tạo trải nghiệm mua sắm gắn liền với nguồn gốc sản phẩm; Kết hợp dịch vụ hướng dẫn, lưu trú, ẩm thực tại địa phương, mang đến trải nghiệm đa dạng và tăng giá trị tiêu dùng tại chỗ.

Không chỉ giúp gia tăng thu nhập trực tiếp từ nông sản, việc kết hợp sản xuất, chế biến với dịch vụ du lịch còn kéo dài chuỗi giá trị, giúp nông dân tham gia nhiều khâu trong hoạt động kinh tế, từ sản xuất đến dịch vụ.

Điều làm nên sức hấp dẫn của cam Cao Phong là ở chất lượng trái ngon tự nhiên, quy trình sản xuất sạch, bền vững mà Hợp tác xã 3T Farm đang kiên định theo đuổi. Hợp tác xã hạn chế sử dụng phân bón hóa học, thay vào đó khuyến khích và hỗ trợ các thành viên sử dụng vật tư nông nghiệp có nguồn gốc hữu cơ, thân thiện môi trường. Nhờ vậy, vùng cam của Hợp tác xã ngày càng được mở rộng, chất lượng trái cam được nâng cao, và sản phẩm cam Cao Phong đã trở thành lựa chọn tin cậy của người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Nhờ cam là cây trồng chủ lực với hiệu quả kinh tế cao, mỗi hộ trồng cam trong Hợp tác xã hiện nay có thu nhập bình quân 300 - 400 triệu đồng/hộ/niên vụ. Với sự tham gia của các Hợp tác xã như 3T Farm, mô hình sản xuất có định hướng, bài bản và ứng dụng công nghệ đang góp phần quan trọng trong việc nâng tầm thương hiệu cam Cao Phong.

Nhìn về tương lai, Hợp tác xã 3T Farm đặt mục tiêu: Mở rộng vùng cam đạt tiêu chuẩn Halal, phục vụ tốt hơn nhóm khách hàng quốc tế và thị trường xuất khẩu; đầu tư thêm thiết bị công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm; phát triển nhiều dòng sản phẩm mới từ cam, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường hiện đại; tăng cường quảng bá và mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao vị thế sản phẩm trên thị trường trong và ngoài nước; liên kết với các tour, tuyến du lịch trong tỉnh và khu vực, biến mô hình sản xuất, chế biến, du lịch thành mũi nhọn phát triển kinh tế địa phương.

Hành trình nâng cao giá trị cho cam Cao Phong mà Hợp tác xã 3T Farm đang kiên trì theo đuổi cho thấy rằng chỉ khi người nông dân mạnh dạn đổi mới, áp dụng công nghệ và gắn sản xuất với nhu cầu thị trường thì nông sản mới có thể phát triển bền vững, tạo sinh kế ổn định cho người dân và đưa thương hiệu nông sản Việt Nam vươn xa hơn trên bản đồ tiêu dùng toàn cầu.