Hơn 30ha chè cổ thụ trên 100 năm tuổi ở thôn Lộc Thanh (xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi) đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nguồn thu ổn định cho người dân nơi đây.
Trên các vùng gò đồi ở thôn Lộc Thanh (tỉnh Quảng Ngãi), những cây chè cổ thụ có thân gốc lớn, xù xì, tán rộng vẫn xanh tốt. Nhiều cây đã hơn 100 năm tuổi, được các gia đình gìn giữ qua 3-4 thế hệ.
Hiện khoảng 60 hộ dân trong thôn còn duy trì các vườn chè cổ với tổng diện tích hơn 30ha. Đây là vùng cây trồng lâu đời, gắn với đời sống và sinh kế của người dân địa phương.
Người dân không còn xác định được chính xác cây chè xuất hiện ở Lộc Thanh từ thời điểm nào, giống chè được đưa về từ đâu. Qua nhiều thế hệ, cây chè thích nghi với vùng đất gò đồi và dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của các gia đình.
Đã có thời điểm giá chè thấp, một số hộ chặt bỏ chè để chuyển sang cây trồng khác. Những năm gần đây, khi giá chè tương đối ổn định, người dân bắt đầu chú trọng giữ lại những gốc chè lâu năm.
Theo người dân địa phương, cây chè cổ có sức sinh trưởng khá tốt và không cần nhiều chi phí chăm sóc. Công việc chủ yếu là cắt tỉa cành già, cành lớn để hạn chế gãy đổ trong mùa mưa, đồng thời tạo tán thuận lợi cho việc thu hái.
Gia đình ông Trần Văn Thắm hiện có khoảng 10 sào chè. Trong vườn, những cây lâu đời nhất đã hơn một thế kỷ. Ông Thắm cho biết, chè có thể cho thu hái gần như quanh năm, nhưng thời gian cây lên chồi mạnh, sản lượng tốt tập trung từ tháng Giêng đến tháng 6 âm lịch. So với nhiều loại cây trồng khác, vườn chè không đòi hỏi nhiều vốn đầu tư nhưng vẫn tạo ra khoản thu đều đặn.
“Cây chè đã có sẵn từ nhiều đời, chỉ cần chăm sóc, cắt tỉa và thu hái đúng thời điểm. Những năm gần đây giá chè ổn định nên bà con có thêm động lực giữ lại các vườn chè cổ”- ông Thắm chia sẻ.
Chè Lộc Thanh có đặc điểm lá nhỏ, dày; khi chế biến cho vị chát đặc trưng. Đây cũng là yếu tố tạo nên nhóm khách hàng quen sử dụng sản phẩm và giúp đầu ra của chè tương đối ổn định.
Người dân chủ yếu thu hái khi cây lên chồi. Sau khi hái, chè được bán cho khách hàng, một phần được các gia đình giữ lại sử dụng.
Đáng chú ý, những vườn chè ở Lộc Thanh hiện được canh tác khá tự nhiên. Cây gần như không sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Cách sản xuất này giúp các hộ giảm đáng kể chi phí đầu tư, đồng thời hạn chế công chăm sóc.
Ông Trần Văn Thống, Trưởng thôn Lộc Thanh, cho biết địa phương đang vận động người dân tiếp tục giữ những cây chè lâu năm, bởi đây là cây trồng đã thích nghi với điều kiện đất đai và có khả năng tạo thêm thu nhập cho các hộ. Giá chè hiện khoảng 10.000 đồng/kg. Người dân có thể tranh thủ những lúc nông nhàn để thu hái.
“Một người đi hái khoảng 1,5-2 giờ có thể thu được 200.000-300.000 đồng. Tính ra có thêm ngày công, nên hiệu quả kinh tế khá tốt”- ông Thống cho biết.
Khoản thu này chưa phải nguồn thu nhập chính đối với các hộ, nhưng có ưu điểm là chi phí đầu tư thấp. Những vườn chè trưởng thành có thể tiếp tục cho thu hoạch trong thời gian dài, tạo nguồn thu bổ sung cho gia đình.
Đây cũng là cơ sở để địa phương tính toán việc nâng giá trị sản phẩm thay vì tiếp tục bán chè chủ yếu dưới dạng nguyên liệu.
Với diện tích chè cổ hiện có, xã Bình Minh đang định hướng bảo tồn vùng chè, khuyến khích người dân duy trì những cây lâu năm và từng bước tổ chức lại vùng nguyên liệu.
Một trong những hướng được địa phương quan tâm là xây dựng thương hiệu tập thể cho sản phẩm chè Lộc Thanh. Khi có nhận diện chung, sản phẩm sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc chuẩn hóa chất lượng, tổ chức tiêu thụ và mở rộng thị trường.
Theo ông Bùi Thanh Long, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Bình Minh, địa phương dự kiến xây dựng thương hiệu tập thể đối với nhãn hiệu chè Lộc Thanh.
Trước mắt, xã sẽ rà soát diện tích chè hiện có, phối hợp với trưởng thôn và các hộ dân xác định vùng nguyên liệu, sau đó triển khai các thủ tục liên quan đến nhãn hiệu. Cùng với việc xây dựng thương hiệu, địa phương cũng tìm kiếm các chuỗi liên kết tiêu thụ nhằm tạo đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm.
“Về lâu dài, địa phương sẽ phối hợp với bà con để phát huy giá trị của những vườn chè cổ, đồng thời tìm kiếm các đối tác liên kết tiêu thụ sản phẩm. Khi có thương hiệu và thị trường ổn định, giá trị cây chè sẽ được nâng lên”- ông Long cho hay.
Để hướng đi này hiệu quả, việc xây dựng thương hiệu cần gắn với vùng nguyên liệu cụ thể và quy trình sản xuất thống nhất. Đây là bước quan trọng để kiểm soát chất lượng, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và nâng giá bán sản phẩm.
Lợi thế của chè Lộc Thanh nằm ở chính những gốc chè lâu năm đã được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Cây chè đã thích nghi với vùng đất, phương thức chăm sóc không đòi hỏi nhiều chi phí và sản phẩm có hương vị riêng. Nếu được tổ chức sản xuất bài bản, những lợi thế này có thể trở thành nền tảng để hình thành một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.
Hơn một thế kỷ tồn tại trên vùng gò đồi, những gốc chè cổ không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn lưu giữ dấu ấn canh tác của nhiều thế hệ người dân Lộc Thanh. Bảo tồn vùng chè vì thế không chỉ là giữ lại một loại cây trồng lâu năm, mà còn tạo nền tảng để địa phương phát triển một sản phẩm có giá trị kinh tế và bản sắc riêng.
Quảng Ngãi đang định hướng kết nối tài nguyên rừng, cao nguyên, văn hóa bản địa với biển, đảo để hình thành không gian du lịch xanh, trong đó bảo tồn thiên nhiên, phát huy giá trị văn hóa và tạo sinh kế cho cộng đồng được đặt song hành với phát triển du lịch.
Mưa lớn kéo dài đúng thời điểm lúa hè thu bước vào kỳ thu hoạch khiến nhiều diện tích trồng lúa ở Quảng Ngãi bị ngã đổ, ngập nước, gây khó khăn cho việc thu hoạch và gia tăng nguy cơ thiệt hại về năng suất, chất lượng.
Triển lãm - Hội chợ Sinh vật cảnh tỉnh Quảng Ngãi mở rộng năm 2026 quy tụ hơn 500 tác phẩm cây cảnh nghệ thuật quý hiếm, độc đáo cùng trên 70 gian trưng bày.
