Điểm tựa để ngư dân đặc khu Lý Sơn “nói không” với IUU

Đặc khu Lý Sơn hiện có khoảng 500 tàu cá. Ở nơi được ví như “vọng gác tiền tiêu” giữa Biển Đông ấy, cán bộ, chiến sĩ Trạm 2 Cảnh sát biển (thuộc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2) không chỉ thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, giữ gìn chủ quyền biển đảo, mà còn trở thành những “tuyên truyền viên” đặc biệt, ngày đêm đồng hành cùng ngư dân tháo gỡ những “nút thắt” trong thực thi các quy định chống khai thác IUU.

Trong bối cảnh Ủy ban châu Âu (EC) vẫn duy trì cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam, việc thay đổi những thói quen đánh bắt cũ như ghi chép nhật ký khai thác chưa đầy đủ, tắt thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoặc vô tình xâm phạm vùng biển giáp ranh,… trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là câu chuyện tuân thủ pháp luật, mà còn liên quan trực tiếp đến uy tín, thương hiệu và tương lai của ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nhận diện rõ điều đó, Trạm 2 Cảnh sát biển xác định, công tác tuyên truyền chống khai thác IUU không thể dừng lại ở khẩu hiệu hay văn bản hành chính khô cứng, mà phải bắt đầu từ sự thấu hiểu, đồng hành để chuyển hóa thành nhận thức và hành động tự giác của ngư dân.

Vì vậy, thay vì chờ bà con đến hội trường nghe phổ biến quy định, cán bộ, chiến sĩ đơn vị chủ động tìm đến tận các cảng cá từ lúc tinh mơ khi tàu chuẩn bị vươn khơi, hay khi những chuyến biển vừa cập bến. Hình ảnh màu áo lính Cảnh sát biển xuất hiện thường xuyên trên cầu cảng, len lỏi giữa những con tàu đánh cá đã trở nên quen thuộc với ngư dân đất đảo.

“Không chỉ tuyên truyền bằng lời nói, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp lên từng tàu cá, cùng ngư dân kiểm tra thiết bị VMS, hướng dẫn cách ghi nhật ký khai thác đúng quy định, giải thích cặn kẽ những rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế nếu vi phạm. Qua cách làm ‘cầm tay chỉ việc’, mỗi quy định pháp luật trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn với bà con ngư dân”, Thượng úy Phạm Văn Anh, Trợ lý – Cảnh sát viên, Trạm 2 Cảnh sát biển chia sẻ.

Với phương châm “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, từ tháng 10/2025 đến tháng 4/2026, Trạm 2 đã cử 15 lượt cán bộ tham gia thực hiện nhiệm vụ trên tàu Cảnh sát biển; đồng thời phối hợp với Đồn Biên phòng Lý Sơn và Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển Lý Sơn tổ chức 15 chuyến tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, trực tiếp tuyên truyền pháp luật về IUU cho hơn 250 tàu cá với trên 1.000 thuyền viên; phát gần 1.000 tờ rơi tuyên truyền và trao tặng hơn 350 lá cờ Tổ quốc.

Song song đó, đơn vị huy động hơn 200 lượt cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống các cảng cá, tiếp cận tuyên truyền cho hơn 150 tàu cá với hơn 850 lượt ngư dân; phát hơn 670 tờ rơi và tặng trên 200 lá cờ Tổ quốc. Các đợt tuyên truyền tập trung cũng được tổ chức thường xuyên, thu hút hơn 200 người dân tham gia; kết hợp trao 20 suất quà trị giá 10 triệu đồng cùng 200 lá cờ Tổ quốc, góp phần lan tỏa tinh thần bám biển gắn với trách nhiệm bảo vệ chủ quyền và tuân thủ pháp luật.

Theo Trung tá Lê Hữu Chinh, Trạm trưởng Trạm 2 Cảnh sát biển, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, hiệu quả lớn nhất của những nỗ lực ấy không chỉ nằm ở số lượng buổi tuyên truyền, tờ rơi hay lá cờ được trao tặng, mà là sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của ngư dân.

“Ý thức chấp hành quy định khai thác hợp pháp ngày càng được nâng lên; tình trạng vi phạm IUU trên địa bàn đặc khu Lý Sơn giảm đáng kể. Việc không xâm phạm vùng biển nước ngoài giờ đây không chỉ là quy định bắt buộc, mà dần trở thành niềm tự hào, là “danh dự nghề biển” của ngư dân đất đảo mỗi khi vươn khơi”, Trung tá Lê Hữu Chinh nói.

Tuy nhiên, để gỡ bỏ hoàn toàn “thẻ vàng” và xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm, cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Trong đó, lực lượng Cảnh sát biển tiếp tục là chỗ dựa vững chắc cho ngư dân trên biển; chính quyền địa phương cần đẩy mạnh chính sách hỗ trợ hậu cần, ổn định đầu ra cho thủy sản khai thác hợp pháp; còn mỗi chủ tàu, thuyền trưởng, thuyền viên phải trở thành một “tuyên truyền viên” ngay trên chính con tàu của mình, cùng nhắc nhau giữ gìn ngư trường, bảo vệ vị thế và thương hiệu thủy sản quốc gia.