20 năm bền bỉ giữ nghề

Sinh năm 1973, anh Nguyễn Công Tuyển, ở xã Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa, đã có khoảng 20 năm gắn bó với nghề sản xuất kẹo dồi, kẹo lạc. Nghề làm kẹo vốn là nghề truyền thống của quê vợ anh tại Nam Định (cũ). Khi về Thanh Hóa sinh sống, hai vợ chồng quyết định tiếp tục duy trì nghề, rồi từng bước xây dựng cơ sở và thương hiệu riêng.

Những ngày đầu khởi nghiệp, việc sản xuất gặp không ít khó khăn. Sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ trong phạm vi nhỏ, thị trường chưa ổn định, trong khi kinh nghiệm sản xuất, kiểm soát chất lượng còn hạn chế. Không ít mẻ kẹo chưa đạt yêu cầu do độ giòn, độ kết dính hoặc hình thức sản phẩm chưa đồng đều.

Từ những lần chưa thành công, vợ chồng anh Tuyển tiếp tục tìm tòi, điều chỉnh từng công đoạn, chú trọng hơn tới nguyên liệu và kỹ thuật chế biến. Kiên trì theo nghề, chất lượng sản phẩm dần được nâng lên, kẹo được khách hàng biết đến và đặt mua thường xuyên hơn. Thị trường cũng từng bước mở rộng ra nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh.

Để đáp ứng nhu cầu sản xuất ngày càng tăng, gia đình anh mạnh dạn đầu tư khoảng 500 triệu đồng để mua sắm máy móc, thiết bị. Nhiều công đoạn trước đây phải làm thủ công như chà xát, đãi vỏ, rang, xay, nấu, cắt kẹo nay đã có máy hỗ trợ. Theo anh Tuyển, cơ giới hóa giúp giảm khoảng 80-90% khối lượng công việc thủ công. Nhờ đó, năng suất được nâng lên, sản phẩm có độ đồng đều tốt hơn, đồng thời góp phần bảo đảm vệ sinh trong quá trình sản xuất. Máy móc cũng tạo điều kiện để cơ sở đa dạng hóa sản phẩm và tiếp tục mở rộng thị trường.

Dù ứng dụng máy móc, yếu tố làm nên hương vị riêng của kẹo dồi lạc Tuyển Tâm vẫn là chất lượng nguyên liệu và bí quyết chế biến được gia đình tích lũy qua nhiều năm. Lạc được cơ sở lựa chọn loại A, hạt to, chắc và đồng đều. Gia đình ưu tiên sử dụng lạc trồng tại Thanh Hóa, bởi theo anh Tuyển, nguyên liệu địa phương tạo nên vị thơm, bùi đặc trưng cho sản phẩm. Đường dùng trong sản xuất được mua từ Nhà máy đường Lam Sơn. Sự kết hợp giữa lạc Thanh Hóa, nguồn đường chất lượng cùng công thức chế biến được hoàn thiện qua nhiều năm giúp kẹo có vị ngọt thanh, không quá gắt và độ giòn đặc trưng.

Đưa quà quê thành sản phẩm OCOP

Trong quy trình làm kẹo, theo anh Tuyển, nguyên liệu tốt mới chỉ là một phần, còn kinh nghiệm của người thợ vẫn giữ vai trò quan trọng. Đặc biệt, công đoạn nấu mạch nha đòi hỏi sự am hiểu và khả năng kiểm soát nhiệt độ, thời điểm đạt độ tới phù hợp.

Mạch nha truyền thống được làm từ bột gạo nếp kết hợp với mộng mạ. Thóc được ngâm cho nảy mầm, sau đó phơi khô, giã nhỏ rồi trộn với bột gạo nếp và đường kính trắng để tạo thành hỗn hợp có màu vàng sậm. Khi mạch nha đạt yêu cầu, lạc đã rang được cho vào chảo và đảo đều đến khi hai nguyên liệu quyện thành hỗn hợp đặc sền sệt. Kẹo sau đó được đổ ra khay, cán nhanh và đều tay khi còn nóng. Đây là công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm bởi nếu thao tác không đủ nhanh hoặc cán không đều, sản phẩm sẽ khó đạt độ mịn và đồng nhất.

Kẹo sau khi cán được cắt thành từng miếng với kích thước phù hợp rồi đóng gói. Đối với các dòng sản phẩm khác, quy trình được điều chỉnh theo đặc điểm từng loại nhưng vẫn dựa trên nền tảng kỹ thuật chế biến truyền thống.

Năm 2026, sản phẩm kẹo dồi lạc Tuyển Tâm được công nhận OCOP 3 sao của tỉnh Thanh Hóa. Đây là dấu mốc quan trọng đối với gia đình anh Tuyển, vừa ghi nhận chất lượng sản phẩm, vừa tạo thêm điều kiện để thương hiệu tiếp cận những thị trường rộng hơn.

Hiện, kẹo dồi lạc Tuyển Tâm đã được tiêu thụ tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh. Gia đình anh đang hướng tới phát triển thêm kênh bán hàng thương mại điện tử, qua đó tiếp cận nhiều khách hàng, đặc biệt là những người xa quê có nhu cầu tìm mua đặc sản Thanh Hóa.

Cơ sở hiện tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 3-5 lao động địa phương, với thu nhập khoảng 5-6 triệu đồng/người/tháng. Với gia đình anh Tuyển, sản xuất kẹo không chỉ là sinh kế mà còn là hành trình gìn giữ một nghề truyền thống, lưu giữ hương vị quê nhà trong một sản phẩm hàng hóa mang thương hiệu địa phương.