Kỳ 1: Đại hội XIV- Kỷ nguyên mới và sứ mệnh của ngành Nông nghiệp và Môi trường

Đại hội XIV - dấu mốc chiến lược mở ra kỷ nguyên phát triển mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước yêu cầu chuyển mình mạnh mẽ về mô hình phát triển. Sau hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử: quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, vị thế và uy tín quốc tế được củng cố. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy mô hình tăng trưởng hiện nay đang dần bộc lộ những giới hạn, khi các động lực truyền thống suy giảm, dư địa phát triển theo chiều rộng thu hẹp, trong khi yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.

Chính trong bối cảnh đó, Đại hội XIV được xác định không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là Đại hội “định hình tương lai”, xác lập tầm nhìn, mục tiêu và mô hình phát triển mới của đất nước trong nhiều thập niên tới. Chủ đề Đại hội XIV nhấn mạnh tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường, khơi dậy khát vọng phát triển và ý chí vươn lên mạnh mẽ của dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV đều thống nhất nhận định: Việt Nam đã hội tụ đủ điều kiện để bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, song điều quyết định không nằm ở quy mô nguồn lực, mà ở chất lượng thể chế, tư duy phát triển và năng lực tổ chức thực hiện. Yêu cầu “không thể tiếp tục vận hành theo quán tính cũ” được đặt ra như một mệnh lệnh cải cách, đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy đến hành động trong toàn bộ hệ thống chính trị.

Nông nghiệp - từ trụ đỡ truyền thống đến không gian phát triển xanh

Trong suốt quá trình đổi mới, nông nghiệp luôn giữ vai trò trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn, biến động. Từ bảo đảm an ninh lương thực, ổn định đời sống nhân dân đến duy trì tăng trưởng trong bối cảnh khủng hoảng, nông nghiệp đã khẳng định vị thế không thể thay thế của mình trong cấu trúc kinh tế – xã hội đất nước.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với nông nghiệp không chỉ dừng lại ở vai trò “đỡ” nền kinh tế, mà phải trở thành một không gian phát triển năng động, sáng tạo, tạo ra giá trị gia tăng cao và đóng góp thực chất vào tăng trưởng bền vững. Đây là nội dung xuyên suốt trong các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trước thềm Đại hội XIV.

Phát biểu tại Hội nghị Tổng kết ngành Nông nghiệp và Môi trường ngày 31/12/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Muốn trở thành nước phát triển, thu nhập cao, Việt Nam vẫn phải lấy nông nghiệp làm trụ đỡ; tiếp tục công nghiệp hóa, hiện đại hóa và lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm nền tảng phát triển nhanh và bền vững”. Chỉ đạo này không chỉ khẳng định vai trò nền tảng của nông nghiệp, mà còn đặt ra yêu cầu phải thay đổi căn bản cách thức phát triển, từ sản xuất manh mún sang kinh tế nông nghiệp hiện đại; từ tăng trưởng theo sản lượng sang nâng cao giá trị; từ khai thác tài nguyên sang phát triển bền vững dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong tầm nhìn đó, nông nghiệp được xác định là một trong những trụ cột của kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế sinh học - những mô hình phát triển phù hợp với điều kiện của Việt Nam và xu thế chung của thế giới.

Môi trường - nền tảng của phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới

Nếu nông nghiệp là trụ cột sinh kế và an ninh lương thực, thì môi trường chính là nền tảng để bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước trong dài hạn. Biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường đang trở thành những thách thức toàn cầu, tác động trực tiếp đến mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam - một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu.

Nhận thức rõ điều đó, các văn kiện chuẩn bị Đại hội XIV đều nhấn mạnh yêu cầu tích hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, coi môi trường là điều kiện tiên quyết, là nguồn lực và là không gian phát triển. Tư duy “đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng” không còn phù hợp trong giai đoạn phát triển mới.

Việc quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, rừng, biển; bảo tồn đa dạng sinh học; giảm phát thải khí nhà kính; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn… không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành môi trường, mà là yêu cầu chung đối với toàn bộ quá trình phát triển đất nước.

Trong bức tranh tổng thể đó, sự gắn kết giữa nông nghiệp và môi trường ngày càng trở nên chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau. Nông nghiệp phát triển bền vững không thể tách rời bảo vệ môi trường; ngược lại, bảo vệ môi trường hiệu quả chỉ có thể đạt được khi sinh kế của người dân được bảo đảm và cải thiện.

Một trong những nội dung được xã hội đặc biệt quan tâm trước thềm Đại hội XIV là đổi mới mô hình phát triển đất nước. Thực tiễn cho thấy, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và đầu tư theo chiều rộng đã dần chạm tới giới hạn.

Các dự thảo văn kiện Đại hội XIV chỉ rõ: thách thức lớn nhất của giai đoạn tới không phải là thiếu nguồn lực, mà là chất lượng thể chế, năng lực quản trị và hiệu quả thực thi chính sách. Điều này đòi hỏi phải có sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy phát triển, trong đó lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm.

Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, đổi mới mô hình phát triển thể hiện rõ nhất ở quá trình tái cơ cấu ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững; thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh; tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu nội tại của ngành, mà còn là đóng góp thiết thực vào mục tiêu đổi mới mô hình phát triển chung của đất nước mà Đại hội XIV sẽ xác lập.

Hướng về Đại hội XIV, niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân được bồi đắp từ những kết quả thực tiễn đã đạt được trong nhiệm kỳ qua. Trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có tiền lệ, đất nước vẫn giữ vững ổn định chính trị - xã hội, từng bước phục hồi và phát triển kinh tế, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.

Triển khai đợt cao điểm tuyên truyền Đại hội XIV, Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Đợt cao điểm tuyên truyền Đại hội XIV của Đảng không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mà còn là dịp quan trọng để củng cố niềm tin, hun đúc ý chí, khơi dậy khát vọng phát triển, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới của ngành và của đất nước”. Tinh thần đó đang lan tỏa sâu rộng trong toàn ngành, trở thành động lực để mỗi cán bộ, đảng viên, người lao động tiếp tục nỗ lực đổi mới, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đóng góp vào thành công chung của Đại hội XIV.

Sứ mệnh của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong kỷ nguyên mới

Đại hội XIV mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước, đồng thời đặt lên vai ngành Nông nghiệp và Môi trường những trọng trách lớn lao. Không chỉ bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế cho người dân, ngành còn phải đi đầu trong phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sống cho các thế hệ tương lai.

Từ vai trò trụ đỡ truyền thống, nông nghiệp và môi trường đang được kỳ vọng trở thành một trong những không gian phát triển quan trọng của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đó cũng chính là tinh thần mà Đại hội XIV hướng tới: khơi dậy khát vọng phát triển, củng cố niềm tin xã hội và tạo động lực mạnh mẽ để Việt Nam vững bước tiến vào giai đoạn phát triển mới - giai đoạn của phồn vinh, bền vững và hạnh phúc.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đang đến gần, mang theo những kỳ vọng lớn lao về một tầm nhìn phát triển mới cho đất nước trong kỷ nguyên vươn mình. Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, Đại hội không chỉ là dấu mốc chính trị quan trọng, mà còn là điểm tựa để xác lập sứ mệnh mới: từ vai trò “trụ đỡ” truyền thống sang không gian phát triển xanh, bền vững, dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, để những định hướng lớn ấy thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ nằm ở tư duy và chủ trương, mà còn ở khả năng tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang hiện hữu trong thực tiễn sản xuất, quản lý và phát triển. Từ cánh đồng, trang trại, hợp tác xã đến doanh nghiệp nông nghiệp, từ vùng nông thôn đến thị trường quốc tế, những trăn trở, mong mỏi và kỳ vọng đang được gửi gắm vào các quyết sách của Đại hội XIV.

Kỳ 2 của tuyến bài, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường sẽ đi sâu phản ánh từ thực tiễn sản xuất, lắng nghe tiếng nói của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, làm rõ những điểm nghẽn cần được “cởi trói”, cũng như những kỳ vọng cụ thể đối với thể chế và chính sách, để nông nghiệp và môi trường thực sự trở thành động lực phát triển trong giai đoạn mới.