Hội thảo diễn ra trong không khí khẩn trương và tràn đầy khí thế của cả nước đang tích cực đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống.

Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh: Biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường; tài nguyên thiên nhiên suy giảm; sức ép ô nhiễm môi trường gia tăng; hàng rào tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không còn là giải pháp thử nghiệm hay khuyến khích đơn thuần, mà đã trở thành “con đường bắt buộc”, là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn để nâng cao giá trị gia tăng, bảo vệ môi sinh và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia bền vững cho hôm nay và mai sau.

Nhắc lại quan điểm xuyên suốt của Đảng: nông nghiệp là nền tảng, nông dân là chủ thể, nông thôn là địa bàn chiến lược của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ông Hải cho biết, qua các kỳ Đại hội, đặc biệt là trong các định hướng lớn của Văn kiện Đại hội XIV, nhận thức của Đảng ngày càng sâu sắc. Phát triển nông nghiệp không chỉ để bảo đảm đủ lương thực, thực phẩm mà phải hướng tới nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; không chạy theo sản lượng mà chuyển mạnh sang kinh tế nông nghiệp xanh, số, tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp, tạo giá trị gia tăng cao và bền vững.

Theo ông Hải, yêu cầu đặt ra là phải “nâng cao nhận thức, đổi mới mạnh mẽ tư duy, chuyển đổi mô hình phát triển; giải quyết hài hòa, hiệu quả mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, sử dụng bền vững tài nguyên và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; từng bước đưa chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn trở thành những động lực mới của tăng trưởng và phát triển bền vững”.

Riêng với vùng Đồng bằng sông Hồng nói chung và Ninh Bình nói riêng, nơi đất chật người đông, chịu áp lực tài nguyên rất lớn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương chỉ rõ không thể tiếp tục đi theo lối mòn cũ, mà phải chuyển đổi tư duy và phương thức sản xuất một cách căn bản, toàn diện: chuyển mạnh từ “tư duy sản xuất nông nghiệp” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp”, xây dựng hoàn chỉnh mô hình “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”.

Bốn nhóm nội dung trọng tâm để đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống

Đánh giá cao 57 bài tham luận khoa học trong Kỷ yếu Hội thảo cùng sự chuẩn bị trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học và địa phương, ông Ngô Đông Hải đề nghị Hội thảo tập trung thảo luận, làm rõ bốn nhóm nội dung:

Thứ nhất, thống nhất nhận thức về cơ sở lý luận và thực tiễn. Cần làm rõ căn cứ khoa học, thực tiễn và sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; sự phát triển quan điểm của Đảng từ Đại hội XIII, qua Nghị quyết số 19-NQ/TW, Kết luận số 219-KL/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 75-NQ/TW đến các định hướng của Đại hội XIV; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa phát triển nông nghiệp với bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển nông thôn bền vững. Hội thảo cũng cần thảo luận sâu hơn về cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực, nhất là gói hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi trong “giai đoạn chuyển đổi”, khi người dân, doanh nghiệp chuyển từ nông nghiệp truyền thống sang tuần hoàn, sinh thái và hướng tới chứng nhận hữu cơ.

Thứ hai, đánh giá đúng thực trạng và giải pháp chuyển đổi hệ thống, từ sản xuất, tri thức, thị trường đến chính sách. Cần chỉ rõ mô hình kết hợp hài hòa ba trụ cột: tuần hoàn (giải pháp kỹ thuật tái chế phụ phẩm), sinh thái (tư duy hệ thống thuận tự nhiên) và hữu cơ (chuẩn mực thị trường, gia tăng giá trị). Nông nghiệp hữu cơ, sinh thái, tuần hoàn cần được phân biệt rõ, là những nội dung bổ trợ, kế tiếp nhau, tạo thành lộ trình chuyển đổi phù hợp với từng điều kiện cụ thể, nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chất thải và giảm phát thải. Đồng thời, cần liên hệ kinh nghiệm chỉ đạo của các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và khu vực lân cận, bài học từ những địa phương như Ninh Bình, nơi đang chuyển mình từ “ký ức cánh đồng” thành di sản nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch, văn hóa; chỉ ra mô hình thành công, bài học quý, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận vướng mắc về cơ chế, chính sách, nguồn vốn, chuyển giao công nghệ và nhận thức của người dân.

Thứ ba, đánh giá vai trò then chốt của khoa học công nghệ, công nghệ số và đổi mới sáng tạo trong tối ưu hóa chuỗi giá trị nông nghiệp tuần hoàn. Cần bàn giải pháp phát huy nguồn nhân lực số, vai trò của các cơ quan chuyên môn, đội ngũ trí thức, thanh niên, hội đoàn thể và các tổ chức thuộc Liên hiệp hội trong nâng cao nhận thức của người dân, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển giao công nghệ và thay đổi tập quán sản xuất.

Thứ tư, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp chính sách để doanh nghiệp, hợp tác xã phát huy vai trò đầu tàu trong đầu tư phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc, tổ chức chuỗi giá trị, kết nối và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, trước hết ở vùng Đồng bằng sông Hồng. Cùng với đó là làm rõ giải pháp về cơ chế, chính sách, nguồn lực; xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng chủ thể trong công tác thông tin, tuyên truyền, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, để chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Những luận cứ khoa học và bài học thực tiễn được đúc kết tại Hội thảo sẽ là cơ sở đầu vào quan trọng để Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ hoạch định, cụ thể hóa các quyết sách lớn về “tam nông” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.