Lâm Đồng: Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hữu cơ

Là địa phương thuộc khu vực Nam Tây Nguyên, Lâm Đồng có diện tích tự nhiên lớn với hơn 800.000 ha đất nông nghiệp. Địa hình cao nguyên cùng hệ sinh thái đa dạng tạo nên nhiều vùng khí hậu khác nhau, từ ôn hòa mát mẻ quanh năm đến vùng có hai mùa mưa – khô rõ rệt. Đặc biệt, đất đai chủ yếu là đất bazan màu mỡ, phù hợp với nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như rau, hoa, cà phê, chè, cây ăn quả và dược liệu…

Những điều kiện thuận lợi này giúp Lâm Đồng trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước về phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Trong nhiều năm qua, nông nghiệp luôn giữ vai trò là trụ cột của nền kinh tế tỉnh, tạo việc làm và thu nhập cho phần lớn người dân khu vực nông thôn. Tuy nhiên, phương thức sản xuất truyền thống với việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đã bộc lộ nhiều hạn chế, làm suy giảm chất lượng đất, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng nông sản sạch, an toàn ngày càng tăng, không chỉ đáp ứng xuất khẩu mà còn ở thị trường nội địa với hơn 100 triệu dân. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi phương thức sản xuất sang hướng hữu cơ, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Chính vì vậy, chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ được xem là hướng đi tất yếu nhằm khắc phục những tồn tại, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo ông Phạm Thanh Sơn, Phó Trưởng phòng – Phòng Khuyến nông về Trồng trọt và Lâm nghiệp, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ, năm 2020, tỉnh Lâm Đồng đã triển khai đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020–2025 và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Một trong những điểm sáng nổi bật sau 5 năm thực hiện là tổng diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ được chứng nhận đạt hơn 2.095 ha, vượt 130,9% so với mục tiêu đề ra. Điều này cho thấy sự hưởng ứng mạnh mẽ của người dân và doanh nghiệp đối với mô hình sản xuất mới. Đây là một minh chứng rõ nét cho hiệu quả của các chính sách và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành địa phương.

Đặc biệt, đến nay Lâm Đồng đã có 16 mô hình sản xuất hữu cơ được triển khai và đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp tăng thu nhập cho nông hộ từ 10–20% so với phương thức canh tác truyền thống. Các mô hình trải rộng trên nhiều lĩnh vực như trồng rau, lúa, cà phê, chè, cây ăn quả, dược liệu, nấm. Không chỉ dừng lại ở trồng trọt, chăn nuôi hữu cơ cũng được triển khai với các mô hình bò thịt, gà đẻ trứng, đảm bảo sản phẩm sạch, không sử dụng kháng sinh và chất tăng trưởng.

Ông Sơn cho biết, thông qua các mô hình này, nhận thức của người dân về sản xuất hữu cơ đã có sự chuyển biến rõ rệt. Người nông dân dần từ bỏ thói quen sử dụng hóa chất, chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng đã công nhận gần 20 quy trình sản xuất hữu cơ cho các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực đã được xây dựng và ban hành, giúp chuẩn hóa kỹ thuật canh tác và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Công tác đào tạo, tập huấn cũng được chú trọng với gần 40 lớp được tổ chức, giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nông dân..

Theo ông Sơn, một điểm nhấn quan trọng trong quá trình phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Lâm Đồng là việc ứng dụng công nghệ cao trong sơ chế, chế biến và bảo quản sản phẩm.

Nhiều mô hình được hỗ trợ máy móc, dây chuyền hiện đại đã giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí lao động và cải thiện chất lượng sản phẩm. Trong đó có hệ thống xay xát và đóng gói lúa gạo tự động giúp giảm tới 75% công lao động, tăng giá trị sản phẩm. Trong lĩnh vực cà phê, việc ứng dụng máy phân loại màu và hệ thống phơi sấy giúp giảm đáng kể chi phí và nâng cao chất lượng hạt.

Đối với sản phẩm mắc ca, các thiết bị như máy cưa hạt, máy dán nhãn tự động giúp giảm từ 80–90% chi phí nhân công, đồng thời tăng tính chuyên nghiệp trong khâu chế biến. Những ứng dụng công nghệ này không chỉ giúp gia tăng hiệu quả kinh tế mà còn góp phần xây dựng chuỗi giá trị khép kín cho sản phẩm hữu cơ. Nhờ ứng dụng công nghệ, sản phẩm nông nghiệp hữu cơ của Lâm Đồng ngày càng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong và ngoài nước.

Cùng với sản xuất, Lâm Đồng đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại cho các sản phẩm hữu cơ. Ông Sơn cho biết, thời gian qua, Lâm Đồng đã hỗ trợ xây dựng thương hiệu, logo và bao bì cho nhiều sản phẩm như rau, lúa, cà phê, chè, mắc ca. Việc được cấp chứng nhận thương hiệu giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận thị trường, tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Ngoài ra, các hoạt động xúc tiến thương mại được tổ chức tại nhiều địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Cần Thơ, Đồng Nai… đã giúp sản phẩm hữu cơ của Lâm Đồng mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã đã ký kết hợp đồng tiêu thụ ổn định, tạo đầu ra bền vững cho người sản xuất.

Một trong những yếu tố then chốt trong phát triển nông nghiệp hữu cơ là xây dựng chuỗi liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các hoạt động này, nhiều hợp đồng tiêu thụ sản phẩm đã được ký kết, góp phần hình thành các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ bền vững. Đến nay, Lâm Đồng đã xây dựng được 11 chuỗi liên kết với sự tham gia của 131 hộ dân trên diện tích hơn 280 ha. Các chuỗi liên kết không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo điều kiện để nông dân yên tâm sản xuất.

Nhờ đó, quy mô sản xuất được mở rộng, chất lượng sản phẩm được đảm bảo và người nông dân yên tâm sản xuất. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng bền vững.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, Lâm Đồng đang xây dựng đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản xuất.

Theo đó, diện tích sản xuất hữu cơ dự kiến đạt khoảng 11.200 ha, tập trung vào các cây trồng chủ lực như lúa, rau, cà phê, chè, cây ăn quả và mắc ca... Trong lĩnh vực chăn nuôi, Lâm Đồng định hướng phát triển các vùng chăn nuôi hữu cơ với quy mô lớn, bao gồm bò sữa, bò thịt, dê, cừu, gia cầm và ong mật. Bên cạnh đó, Lâm Đồng cũng chú trọng phát triển thủy sản hữu cơ với diện tích khoảng 300 ha và phát triển trồng cây dược liệu dưới tán rừng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.

Có thể khẳng định, phát triển nông nghiệp hữu cơ là xu hướng tất yếu, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững. Với những lợi thế sẵn có, không gian địa lý được mở rộng từ 1/3/2025, cùng sự quyết tâm của chính quyền và người dân, Lâm Đồng đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong lĩnh vực này.

“Trong thời gian tới, để đạt được mục tiêu đề ra, Lâm Đồng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường đầu tư nguồn lực và đẩy mạnh liên kết giữa các bên trong chuỗi giá trị. Đồng thời, nâng cao nhận thức và năng lực cho người nông dân cũng là yếu tố then chốt. Phát triển nông nghiệp hữu cơ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới một nền nông nghiệp xanh, bền vững cho tương lai”, ông Sơn khẳng định.