Nâng cao năng lực hội nhập quốc tế cho doanh nghiệp lương thực, thực phẩm và nông sản chế biến

Chương trình thu hút đông đảo doanh nghiệp, chuyên gia và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến thực phẩm tham dự, nhằm cập nhật xu hướng hội nhập, các tiêu chuẩn quốc tế và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Hồ Thị Quyên - Phó Giám đốc ITPC cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục có nhiều biến động, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Theo đó, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, ngành lương thực, thực phẩm tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những ngành công nghiệp chủ lực khi chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12% trong Quý I, góp phần đưa GRDP của Thành phố tăng 8,27% - mức tăng cao nhất trong 5 năm qua.

Bà Hồ Thị Quyên cho biết thêm, các Hiệp định thương mại tự do (FTA) không chỉ mở ra cơ hội về thuế quan, mà còn kéo theo những yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và phát triển bền vững…

“Ưu đãi thuế quan chỉ thực sự mang lại lợi ích khi doanh nghiệp đáp ứng được các bộ tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt của thị trường quốc tế. Doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi để thích ứng với xu hướng mới của thương mại toàn cầu”, bà Hồ Thị Quyên nhấn mạnh.

Ở góc độ ngành hàng, ThS. Trần Thị Phương Hoa - Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA) cho rằng, hiện tại hệ thống lương thực, thực phẩm đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững.

Theo bà Phương Hoa, hội nhập hiện nay không còn chỉ là mở rộng thị trường hay cạnh tranh bằng giá, mà là cạnh tranh bằng uy tín, sự minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội và môi trường.

“Người tiêu dùng quốc tế không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng, mà còn chú trọng toàn bộ quy trình tạo ra sản phẩm. Minh bạch, trách nhiệm với cộng đồng và phát triển bền vững đang trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu”, bà Phương Hoa nhận định.

Chia sẻ về các cam kết trong Hiệp định CPTPP, ThS. Đặng Bùi Khuê - Cố vấn cấp cao Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo SMP lưu ý, việc thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng giảm về 0%, có thể khiến doanh nghiệp chủ quan, trong khi những rào cản kỹ thuật mới là thách thức lớn nhất.

Theo ông Khuê, CPTPP đặt ra nhiều yêu cầu về kiểm dịch động, thực vật (SPS), hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT), tiêu chuẩn lao động theo ILO, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và nguồn nguyên liệu hợp pháp... Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ nguồn lực tài chính cũng như năng lực quản trị để đáp ứng các quy trình kiểm nghiệm và chứng nhận quốc tế.

Trong khi đó, bà Nguyễn Lê Gia Khánh - Quản lý Tài khoản cấp cao Amazon Global Selling Việt Nam cho rằng, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp nông sản Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu.

Theo bà Khánh, mặc dù Việt Nam đang dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản, song giá trị thương hiệu vẫn chưa tương xứng do phần lớn sản phẩm được phân phối thông qua các đối tác nước ngoài.

“Việc bán hàng trực tiếp trên các nền tảng thương mại điện tử không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng cuối cùng mà còn khai thác được dữ liệu thị trường để phát triển thương hiệu lâu dài”, bà Gia Khánh chia sẻ và dẫn chứng sản phẩm Rong nho Trường Thọ hiện nằm trong nhóm 9 sản phẩm bán chạy trên Amazon, với doanh số khoảng 1.000 sản phẩm mỗi tháng.

Đề cập đến xu hướng phát triển xanh, TS. Hoàng Văn Việt - Nhà sáng lập và Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Cộng đồng Doanh nhân Trí thức Toàn cầu (GIBA) cho rằng, các tiêu chuẩn xanh hiện đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Việt, khách hàng tại các thị trường phát triển ngày càng yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh bằng dữ liệu cụ thể về các cam kết giảm phát thải, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững…

TS. Hoàng Văn Việt nhấn mạnh, muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi giá trị xanh đồng bộ, từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu cho đến thương mại hóa sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Ở góc độ logistics và chuỗi cung ứng, ThS. Nguyễn Lý Trường An - Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh chia sẻ, mặc dù xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam năm 2025 đã vượt mốc 70 tỷ USD, nhưng dư địa gia tăng giá trị vẫn còn rất lớn.

Ông An cũng cho biết, tỷ lệ chế biến sâu hiện mới đạt khoảng 23%; riêng mặt hàng cà phê vẫn có tới 91% sản lượng xuất khẩu dưới dạng thô… Bên cạnh đó, tỷ lệ hao hụt rau quả sau thu hoạch từ 20 - 30%, cùng với áp lực từ các hàng rào phi thuế quan đang làm giảm đáng kể hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Cũng tại sự kiện, nhiều chuyên gia thống nhất nhận định rằng, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng đề cao yếu tố xanh, minh bạch và phát triển bền vững… doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy xuất khẩu nguyên liệu sang phát triển thương hiệu, đầu tư chế biến sâu, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Thông qua hội nghị, ITPC kỳ vọng sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong hoạt động tư vấn, đào tạo, kết nối giao thương và hỗ trợ khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới, góp phần đưa nông sản Việt Nam nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế Quốc tế.