Theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW, TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh bằng "đôi chân" công nghệ và thể chế đột phá.
Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 (Nghị quyết 20) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đánh dấu một bước chuyển chiến lược mang tính thời đại. Từ tư duy khai thác tài nguyên biển đơn thuần, Việt Nam đang chuyển mạnh sang quản trị không gian biển hiện đại, bền vững, lấy biển làm không gian sinh tồn và động lực tăng trưởng mới. Tại TP. Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế của cả nước và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, khát vọng này đang được cụ thể hóa bằng những bước đi đột phá.
Nghị quyết 20 xác định kinh tế biển là trụ cột quan trọng, hướng tới mục tiêu các tỉnh, thành phố có biển sẽ đóng góp khoảng 70% GDP cả nước vào năm 2030. Để hiện thực hóa điều này, giới chuyên gia nhận định Việt Nam phải vươn ra biển bằng "đôi chân thể chế và công nghệ".
Tại TP. Hồ Chí Minh, chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 20 đã đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng: Phấn đấu tăng trưởng GRDP tối thiểu đạt 11%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt ít nhất 14.500 USD vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu đó, Thành phố tập trung chuyển đổi mạnh mẽ sang kinh tế số (chiếm 40% GRDP) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị biển.
Một nội dung trọng tâm của Nghị quyết 20 là hình thành các trung tâm kinh tế biển mạnh, kết nối đất liền với biển và hội nhập quốc tế. Trong "bàn cờ" kinh tế biển phương Nam, trục kết nối TP. Hồ Chí Minh - Bình Dương - Đồng Nai - Bà Rịa-Vũng Tàu đóng vai trò là động lực quan trọng nhất. Trên tinh thần đó, Thành phố chú trọng vào phát triển hạ tầng biển, hướng tới thành lập trung tâm kinh tế biển TP. Hồ Chí Minh.
Siêu cảng Cần Giờ và Cái Mép - Thị Vải: Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, TP. Hồ Chí Minh hiện sở hữu cụm cảng nước sâu tốt nhất Việt Nam. Việc phát triển hành lang logistics kết nối cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ với Sân bay quốc tế Long Thành sẽ hình thành một "Global Gate" (Cửa ngõ toàn cầu).
Mô hình Cảng mở và Khu thương mại tự do: TP. Hồ Chí Minh đang chủ động đề xuất các cơ chế đặc thù như cảng mở tại Cần Giờ và khu thương mại tự do để cho phép hàng hóa, tàu thuyền luân chuyển liên thông, tạo sức cạnh tranh vượt trội trong khu vực.
Nghị quyết 20 nhấn mạnh việc chuyển mạnh từ khai thác sang nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, gắn với bảo vệ nguồn lợi và chống khai thác IUU. Đối với các địa phương phía Nam như An Giang hay Kiên Giang, đây là cơ hội để cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng hiện đại.
Người dân và doanh nghiệp biển được xác định là chủ thể trung tâm của quá trình phát triển. Các chính sách hỗ trợ ngư dân bám biển dài ngày, nâng cấp hậu cần nghề cá và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đang được ưu tiên triển khai để đảm bảo sinh kế bền vững.
Phát triển kinh tế biển phải đi đôi với bảo vệ hệ sinh thái. TP. Hồ Chí Minh xác định Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ là "vùng đệm sinh thái không thể đánh đổi" trong quá trình xây dựng trung tâm kinh tế biển.
Bên cạnh đó, khu vực phía Nam đang đón đầu xu hướng năng lượng tái tạo với dự án điện gió ngoài khơi (như dự án Nam Bộ 1 công suất 500MW). Đây là những mảnh ghép quan trọng để xây dựng một nền kinh tế biển "xanh, thông minh, phát thải thấp" theo tinh thần Nghị quyết 20.
Không chỉ là kinh tế, Nghị quyết 20 còn mở ra tầm nhìn về một quốc gia biển giàu bản sắc. Văn hóa biển, từ những lễ hội cầu ngư đến tri thức dân gian về biển đảo, chính là nguồn lực để phát triển du lịch và là "những cột mốc chủ quyền bền vững". TP. Hồ Chí Minh đang hướng tới xây dựng chuỗi điểm đến liên kết chất lượng cao giữa Cần Giờ - Vũng Tàu - Côn Đảo, gắn du lịch với bảo tồn các giá trị di sản văn hóa biển.
Xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng, toàn dân. Với vai trò đầu tàu, TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam đang đi tiên phong trong việc chuyển hóa những tiềm năng của biển và không gian biển thành giá trị phát triển thực tế. Bằng việc làm chủ công nghệ hàng hải và kiên trì định hướng phát triển bền vững, chúng ta hoàn toàn có thể hiện thực hóa khát vọng vươn ra biển lớn, đưa Việt Nam trở thành quốc gia giàu từ biển, mạnh về biển vào năm 2045.
Nghị quyết số 20-NQ/TW đã xác lập bước chuyển từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại, từ phát triển từng ngành kinh tế biển sang kiến tạo sức mạnh tổng hợp của một quốc gia biển. Từ góc nhìn quản trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và thực tiễn doanh nghiệp, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi, TS. Dư Văn Toán, PGS,TS. Nguyễn Hữu Dũng và doanh nhân Nguyễn Thị Hải Bình cùng cho rằng, Việt Nam phải tạo ra những đột phá đồng bộ về thể chế, quy hoạch không gian biển, công nghệ và chuỗi giá trị.
Không gian biển chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi những chủ trương lớn của Đảng được cụ thể hóa bằng chính sách, chương trình và những hành động thực chất. Từ hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển, điều tra cơ bản, chuyển đổi số, phát triển nuôi biển công nghệ cao đến bảo tồn hệ sinh thái và xây dựng kinh tế biển xanh, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang từng bước hiện thực hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW, hướng tới cách tiếp cận mới: khai thác hợp lý, bảo vệ tài nguyên và kiến tạo những giá trị phát triển lâu dài từ biển.
Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV không chỉ đặt ra yêu cầu phát triển các ngành kinh tế biển, mà xác lập một bước chuyển có tính chiến lược: Từ "khai thác biển" sang "quản trị biển hiện đại"; từ "phát triển kinh tế ven biển" sang "xây dựng quốc gia biển mạnh". Trong bước chuyển ấy, ngành Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò đặc biệt quan trọng, từ hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển, quản lý tài nguyên đến bảo vệ môi trường, phục hồi hệ sinh thái và kiến tạo sinh kế bền vững cho người dân ven biển, hải đảo.
