Phổ biến quy định EPR đối với thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và cơ chế hỗ trợ xử lý bao bì tại địa phương

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP ngày 1/4/2026, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR) tại Việt Nam.

EPR là cách tiếp cận chính sách môi trường theo hướng mở rộng trách nhiệm của doanh nghiệp đối với toàn bộ vòng đời sản phẩm, bao gồm cả giai đoạn sau sử dụng. Cơ chế này không chỉ góp phần hiện thực hóa nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, mà còn thúc đẩy quản lý theo vòng đời sản phẩm, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Tại Việt Nam, EPR đã được luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và từng bước được cụ thể hóa qua các văn bản dưới luật.

Theo thông tin tại diễn đàn, trước khi Nghị định số 110/2026/NĐ-CP được ban hành, các quy định hiện hành mới làm rõ nghĩa vụ đóng góp tài chính của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, nhưng cơ chế quản lý, phân bổ, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ cho thu gom, tái chế, xử lý chất thải vẫn chưa thật đầy đủ, chi tiết. Nghị định mới đã góp phần khắc phục khoảng trống đó, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn cho việc triển khai EPR trong thực tế.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là bao bì thuốc bảo vệ thực vật, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là loại chất thải có tính đặc thù, khó thu gom, khó xử lý và đòi hỏi quy trình kỹ thuật riêng. Nghị định đã cụ thể hóa cơ chế đóng góp tài chính và sử dụng quỹ để hỗ trợ hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý; thiết lập nguyên tắc phân bổ kinh phí rõ ràng hơn; đồng thời tách riêng nguồn kinh phí dành cho bao gói thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm nguồn lực đóng góp từ các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng đúng mục đích.

Tại diễn đàn, các đại biểu tập trung làm rõ hai nhóm nội dung lớn. Thứ nhất là cơ chế đóng góp và kê khai của doanh nghiệp. Theo đó, bao bì thuốc bảo vệ thực vật được xác định là loại bao bì đặc thù, khó tái chế, phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Vì vậy, các nhà sản xuất, nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật có trách nhiệm đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì sau sử dụng. Doanh nghiệp thực hiện kê khai trên hệ thống EPR quốc gia trước ngày 1/4 hằng năm và hoàn thành nghĩa vụ đóng góp trước ngày 20/4.

Thứ hai là cơ chế hỗ trợ địa phương triển khai xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Theo quy định được phổ biến tại diễn đàn, trước ngày 1/3 hằng năm, UBND cấp tỉnh có nhu cầu sẽ gửi đề nghị hỗ trợ tài chính về Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trên cơ sở đó, Bộ tổng hợp, thẩm định và xây dựng phương án phân bổ kinh phí theo các tiêu chí khách quan, định lượng như diện tích đất nông nghiệp và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Phương án phân bổ được phê duyệt, công bố công khai trước ngày 1/6; sau đó, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam sẽ chuyển kinh phí hỗ trợ cho các địa phương trước ngày 10/6 để triển khai thực hiện.

Sau khi tiếp nhận kinh phí, địa phương chủ động tổ chức triển khai và chịu trách nhiệm sử dụng nguồn lực đúng mục đích, hiệu quả. Việc giải ngân được thực hiện theo khối lượng công việc thực tế hoàn thành, gắn với công tác nghiệm thu theo quy định. Thời gian thực hiện các hoạt động hỗ trợ tối đa là 36 tháng; nếu không sử dụng hết, địa phương phải hoàn trả phần kinh phí còn lại về Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để tiếp tục phân bổ cho nơi khác.

Ban tổ chức cho biết, diễn đàn không chỉ nhằm phổ biến chính sách, mà còn hướng tới tạo không gian đối thoại đa chiều giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Chương trình có sự tham gia của gần 150 đại biểu trực tiếp và 300 điểm cầu trực tuyến trên cả nước.

Thông qua diễn đàn, các bên liên quan được cập nhật đầy đủ hơn về cơ chế EPR, nắm rõ hơn quy trình đóng góp, phân bổ, sử dụng nguồn lực, từ đó thúc đẩy hình thành hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật bền vững, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc. Đây cũng được kỳ vọng là bước đi thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải nông nghiệp, giảm tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp bền vững.