Cứ mỗi độ mùa cam vào vụ, vùng đất xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh) lại rộn ràng đón bước chân thương lái và du khách thập phương. Những vườn cam Giòn trĩu quả, vàng óng giữa nắng đông không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần khẳng định thương hiệu đặc sản cam Đồng Lộc nức tiếng gần xa.
Thổ nhưỡng “ưu ái” cho đặc sản cam Giòn
Những ngày cận Tết, về xóm Anh Hùng, xã Đồng Lộc (trước đây là xã Thượng Lộc), dễ dàng bắt gặp khung cảnh những vườn cam Giòn đẹp mọng như tranh vẽ. Cam chín rộ, quả sai cành, người trồng cam phấn khởi khi thành quả lao động cả năm được đền đáp xứng đáng.
Có mặt tại vườn cam của HTX Thanh Hiền, do ông Phan Văn Thanh (SN 1966) làm chủ, không khỏi ngạc nhiên trước những tấm biển nhỏ được gắn trên từng gốc cam với dòng chữ “cây đã bán”, kèm lời nhắc nhở khách tham quan và thương lái không tự ý hái quả. Điều đó cho thấy sức hút và giá trị của giống cam Giòn nơi đây.
HTX Thanh Hiền hiện có 7 thành viên, với tổng diện tích trồng cam hơn 7 ha, trong đó cam Giòn chiếm tỷ lệ lớn, được giới thiệu bằng khẩu hiệu: “Giòn ngọt tự nhiên – trọn vẹn tinh hoa đất trời Thượng Lộc”.
Theo ông Phan Văn Thanh, chủ vườn cam Thanh Hiền cho biết, giống cam Giòn có nguồn gốc từ thời Lâm trường Truông Bát (nay là Công ty Cao su Hà Tĩnh) thực hiện dự án 327, đưa nhiều giống cây ăn quả về trồng thử nghiệm. Qua thời gian sàng lọc, giống cam này tỏ ra phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, thậm chí có hiện tượng đột biến gen, tạo nên giống cam Giòn đặc trưng như ngày nay.
Tuy vậy, cam Giòn cũng là giống “khó tính”, năng suất chỉ bằng khoảng một nửa so với cam chanh hay cam lòng vàng; cây sinh trưởng yếu, khó chăm sóc; quả nhỏ, màu sắc không bắt mắt. Bù lại, chất lượng vượt trội đã giúp cam Giòn khẳng định vị thế riêng trên thị trường.
Tròn 35 năm bén duyên với nghề trồng cam, ông Thanh đã trải qua 3 lứa cam, mỗi chu kỳ kéo dài từ 12–15 năm. Ông hiểu rõ đặc tính của cam Giòn không chỉ chịu được nắng nóng, khô hạn mà còn thích nghi tốt với vùng đất Trà Sơn, nơi có đất đỏ bazan màu mỡ, rất phù hợp cho cây ăn quả.
Nhờ danh tiếng lâu năm và sự giới thiệu của các cấp, các ngành, những ngày cuối năm, đặc biệt dịp Tết Dương lịch 2026, vườn cam của HTX Thanh Hiền luôn tấp nập các đoàn tham quan, mua cam kết hợp check-in trải nghiệm.
Giá cam cao, hiệu quả kinh tế vượt trội
Theo ông Thanh, trồng cam đòi hỏi sự cần cù, bền bỉ bởi đây là loại cây “khó chiều” bậc nhất. Quá trình chăm sóc kéo dài quanh năm, từ khi ra hoa, đậu quả cho đến thu hoạch, chỉ cần lơ là là ảnh hưởng ngay đến năng suất và chất lượng.
Cam Giòn với 3 ưu điểm nổi bật ngọt hơn, giòn hơn và thơm hơn, vì vậy giá bán luôn cao. Hiện cam Giòn tại vườn được bán với giá từ 60.000 đồng đến 70.000 đồng/kg.
Riêng vườn cam của ông Thanh có tổng diện tích 2,5 ha, trong đó cam Giòn chiếm hơn một nửa, cho sản lượng khoảng 20 tấn. Phần diện tích còn lại trồng cam chanh và cam lòng vàng, năng suất khoảng 30 tấn, giá bán dao động từ 30.000–35.000 đồng/kg. Sản phẩm cam Giòn của HTX đã được công nhận đạt chuẩn OCOP năm 2019.
Trước đây, cam Giòn từng được đưa vào hệ thống siêu thị, song hiện nay HTX không còn cung cấp do lượng khách mua trực tiếp tại vườn lớn, không đủ nguồn hàng, trong khi giá bán cho siêu thị thấp hơn, chi phí phát sinh nhiều. Thông thường, đến khoảng 25 tháng Chạp âm lịch, cam Giòn đã bán hết, không còn hàng cho thương lái.
Không chỉ riêng HTX Thanh Hiền, vụ cam năm 2025 tại xã Đồng Lộc tiếp tục mang lại tín hiệu khả quan cho người trồng cam. Toàn xã hiện có khoảng 350 ha cam bước vào giai đoạn thu hoạch rộ, tập trung chủ yếu tại các thôn Nam Phong, Thanh Mỹ, Sơn Bình, Anh Hùng…
Ước tính, sản lượng cam toàn xã đạt hơn 2.500 tấn, mang lại giá trị kinh tế khoảng 210 tỷ đồng. Mặc dù thời tiết diễn biến phức tạp, người dân vẫn chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm gắn với vệ sinh an toàn thực phẩm, qua đó củng cố và phát triển thương hiệu cam Đồng Lộc. Để thương hiệu cam tiếp tục lan tỏa sâu rộng, chính quyền địa phương đã tích cực phối hợp cùng người dân đẩy mạnh quảng bá sản phẩm, ứng dụng chuyển đổi số, tăng cường xúc tiến thương mại, giúp thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, đầu ra ổn định hơn.
Trong thời gian tới, xã Đồng Lộc sẽ tiếp tục khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng mới, phục hồi các diện tích cam bị thoái hóa; đồng thời phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao nhận thức về xây dựng và phát triển thương hiệu, phát huy tối đa lợi thế của cây cam trong phát triển kinh tế và làm giàu bền vững cho người dân địa phương.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng và chính quyền địa phương, Hà Tĩnh đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).
Việc hình thành vùng trồng dứa liên kết tại xã Kỳ Hoa (Hà Tĩnh) đang mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương.
Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước tưới, giảm phát thải khí nhà kính và tăng năng suất cây trồng, tỉnh Hà Tĩnh hướng tới triển khai mô hình tưới “ngập - khô xen kẽ” trên quy mô 5.000 ha lúa trong vụ Xuân 2026. Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
