Làng nghề Cát Trù, xã Hùng Việt, tỉnh Phú Thọ, từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm bánh chưng truyền thống. Được người dân nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ, chiếc bánh chưng không chỉ xuất hiện trong mỗi dịp Tết Nguyên đán mà còn chứa đựng trong mình những giá trị văn hóa sâu sắc của dân tộc.
Hành trình nâng tầm thương hiệu Bánh chưng Đất Tổ từ một sản phẩm truyền thống thành sản phẩm OCOP 4 sao của Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ là minh chứng sống động cho sự kết hợp giữa việc bảo tồn truyền thống và phát triển bền vững.
Bánh chưng không chỉ đơn thuần là món ăn ngày Tết mà còn là biểu tượng tôn vinh tổ tiên, kết nối quá khứ và hiện tại. Được làm từ gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn và lá dong, mỗi chiếc bánh chưng không đơn giản chỉ là mang đến hương vị đặc trưng mà còn là minh chứng cho sự trân trọng cội nguồn. Trải qua bao năm tháng, nghề làm bánh chưng ở làng Cát Trù, xã Hùng Việt vẫn được gìn giữ bền bỉ, dù từng có giai đoạn đứng trước nguy cơ mai một do sản xuất nhỏ lẻ và thị trường tiêu thụ hạn chế.
Nhận thấy sự bấp bênh nếu tiếp tục duy trì phương thức thủ công manh mún, Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ đã quyết định đưa nghề làm bánh chưng truyền thống vào kỷ nguyên mới. Bằng cách áp dụng quy trình sản xuất chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu riêng biệt và phát triển không gian trải nghiệm, Bánh chưng Đất Tổ đã dần trở thành một sản phẩm mang tính ẩm thực và là một biểu tượng văn hóa – du lịch.
Từ năm 2015, Hợp tác xã bắt đầu tiến hành các nghiên cứu và xây dựng quy trình sản xuất bài bản, thay thế phương thức làm bánh dựa vào kinh nghiệm truyền miệng. Các công đoạn từ lựa chọn nguyên liệu, sơ chế, gói bánh, nấu bánh cho đến bảo quản đều được chuẩn hóa, nhằm đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng đồng đều dù sản xuất với quy mô lớn.
Đại diện của Hợp tác xã cho biết, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất không làm giảm đi giá trị truyền thống mà còn giúp duy trì hương vị đặc trưng của bánh chưng Đất Tổ, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao của người tiêu dùng trong và ngoài nước. Mặc dù sản xuất với số lượng lớn, mỗi chiếc bánh chưng vẫn giữ được vị thơm ngon đặc trưng của gạo nếp Phú Thọ, lá dong tươi và nhân đỗ, thịt lợn được lựa chọn kỹ càng.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của Bánh chưng Đất Tổ khi Hợp tác xã đầu tư xây dựng xưởng sản xuất mới với diện tích khoảng 1.000m². Cùng với đó, Hợp tác xã áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2018, đảm bảo mỗi chiếc bánh chưng từ cơ sở này đều đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm cao nhất.
Hệ thống sản xuất hiện đại giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm, từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm cuối cùng, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng thị trường và phát triển thương hiệu.
Những nỗ lực không ngừng trong việc chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu đã giúp Bánh chưng Đất Tổ được đánh giá cao và đạt danh hiệu OCOP 4 sao. Sản phẩm này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần nâng cao vai trò của kinh tế tập thể trong việc phát triển làng nghề truyền thống, xây dựng nông thôn mới và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương.
Sản phẩm Bánh chưng Đất Tổ hiện đang được tiêu thụ rộng rãi trong nước và hướng đến xuất khẩu. Đây là thành quả lớn lao của Hợp tác xã, không chỉ khẳng định chất lượng sản phẩm mà còn làm nổi bật vai trò của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trong việc phát triển kinh tế nông thôn.
Không dừng lại ở việc sản xuất và thương mại hóa, Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ còn phát triển mô hình trải nghiệm làng nghề bánh chưng, nơi du khách có thể tham quan xưởng sản xuất, nghe kể câu chuyện về nguồn gốc và quy trình làm bánh, cũng như trực tiếp tham gia gói bánh.
Chị Nguyễn Thị Lan, một du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi đã ăn rất nhiều loại bánh chưng, nhưng khi đến đây và tự tay gói bánh, tôi mới thực sự cảm nhận được giá trị văn hóa và lịch sử của món ăn này. Mỗi chiếc bánh chưng Đất Tổ không chỉ ngon mà còn là sự kết nối với quá khứ và niềm tự hào của người dân nơi đây”.
Mô hình này không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, mang lại cơ hội sinh kế cho người dân địa phương, đồng thời tạo ra một điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.
Bước sang năm 2026, Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ tiếp tục phát triển bằng việc mở rộng vùng nguyên liệu tại địa phương như lá dong, lá gai, gấc và sắn củ. Việc chủ động nguồn nguyên liệu không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn gia tăng giá trị cho nông sản bản địa.
Hợp tác xã cũng dự kiến sẽ phát triển thêm các dòng sản phẩm mới, hướng tới đa dạng hóa mẫu mã, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu, đưa thương hiệu Bánh chưng Đất Tổ vươn xa ra thế giới.
Ông Phạm Xuân Hiếu, Giám đốc và người sáng lập thương hiệu Bánh chưng Đất Tổ, chia sẻ: “Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở vùng đất Tổ, chứng kiến nghề làm bánh chưng truyền thống tồn tại qua nhiều thế hệ. Nhưng nếu chỉ làm theo cách cũ, nhỏ lẻ, manh mún thì rất khó để nghề phát triển bền vững. Chính vì vậy, tôi luôn trăn trở làm sao vừa giữ được hồn cốt truyền thống, vừa đưa sản phẩm tiếp cận thị trường rộng lớn hơn".
Bánh chưng Đất Tổ, qua đó, không chỉ là món ăn trong những dịp lễ Tết, mà là sản phẩm văn hóa tiêu biểu của đất Tổ, mang trong mình câu chuyện về sự nỗ lực của những người làm nghề, cùng với tầm nhìn phát triển bền vững cho cộng đồng và nền văn hóa bản địa.
Từ một cơ sở sản xuất nhỏ của làng nghề truyền thống, Bánh chưng Đất Tổ hôm nay đã trở thành minh chứng sinh động cho hướng đi đúng đắn của Chương trình OCOP: lấy giá trị truyền thống làm nền tảng, kết hợp tư duy thị trường và trải nghiệm du lịch để tạo ra sản phẩm có sức sống bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa vùng Đất Tổ trong bối cảnh hội nhập.
Tối 19/6, tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với UBND quận Hai Bà Trưng tổ chức khai mạc sự kiện giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh Nam Bộ.
Trong hai ngày 31/5 và 1/6, tại Khu trang trại Nông nghiệp công nghệ cao Green Farm (xã Hiên Vân, huyện Tiên Du), Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh tổ chức “Chợ phiên nông sản an toàn tỉnh Bắc Ninh - Năm 2025”. Sự kiện thu hút hàng trăm lượt du khách, người dân và các đơn vị sản xuất nông nghiệp trong, ngoài tỉnh.
Thực hiện Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP), tỉnh Quảng Bình đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc phát triển sản phẩm nông sản, thủy sản, tiểu thủ công nghiệp đạt tiêu chuẩn từ 3 đến 4 sao. Đây là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng của các địa phương trong việc nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững.
Một buổi sáng đầu tháng 5, khi ánh nắng sớm vẫn còn dịu nhẹ nơi phố thị Hà Nội, đoàn công tác của Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã rời Tòa soạn từ sáng sớm chính thức bắt đầu chuyến hành trình công tác dài ngày đến các cơ sở sản xuất sản phẩm OCOP và mô hình Du lịch xanh tại tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình - vùng đất giàu truyền thống, thấm đẫm nắng gió nhưng luôn căng tràn sức sống.
Giữa những dải đồi thoai thoải và những cánh đồng trù phú của thị trấn Hà Long, huyện Hà Trung (Thanh Hóa), một giống ổi đặc biệt đã dần khẳng định vị thế trên thị trường nông sản với chất lượng vượt trội, giá trị kinh tế cao và hướng đi phát triển bền vững. Được trồng trên vùng đất “quý hương” - nơi phát tích của Vương triều Nguyễn - sản phẩm ổi lê Quý Hương không chỉ mang hương vị đặc trưng mà còn là kết tinh của khí thiêng sông núi, tâm huyết của người nông dân và sự đồng hành của chính quyền địa phương. Giờ đây, với chứng nhận OCOP 3 sao, ổi lê Quý Hương đang từng bước trở thành hình mẫu cho nông nghiệp sạch, an toàn và gắn với bản sắc văn hóa, sinh thái địa phương.
