Vùng chè Bình Sơn và khát vọng xây dựng thương hiệu trà xứ Thanh

Khi cây chè bén rễ trên vùng đất khó

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến trà Việt Nam, người tiêu dùng thường nhớ đến những vùng chè nổi tiếng như Thái Nguyên, Phú Thọ. Điều đó cũng đặt ra bài toán cho nhiều địa phương có truyền thống trồng chè nhưng chưa tạo được sự nhận diện tương xứng với tiềm năng.

Ở khu vực Bình Sơn, thuộc xã Thọ Bình (Thanh Hóa), hành trình ấy đang được viết nên từ chính những người nông dân và thành viên HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn. Không chỉ duy trì vùng nguyên liệu chè đã gắn bó với địa phương hơn 30 năm, họ còn đang từng bước xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và nuôi dưỡng khát vọng đưa trà xứ Thanh đến gần hơn với người tiêu dùng cả nước.

Ít ai biết rằng, nhiều năm trước, nơi đây từng là vùng đất còn nhiều khó khăn. Điện chưa có, đường sá đi lại vất vả, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ.

Trong câu chuyện với đoàn công tác của Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Lê Đình Tú - Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn nhớ lại quãng thời gian đầu đặt chân đến vùng đất này từ những năm 1995. Ông là một trong những người tham gia khai hoang, mở đường, góp sức đưa điện về với xóm làng. Cũng từ những năm tháng ấy, ông chứng kiến cây chè dần bén rễ trên vùng đồi Bình Sơn và trở thành sinh kế của nhiều hộ dân địa phương.

Được đưa vào trồng từ những năm 1992, cây chè tại Bình Sơn từng góp phần giúp nhiều gia đình thoát nghèo. Tuy nhiên, sản xuất nhỏ lẻ, giống cũ, năng suất thấp khiến không ít người dân dần mất đi động lực gắn bó với loại cây trồng này.

Trước thực tế đó, năm 2016, HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn được kiện toàn và từng bước xây dựng hướng đi mới cho cây chè địa phương. Thay vì sản xuất manh mún, người dân được liên kết trong cùng một chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Từ sản xuất nhỏ lẻ đến xây dựng thương hiệu

Nếu như trước đây chè Bình Sơn chủ yếu được tiêu thụ trong phạm vi địa phương thì những năm gần đây, sản phẩm đã từng bước được nhiều người biết đến hơn thông qua các hội chợ, triển lãm xúc tiến thương mại và chương trình OCOP.

Theo ông Lê Đình Tú, điều trăn trở lớn nhất không chỉ là bán được sản phẩm mà còn là làm sao để nhiều người biết rằng Thanh Hóa cũng có những vùng chè chất lượng với hương vị riêng nhờ sở hữu những nét đặc trưng riêng về thổ nhưỡng, khí hậu.

Những người làm chè ở Bình Sơn cho rằng trà nơi đây có vị đậm, nước xanh trong và có thể pha được nhiều tuần nước mà vẫn giữ được hương vị đặc trưng. Chính những yếu tố ấy đang trở thành nền tảng để địa phương xây dựng bản sắc riêng cho sản phẩm.

Theo ông Lê Đình Tú, chất lượng luôn là yếu tố được HTX đặt lên hàng đầu trong quá trình phát triển thương hiệu. “Những đồi chè ở HTX Bình Sơn được chăm sóc 100% hữu cơ, đảm bảo không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật và tạo nên một hương vị đặc trưng của chè Bình Sơn”, ông Tú chia sẻ.

Cũng theo ông Tú, đây là hướng đi mà HTX kiên trì theo đuổi trong nhiều năm qua nhằm tạo ra những sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, đồng thời gìn giữ giá trị của vùng nguyên liệu địa phương.

Từ khi HTX tham gia tổ chức sản xuất, việc xây dựng thương hiệu cũng được chú trọng hơn. Nhiều sản phẩm của HTX đã được công nhận OCOP, góp phần nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với hơn 400 ha chè, trong đó trên 300 ha đang cho thu hoạch, cây chè đã trở thành cây trồng chủ lực của xã Thọ Bình. Năng suất bình quân đạt khoảng 7 tấn chè tươi/ha/năm (tương đương 1,5 tấn chè khô) không chỉ mang lại nguồn thu ổn định mà còn góp phần giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, từng bước nâng cao đời sống và phát triển kinh tế gia đình.

Để nâng cao giá trị cây chè, chính quyền xã Thọ Bình đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn đẩy mạnh tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ, đồng thời tăng cường kiểm soát vật tư nông nghiệp nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Song song với đó, địa phương tích cực thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, ứng dụng công nghệ trong bảo quản và đa dạng hóa sản phẩm. Ngoài chè khô truyền thống, nhiều sản phẩm giá trị gia tăng như chè ướp hoa, trà túi lọc hay bột trà xanh đang được định hướng phát triển, mở rộng cơ hội tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp và xuất khẩu.