Cải cách thủ tục hành chính "thần tốc": Điều chỉnh gần 50 đạo luật, bãi bỏ 158 thủ tục hành chính

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, tại phiên họp Chính phủ đầu tháng 4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương. Cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thực hiện nhiệm vụ trên, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch, cùng các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ. Kết quả, đến ngày 26/4 vừa qua, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đây là những giải pháp, biện pháp căn cơ để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định, theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay. Còn đối với phương án cần sửa đổi luật thì sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo và sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.

"Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Thủ tướng", Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết thêm, sau khi Chính phủ ban hành 8 nghị quyết, đến nay Trung ương chỉ còn thực hiện giải quyết 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,5% tổng số thủ tục. Đối với 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, các bộ, ngành đã đề xuất cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành đã đề xuất và đang thực thi phương án cắt giảm theo 8 nghị quyết với 1.732 quy định kinh doanh không cần thiết, bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính, cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm lên 51.419/97.020 ngày, đạt 52,9%, cũng vượt chỉ tiêu Chính phủ đề ra. Các bộ, ngành còn tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí tuân thủ hành chính với con số ước tính trên 23.000 tỷ đồng/năm. Đây là con số rất đáng kể đóng góp cho sự phát triển.

“Ngoài ra, hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành nghị quyết theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính cùng nhiều nội dung đơn giản hoá khác. Đây là một đợt cải cách hết sức sâu rộng. Như vậy, chỉ chưa đầy một tháng, chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh” Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nêu rõ.

Để đảm bảo vấn đề này, Thường trực Chính phủ đã chỉ đạo rất rõ với tinh thần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết đều yêu cầu các bộ, ngành khi cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, các thủ tục tiền kiểm thì cần có giải pháp thay thế để đảm bảo cắt giảm, đơn giản hóa khả thi.

Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết sắp tới sẽ được xây dựng, định hướng xuyên suốt là chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Theo đó, cùng với quy định pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính, các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép. 

"Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm". Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và cấp tỉnh sẽ gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở", Thứ trưởng Bộ Tư pháp phân tích.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng đánh giá cao những đề xuất cụ thể của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về các giải pháp thực hiện "hậu kiểm". Đó là yêu cầu các chủ thể sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ mới được thực hiện hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm đấy, các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời để thực hiện cơ chế mới, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia đầu tư sản xuất kinh doanh cũng cần phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật. Đây là yêu cầu hai chiều và chúng ta cắt giảm, đơn giản hóa, chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" nhưng yêu cầu thực thi pháp luật phải tốt hơn, thực chất hơn.

Ngoài ra, lãnh đạo Bộ Tư pháp cũng cho biết, để thực thi tốt các quy định này, cần phải có chế tài. Ví dụ, đối với các chủ thể đăng ký kinh doanh thông báo hoạt động phải trung thực, đăng ký ngành nghề kinh doanh nào phải đảm bảo đủ điều kiện, nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan Nhà nước phát hiện được thì sẽ thu hồi chứng chỉ nghề và cấm cá nhân, tổ chức đó kinh doanh, đồng thời xử phạt để đảm bảo việc thực thi pháp luật.
Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây sẽ triển khai hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính.

“Với tinh thần đó, việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng thêm chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.