Sáng sớm, rừng chưa tỉnh hẳn.
Sương còn vướng trên lá, đất còn ẩm hơi đêm.
Quế đã đứng đó từ rất lâu, thân thẳng, vỏ sần, im lặng quen với gió núi.
Hồi mọc thấp hơn, cành mềm, quả xòe cánh sao, lặng lẽ đón nắng sớm.
Rừng không phân ai cao thấp.
Rừng chỉ đặt mỗi cây vào đúng chỗ của mình.
Hồi lên tiếng trước, giọng nhẹ như gió qua khe lá: “Quế này, anh đứng cao thế, nhìn được xa, có khi nào thấy đời người nhỏ lại không?”.
Quế trầm ngâm một lúc rồi đáp: “Đứng cao thì thấy nhiều, nhưng cũng thấy rõ mình không đi được đâu cả. Đời người cũng vậy, có chỗ đứng rồi thì học cách đứng yên cho vững”.
Gió lùa qua, vỏ quế khẽ rung.
Hồi cười: “Tôi thấp, nhưng người ta hay cúi xuống nhìn tôi. Có khi vì vậy mà tôi thấy mặt người rõ hơn”.
Quế gật đầu: “Có những thứ chỉ nhìn thấy khi biết cúi. Không phải ai cũng học được điều đó”.
Một người đi rừng bước ngang.
Không vội. Không nói.
Chỉ đặt tay lên thân quế, rồi lại ngồi xuống dưới gốc hồi.
Hồi hỏi nhỏ: “Anh có buồn không, khi người ta bóc vỏ anh mang đi?”
Quế trả lời chậm rãi: “Buồn thì có. Nhưng nếu giữ hết cho mình, cây cũng chỉ đứng đó mà già. Cho đi đúng lúc là cách cây được sống tiếp”.
Hồi lặng im. Một lát sau mới nói: “Tôi cho quả, cho hạt. Nhưng mỗi mùa chỉ dám cho một lần. Cho nhiều quá, cây cạn sức”.
Quế đáp: “Người cũng vậy thôi. Không phải ai cho nhiều cũng tốt. Quan trọng là cho đến mức mình còn đứng vững”.
Nắng lên.
Hương quế ấm dần, lan chậm.
Mùi hồi thoảng nhẹ, không chen, không lấn.
Hồi nhìn quanh, giọng trầm xuống: “Rừng này, nếu chỉ có anh thì nặng. Nếu chỉ có tôi thì nhạt”.
Quế nói: “Đời người cũng vậy. Không ai đủ đầy một mình. Có người làm cốt, có người làm hương, có người làm nền. Miễn là đừng bắt mình trở thành thứ mình không phải”.
Xa xa, tiếng rìu vang lên rồi ngưng lại.
Người đi rừng chọn cây đã đến tuổi, bỏ lại cây non.
Hồi khẽ thở dài: “Giá mà ai cũng biết dừng đúng lúc”.
Quế đáp, giọng như nói với rừng: “Đời không dạy bằng lời. Đời dạy bằng những gì còn lại sau mỗi lần lấy đi”.
Chiều xuống.
Sương lại buông.
Quế vẫn đứng đó, thân sẫm màu thời gian.
Hồi vẫn xòe cánh sao, chờ mùa quả tới.
Rừng giữ mùi hương không phải để khoe, mà để nhắc con người một điều rất người: Muốn thơm lâu, đừng sống gấp. Muốn đứng vững, đừng đứng một mình.
