Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn: Vượt thách thức, tạo nền tảng phát triển mới

Sáng 15/1/2026, tại Hà Nội, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026. Dự và chỉ đạo hội nghị có Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cùng Thứ trưởng Võ Văn Hưng.

Báo cáo tại hội nghị, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Lê Đức Thịnh cho biết: Năm 2025 đánh dấu bước chuyển lớn trong tổ chức bộ máy nhà nước với việc hợp nhất các Bộ, ngành và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây cũng là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2021–2025, đồng thời là năm chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, xanh và bao trùm.

Trong bối cảnh đó, lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn đứng trước nhiều yêu cầu mới: Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị; thúc đẩy kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; bảo đảm an sinh xã hội và ổn định dân cư nông thôn trong điều kiện thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.

Với vai trò là đơn vị nòng cốt tham mưu thể chế và điều phối chính sách, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đã chủ động thích ứng, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn, đồng thời tạo chuyển biến thực chất trong nhiều lĩnh vực trọng tâm.

Một trong những điểm nhấn nổi bật năm 2025 là công tác tham mưu hoàn thiện thể chế. Cục đã chủ trì, phối hợp tham mưu xây dựng và triển khai nhiều văn bản quan trọng, từ Nghị định, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đến Thông tư của Bộ trưởng, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức mới của bộ máy nhà nước.

Đặc biệt, việc ban hành Thông tư phân định thẩm quyền trong lĩnh vực kinh tế hợp tác, phát triển nông thôn và giảm nghèo đã góp phần tháo gỡ vướng mắc trong phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương. Song song với đó, Cục chủ động xây dựng chương trình hành động, kế hoạch triển khai các Nghị quyết lớn của Trung ương về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân.

Cách làm nhất quán của Cục là ưu tiên các chính sách có tác động trực tiếp đến tổ chức sản xuất, sinh kế người dân và hoạt động của hợp tác xã, doanh nghiệp nông thôn; hạn chế tối đa tình trạng chồng chéo, thiếu khả thi trong tổ chức thực hiện.

Năm 2025 ghi nhận sự phát triển cả về quy mô và chất lượng của khu vực kinh tế hợp tác nông nghiệp. Cả nước có khoảng 23.000 hợp tác xã nông nghiệp, 101 liên hiệp hợp tác xã, với khoảng 65% hợp tác xã được xếp loại khá, tốt. Doanh thu bình quân của hợp tác xã đạt khoảng 2,7 tỷ đồng/năm, thu nhập người lao động đạt trên 56 triệu đồng/năm.

Đáng chú ý, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị có bước tiến rõ rệt: gần 2.500 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số; hơn 4.300 hợp tác xã tham gia bao tiêu sản phẩm; hàng nghìn dự án liên kết sản xuất – tiêu thụ theo Nghị định 98 được triển khai trên cả nước.

Cục đã đóng vai trò “nhạc trưởng” trong tổ chức các đề án lớn như phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao năng lực hợp tác xã trong Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Những kết quả này cho thấy hợp tác xã không chỉ là công cụ tổ chức sản xuất mà còn là nền tảng ổn định sinh kế và nâng cao năng lực thích ứng của nông dân.

Phát triển ngành nghề nông thôn tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh kinh tế nông thôn năm 2025. Cả nước có gần 2.000 làng nghề, hàng trăm nghìn cơ sở sản xuất, tạo việc làm cho hơn 2,1 triệu lao động với thu nhập cao gấp nhiều lần lao động thuần nông.

Điểm đột phá là việc gắn ngành nghề nông thôn với xây dựng thương hiệu, OCOP, xuất khẩu và du lịch. Các sự kiện quy mô quốc gia và quốc tế như Festival Làng nghề quốc tế, Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã góp phần nâng tầm giá trị sản phẩm làng nghề Việt Nam, mở rộng thị trường và thúc đẩy hội nhập.

Trong điều kiện thiên tai diễn biến phức tạp, công tác bố trí dân cư, giảm nghèo và an sinh xã hội được Cục tập trung chỉ đạo quyết liệt. Giai đoạn 2021–2025, hàng chục nghìn hộ dân đã được bố trí, ổn định tại các vùng thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn; hàng nghìn dự án sinh kế được triển khai cho hộ nghèo, cận nghèo, giúp thu nhập tăng từ 15–50%.

Cục cũng chủ động tham mưu các giải pháp khắc phục hậu quả thiên tai, hỗ trợ sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời chuẩn bị cơ sở chính sách cho giai đoạn 2026–2030 với cách tiếp cận bền vững, đa chiều.

Trong lĩnh vực cơ điện nông nghiệp, mức độ cơ giới hóa tiếp tục được nâng cao, đặc biệt ở các vùng sản xuất hàng hóa lớn. Công tác xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh, tạo tiền đề cho phát triển cơ giới hóa đồng bộ, giảm phát thải.

Lĩnh vực diêm nghiệp tuy còn nhiều khó khăn nhưng đã có bước chuyển quan trọng trong quản lý, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường. Việc tổ chức Festival Nghề muối Việt Nam lần đầu tiên ở quy mô quốc gia là dấu mốc quan trọng nâng cao vị thế ngành muối.

Song song với đó, chuyển đổi số được xác định là phương thức tổ chức lại công việc. Cục đã từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ban hành quy định kỹ thuật dữ liệu, hướng tới quản lý dựa trên dữ liệu và kết quả đầu ra.

Bước sang năm 2026, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn xác định rõ phương châm hành động: chuyển mạnh từ “làm nhiều việc” sang “làm đúng việc, làm đến cùng”, lấy kết quả và tác động thực chất làm thước đo.

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế đồng bộ với mô hình chính quyền hai cấp; triển khai hiệu quả các đề án lớn về kinh tế hợp tác, vùng nguyên liệu, cơ giới hóa; đẩy mạnh chuyển đổi số; bảo đảm an sinh xã hội và ổn định dân cư nông thôn.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn giữ vai trò chủ chốt, là đơn vị tham mưu chiến lược trong các lĩnh vực có phạm vi rộng và tính liên ngành cao, gồm: kinh tế hợp tác và kinh tế trang trại, bố trí dân cư nông thôn, cơ điện nông nghiệp – nông thôn, giảm nghèo và an sinh xã hội.

Bộ trưởng nhấn mạnh, kết quả giai đoạn 2021–2025 không chỉ thể hiện ở khối lượng công việc hoàn thành, mà quan trọng hơn là sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận trong tham mưu, tổ chức thực hiện của Cục và các địa phương.

Đối với nhiệm vụ năm 2026, Bộ trưởng nhất trí cao với các định hướng về chuyển đổi số, xây dựng và quản lý dữ liệu, hoàn thiện thể chế, đồng thời yêu cầu đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực nông thôn, nhất là nâng cao chất lượng lao động trong hợp tác xã và đội ngũ nông dân thông qua các đề án đào tạo, bồi dưỡng bài bản, gắn với tổ chức lại sản xuất và thị trường.

Bộ trưởng khẳng định, mục tiêu xuyên suốt là nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của nông dân theo hướng tạo ra nhiều giá trị hơn, sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, từ đó bảo đảm thu nhập bền vững, tương xứng với đóng góp của người lao động nông thôn.

Đồng thời, Bộ trưởng yêu cầu Cục triển khai đầy đủ, đồng bộ 8 nhiệm vụ, chức năng được giao với tư duy dài hạn, bám sát thực tiễn, tránh dàn trải, trong đó ưu tiên các nhiệm vụ trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn như kinh tế hợp tác, kinh tế trang trại, phát triển làng nghề, cơ giới hóa và cơ điện nông nghiệp; sớm hoàn thiện chính sách, thể chế phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Với nền tảng đã được tạo dựng trong năm chuyển tiếp 2025, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đang sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi kinh tế hợp tác, nông thôn hiện đại và người dân nông thôn thịnh vượng trở thành trụ cột của tăng trưởng bền vững.