Giữa những cánh rừng hồi, quế trải dài trên các sườn núi vùng biên Tràng Định, những bước chân kiểm lâm vẫn đều đặn băng rừng, vượt suối. Phía sau những con số về tuần tra, xử lý vi phạm hay trồng rừng là cuộc chiến thầm lặng để giữ từng khoảnh rừng tự nhiên còn sót lại trước áp lực sinh kế và lợi nhuận từ đất lâm nghiệp. Sáu tháng đầu năm 2026, khi nhiều vụ phá rừng bị phát hiện và xử lý, lực lượng kiểm lâm nơi đây càng phải căng mình để bảo vệ màu xanh cho vùng đất biên cương của tỉnh Lạng Sơn.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Những bước chân không nghỉ giữa đại ngàn
Một buổi sáng đầu hè, sương mù vẫn còn phủ kín các triền núi ở xã Tân Tiến (Lạng Sơn). Tổ công tác của Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định (Hạt) cùng chính quyền địa phương bắt đầu chuyến tuần tra vào khu vực rừng tự nhiên giáp ranh.
Con đường mòn xuyên rừng dài hàng chục ki-lô-mét, nhiều đoạn dốc dựng đứng. Với những người kiểm lâm, đó là công việc quen thuộc diễn ra gần như mỗi ngày.
Tràng Định là khu vực có diện tích rừng lớn của tỉnh Lạng Sơn. Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định hiện quản lý, bảo vệ hơn 67.000 ha rừng các loại. Địa hình phức tạp, nhiều khu vực xa khu dân cư khiến công tác bảo vệ rừng luôn đối mặt với nhiều thách thức.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định đã tổ chức 44 cuộc kiểm tra, tuần rừng; phối hợp chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng thường xuyên kiểm soát các khu vực trọng điểm về phá rừng và cháy rừng.
Không chỉ tuần tra trực tiếp, lực lượng kiểm lâm còn ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên rừng thông qua hệ thống cảnh báo cháy rừng, cảnh báo mất rừng, dữ liệu ảnh viễn thám và các nền tảng giám sát trực tuyến.
Nhờ chủ động nắm bắt diễn biến từ sớm, nhiều dấu hiệu vi phạm đã được phát hiện ngay từ khi mới phát sinh.
Ông Phạm Tuyến, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định cho biết: “Chúng tôi xác định nhiệm vụ trọng tâm là phát hiện sớm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để ngăn chặn từ gốc. Mỗi cán bộ kiểm lâm đều phải bám sát địa bàn, nắm chắc tình hình, không để hình thành các điểm nóng về phá rừng hay khai thác lâm sản trái pháp luật”.
Dọc các xã Kháng Chiến, Quốc Việt, Quốc Khánh hay Tân Tiến, những tổ quần chúng bảo vệ rừng đang trở thành “tai mắt” quan trọng của lực lượng kiểm lâm.
Hiện nay, 109 tổ bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng ở các thôn, bản đã được kiện toàn. Đây là lực lượng nòng cốt giúp phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại rừng ngay từ cơ sở.
Những con số đáng chú ý: hơn 67.000 ha rừng được quản lý, bảo vệ; 44 cuộc tuần tra, kiểm tra rừng trong 6 tháng đầu năm; 25 cuộc tuyên truyền với 1.177 lượt người tham dự; 109 tổ quần chúng bảo vệ rừng, PCCCR được kiện toàn; không để xảy ra cháy rừng trên địa bàn.
Cuộc chiến với những vụ phá rừng trái pháp luật
Nếu như nguy cơ cháy rừng được kiểm soát hiệu quả thì áp lực từ các hành vi phá rừng vẫn là bài toán khó đối với lực lượng chức năng.
Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm, toàn khu vực Tràng Định phát hiện 16 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, trong đó có nhiều vụ phá rừng trái pháp luật với diện tích lớn.
Những con số ấy không chỉ phản ánh mức độ phức tạp của tình hình mà còn cho thấy áp lực ngày càng gia tăng lên các cánh rừng tự nhiên.
Tại xã Tân Tiến, lực lượng kiểm lâm phát hiện một vụ phá rừng với diện tích hơn 6.200 m² rừng tự nhiên nghèo kiệt. Tại hiện trường, nhiều cây gỗ đã bị chặt hạ, tang vật gồm hơn 17 m³ gỗ và máy cưa xăng bị thu giữ.
Sau quá trình xác minh, Hạt Kiểm lâm đã khởi tố vụ án hình sự về hành vi hủy hoại rừng và chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra xử lý theo thẩm quyền.
Một vụ việc khác xảy ra tại xã Thất Khê với diện tích rừng bị phá lên tới hơn 10.900 m². Đây là một trong những vụ vi phạm nghiêm trọng nhất được phát hiện trong thời gian qua.
Theo lực lượng chức năng, nguyên nhân sâu xa của tình trạng này xuất phát từ sức hấp dẫn kinh tế của nghề trồng rừng. Giá trị từ cây quế, hồi và một số loài cây lâm nghiệp ngày càng tăng khiến không ít người tìm cách mở rộng diện tích sản xuất bằng cách lấn chiếm, phá bỏ rừng tự nhiên.
“Người dân ở vùng cao còn gặp nhiều khó khăn về sinh kế. Trong khi đó, hiệu quả kinh tế từ rừng trồng khá cao nên áp lực chuyển đổi đất rừng luôn hiện hữu. Đây là thách thức rất lớn đối với công tác bảo vệ rừng hiện nay”, ông Phạm Tuyến chia sẻ.
Để ngăn chặn tình trạng này, Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định đã tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, công an, quân đội và các lực lượng chức năng trong công tác truy quét, kiểm tra.
Quan điểm của đơn vị là xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Kết quả xử lý vi phạm:16 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp được phát hiện; 14 vụ xử lý hành chính; 02 vụ có dấu hiệu hình sự; tổng số tiền xử phạt hơn 146 triệu đồng; hơn 68.800 m² rừng tự nhiên bị xâm hại được phát hiện, xử lý.
Gieo mầm xanh cho tương lai
Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ rừng, công tác phát triển rừng tiếp tục được xem là giải pháp căn cơ nhằm tạo sinh kế bền vững và nâng cao độ che phủ rừng.
Những ngày này, tại nhiều xã của khu vực huyện Tràng Định cũ, người dân đang khẩn trương chăm sóc diện tích rừng mới trồng sau khai thác.
Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn khu vực đã trồng được gần 564 ha rừng tập trung, đạt hơn 53% kế hoạch năm. Hơn 72.500 cây phân tán cũng được trồng mới trên địa bàn.
Những cánh rừng keo, quế, mỡ, hồi đang từng bước phủ xanh các khoảng đất trống sau khai thác.
Đáng chú ý, nhiều diện tích rừng trồng gỗ lớn tại xã Quốc Việt đang sinh trưởng tốt, mở ra hướng phát triển lâm nghiệp bền vững với giá trị kinh tế cao hơn.
Song song với đó, công tác khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên được duy trì trên hơn 5.500 ha. Các chủ rừng được hướng dẫn áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và bảo vệ diện tích rừng hiện có.
Một tín hiệu tích cực khác là công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng tiếp tục phát huy hiệu quả. Hơn 662 triệu đồng đã được chi trả cho các hộ gia đình, cộng đồng tham gia bảo vệ rừng tại 4 xã.
Khoản hỗ trợ này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo động lực để họ gắn bó với rừng.
Tại các thôn bản vùng cao, nhận thức của người dân về bảo vệ rừng cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Những cuộc họp thôn, buổi tuyên truyền pháp luật hay các đợt vận động lưu động đã đưa các quy định về lâm nghiệp đến gần hơn với người dân.
“Muốn giữ rừng bền vững thì phải để người dân thấy được lợi ích từ rừng. Khi người dân sống được nhờ rừng và hiểu giá trị của rừng, họ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ rừng hiệu quả nhất”, ông Phạm Tuyến nhấn mạnh.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, những cánh rừng ở Tràng Định không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là “lá phổi xanh” bảo vệ môi trường sinh thái, giữ đất, giữ nước và bảo vệ cuộc sống của người dân vùng biên.
Mỗi bước chân tuần tra của kiểm lâm, mỗi buổi tuyên truyền ở thôn bản hay mỗi cây xanh được trồng xuống hôm nay đều đang góp phần gìn giữ màu xanh ấy cho mai sau.
Giữa những dãy núi trùng điệp nơi biên giới Lạng Sơn, cuộc chiến giữ rừng vẫn chưa bao giờ dễ dàng. Nhưng bằng sự kiên trì của lực lượng kiểm lâm, sự đồng hành của chính quyền địa phương và ý thức ngày càng nâng cao của người dân, những mảng xanh của Tràng Định đang tiếp tục được gìn giữ. Đó không chỉ là nhiệm vụ của ngành lâm nghiệp mà còn là trách nhiệm chung để bảo vệ tài nguyên quý giá cho thế hệ hôm nay và mai sau.
Mục tiêu 6 tháng cuối năm 2026 của Hạt Kiểm lâm khu vực Tràng Định: tăng cường tuần tra, kiểm soát các khu vực trọng điểm; không để phát sinh điểm nóng về phá rừng; nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật lâm nghiệp tại cơ sở; kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển, kinh doanh lâm sản; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát tài nguyên rừng; hoàn thành các chỉ tiêu trồng rừng, phát triển rừng theo kế hoạch.
Bài 47: Những bước chân không mỏi của những người giữ rừng Văn Bàn
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 45: Bảo vệ màu xanh trên những cánh rừng miền núi Phú Thọ
- Bài 44: Cao Bằng - Giữ rừng nơi miền núi đá Hoà An
- Bài 43: Sơn La - Cuộc chiến giữ rừng nơi “sống lưng khủng long” Tà Xùa
- Bài 42: Thái Nguyên - Giữ xanh đại ngàn Võ Nhai, dấu ấn của Hạt Kiểm lâm số 15
Việc ký kết Quy chế phối hợp giữa lực lượng Kiểm lâm các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng, mà còn tạo nền tảng cho cơ chế liên kết vùng trong thực thi pháp luật về lâm nghiệp, ứng phó nguy cơ cháy rừng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững.
Có những cuốn sách giúp ta biết thêm một vùng đất. Có những cuốn sách giúp ta hiểu thêm một loài cây, một dòng sông. Nhưng cũng có những cuốn sách khiến ta dừng lại thật lâu để lắng nghe nhịp thở của thiên nhiên và nhìn lại chính mình. “Cảm nhận Vườn quốc gia Việt Nam” của tác giả Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là một cuốn sách như thế.
Ngày 5/6, tại kỳ họp lần thứ 38 của Hội đồng Điều phối quốc tế, Chương trình Con người và Sinh quyển của UNESCO diễn ra tại thành phố Hernandarias, nước Cộng hòa Paraguay, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị đã được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới.
Giữa những dãy núi đá tai mèo trùng điệp của Hoà An (Cao Bằng), rừng không chỉ là màu xanh của thiên nhiên mà còn là sinh kế, là nguồn sống của hàng nghìn hộ dân miền núi. Nhưng để giữ được màu xanh ấy, lực lượng Kiểm lâm nơi đây đang phải đối mặt với nhiều áp lực: địa hình hiểm trở, đời sống người dân còn khó khăn, trong khi vi phạm lâm luật vẫn diễn biến âm thầm. Năm 2025 ghi dấu nhiều nỗ lực của Hạt Kiểm lâm khu vực Hoà An (Hạt) trong hành trình giữ rừng, phục hồi rừng và đưa người dân trở thành chủ thể bảo vệ rừng.
Với hơn 102 km bờ biển, nguồn lợi hải sản phong phú và vị trí nằm trong ngư trường trọng điểm vịnh Bắc Bộ, Thanh Hóa đang từng bước đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Từ khai thác xa bờ, nuôi trồng công nghệ cao đến chế biến xuất khẩu và chống khai thác IUU, địa phương này đang hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá hiện đại, minh bạch và bền vững.
