Lấy Lý Sơn làm trung tâm, Quảng Ngãi đang định hướng tổ chức lại không gian du lịch biển theo hướng liên kết các điểm đến, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị tài nguyên biển đảo.
Trong không gian kinh tế biển Quảng Ngãi, Lý Sơn giữ vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là vùng đất có cảnh quan địa chất, hệ sinh thái biển và văn hóa đặc sắc, mà còn gắn với những giá trị lịch sử, chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Những năm qua, cơ cấu kinh tế Lý Sơn tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng thương mại - dịch vụ. Một số công trình hạ tầng quan trọng được đầu tư, đưa vào sử dụng, tạo thêm điều kiện để phát triển dịch vụ và nâng cao đời sống người dân. Cảng Bến Đình được đầu tư, góp phần cải thiện điều kiện kết nối giữa đảo với đất liền; Trung tâm Y tế Quân - Dân y kết hợp từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng thiết yếu trên đảo.
Tuy nhiên, lợi thế vẫn chưa được chuyển hóa tương xứng thành giá trị du lịch. Nghị quyết số 12-NQ/TU về đẩy mạnh phát triển kinh tế biển tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết 12), chỉ rõ du lịch biển của tỉnh chưa tạo được bước đột phá, sự liên kết giữa các điểm đến còn hạn chế, chưa hình thành nhiều sản phẩm du lịch đường thủy đặc sắc.
Đây cũng là bài toán đặt ra đối với Lý Sơn. Sức hấp dẫn của hòn đảo đã được khẳng định, nhưng để trở thành một cực tăng trưởng dịch vụ, cần đa dạng hóa sản phẩm, nâng chất lượng hạ tầng, dịch vụ và tăng khả năng kết nối với đất liền cũng như các điểm đến khác.
Nghị quyết 12 xác định xây dựng Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo, đô thị xanh, thông minh, phát triển các sản phẩm du lịch chất lượng cao trên cơ sở khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan. Định hướng này không chỉ nhằm tăng lượng khách mà hướng đến nâng cao giá trị mỗi chuyến đi, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức đóng góp của du lịch vào kinh tế địa phương.
Trong quá trình khảo sát thực tế dọc tuyến ven biển, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Hồ Văn Niên nhấn mạnh yêu cầu đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế và những khó khăn để làm cơ sở hoạch định các giải pháp phát triển kinh tế biển. Trong đó, cảng biển, logistics, công nghiệp gắn với cảng và du lịch biển được đặt trong cùng một không gian phát triển, hướng tới khai thác hiệu quả hơn lợi thế biển của Quảng Ngãi.
Với du lịch, cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu không chỉ khai thác từng điểm đến riêng lẻ, mà phải tổ chức lại không gian, tăng cường kết nối và hình thành những sản phẩm đủ sức giữ chân du khách.
Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn của du lịch Quảng Ngãi là sự liên kết giữa các điểm đến chưa thật sự chặt chẽ. Trong khi đó, tỉnh sở hữu nhiều tài nguyên có khả năng bổ trợ cho nhau. Lý Sơn có lợi thế về biển đảo, địa chất, văn hóa và lịch sử; Mỹ Khê có không gian biển; Sa Huỳnh có giá trị khảo cổ, văn hóa và cảnh quan; Dung Quất có lợi thế về công nghiệp, cảng biển và đô thị ven biển.
Nếu được kết nối thành chuỗi, những lợi thế riêng lẻ này có thể tạo nên một không gian du lịch đa dạng hơn, thay vì để từng điểm đến phát triển độc lập.
Sau hợp nhất, không gian phát triển du lịch Quảng Ngãi được mở rộng đáng kể. Lợi thế biển đảo nay có điều kiện kết nối với không gian cao nguyên và vùng biên giới.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền, việc hợp nhất Quảng Ngãi và Kon Tum đã tạo ra một không gian phát triển đặc biệt, từ cao nguyên rừng núi, dược liệu đến vùng biển, cảng biển và kinh tế biển. Đây là nền tảng để tỉnh mở rộng liên kết với các địa phương trong vùng về đầu tư, thương mại, logistics và du lịch.
Với du lịch, không gian mới cho phép kết nối các giá trị biển đảo với cao nguyên, hình thành những sản phẩm có tính bổ trợ thay vì khai thác từng điểm đến riêng lẻ. Lợi thế của Lý Sơn và các điểm đến ven biển có thể kết nối với Măng Đen, Bờ Y để tạo thành chuỗi sản phẩm đa dạng, mở rộng thị trường và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Định hướng này cũng được Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh tại buổi làm việc với Tỉnh ủy Quảng Ngãi ngày 15/8. Theo đó, tỉnh cần tăng cường liên kết giữa khu vực Tây Nguyên với các trung tâm du lịch ven biển, hình thành chuỗi Lý Sơn - Mỹ Khê - Sa Huỳnh - Dung Quất - Măng Đen - Bờ Y.
Trong chuỗi này, Lý Sơn hướng tới trở thành trung tâm du lịch biển đảo, còn Măng Đen phát triển thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng với những sản phẩm đặc sắc, chất lượng cao.
Nếu hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, chuỗi liên kết này có thể hình thành những hành trình dài ngày, thay vì các chuyến đi ngắn chỉ tập trung vào một điểm đến. Đây cũng là hướng để Quảng Ngãi mở rộng thị trường, kết nối biển với cao nguyên và khai thác tốt hơn lợi thế của không gian phát triển mới.
Muốn du lịch biển trở thành một động lực tăng trưởng, bài toán quan trọng vẫn là nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm. Quảng Ngãi cần tiếp tục phát triển các loại hình du lịch biển đảo, sinh thái, cộng đồng, văn hóa, trải nghiệm và nghỉ dưỡng; đồng thời nghiên cứu các sản phẩm du lịch đường thủy phù hợp với điều kiện thực tế.
Với Lý Sơn, các giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống cư dân đảo có thể trở thành một phần quan trọng trong hệ thống sản phẩm. Câu chuyện về văn hóa biển, lễ hội, tín ngưỡng, nghề truyền thống và lịch sử đội Hoàng Sa có thể được tổ chức thành những trải nghiệm có chiều sâu. Cùng với đó là phát huy sản phẩm đặc trưng, ẩm thực và những trải nghiệm gắn với đời sống người dân.
Khi cộng đồng được tham gia sâu hơn vào chuỗi dịch vụ, lợi ích từ du lịch sẽ được lan tỏa rộng hơn, đồng thời tạo động lực để người dân cùng gìn giữ văn hóa và cảnh quan.
Phát triển du lịch biển đảo cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ tài nguyên, bởi chính cảnh quan, hệ sinh thái và các giá trị văn hóa là yếu tố tạo nên sức hút của Lý Sơn và các điểm đến ven biển.
Nghị quyết 12 xác định phát triển kinh tế biển phải dựa trên tăng trưởng xanh, bảo tồn hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao đời sống người dân. Với du lịch, điều đó đòi hỏi không chạy theo số lượng khách bằng mọi giá; hạ tầng, dịch vụ và hoạt động du lịch phải phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường, đồng thời kiểm soát chất thải, bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái biển.
Đối với Lý Sơn, bảo tồn cũng đồng nghĩa với bảo vệ những giá trị tạo nên bản sắc riêng của đảo. Các di sản văn hóa, cảnh quan địa chất, hệ sinh thái biển và đời sống cộng đồng cần được đặt trong tổng thể phát triển du lịch, để người dân vừa là chủ thể gìn giữ tài nguyên, vừa được hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Từ Lý Sơn đến Mỹ Khê, Sa Huỳnh, Dung Quất và xa hơn là Măng Đen, Bờ Y, Quảng Ngãi đang có cơ hội hình thành một không gian du lịch đặc trưng, kết nối biển đảo với cao nguyên. Khi Lý Sơn được đặt trong một chuỗi liên kết rộng hơn, du lịch biển không còn là câu chuyện riêng của một hòn đảo mà có thể trở thành một cực tăng trưởng dịch vụ quan trọng, tạo sức lan tỏa đến các vùng ven biển, đồng bằng và cao nguyên.
Mời đón đọc Kỳ 4: Mở không gian, tạo động lực mới
Ở các làng chài Quảng Ngãi, nghề vá lưới không đơn thuần là công việc mưu sinh. Đó còn là một phần ký ức và nếp sống của làng biển, nơi kỹ năng nghề nghiệp được truyền lại bằng những chỉ dẫn giản dị, kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng và chính đôi tay của người đi trước.
Rừng nguyên sinh, suối, thác cùng những cung đường địa hình núi đang mở ra cơ hội để xã Đặng Thùy Trâm (tỉnh Quảng Ngãi) hình thành sản phẩm du lịch trekking. Nếu được tổ chức bài bản, tuyến Kon Ken, Hòn Hỏa kết nối thảo nguyên Bùi Hui có thể trở thành một cung đường xanh giàu trải nghiệm, góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch mới cho Quảng Ngãi.
Các điểm sạt lở nghiêm trọng trên Quốc lộ 24 đang được Quảng Ngãi khẩn trương khắc phục nhằm đảm bảo an toàn giao thông trên tuyến huyết mạch kết nối vùng đồng bằng với khu vực phía tây của tỉnh.
