LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.

Bám rừng giữ màu xanh 

Hạt Kiểm lâm số 9 (Chi cục Kiểm lâm Hà Nội) được giao phụ trách 12 xã (gồm: Phúc Sơn; Hồng Sơn; Hương Sơn; Mỹ Đức; Thanh Oai; Bình Minh; Tam Hưng; Dân Hòa; Vân Đình; Ứng Thiên; Hòa Xá và Ứng Hòa), trong đó có 4 xã có rừng gồm: Mỹ Đức, Phúc Sơn, Hồng Sơn và Hương Sơn. Đây là địa bàn có diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, nhiều khu vực núi đá có cây, giao thông vào rừng không thuận lợi, tạo không ít thách thức cho công tác tuần tra, kiểm soát.

Đặc biệt, tại địa bàn do Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội quản lý vẫn còn khoảng 530 hộ gia đình, cá nhân sống và canh tác trong diện tích rừng đặc dụng, hiện chưa có phương án di chuyển người dân ra khỏi rừng. Cùng với đó là chưa xác định được ranh giới, diện tích, năm bắt đầu canh tác cụ thể của từng hộ đang sử dụng đất trong quy hoạch rừng đặc dụng.
Đáng chú ý, riêng xã Hương Sơn có 2.777,81 ha rừng, trong đó hơn 2.493 ha là rừng tự nhiên và toàn bộ diện tích được quy hoạch là rừng đặc dụng. Đây cũng là khu vực gắn với quần thể danh thắng Hương Sơn, nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động du lịch, lễ hội, khiến yêu cầu bảo vệ rừng càng trở nên thường trực.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Vũ Tuấn Dương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội (Hạt) cho biết, với lực lượng Kiểm lâm địa bàn mỏng, việc giữ rừng đòi hỏi cán bộ phải thường xuyên bám địa bàn, nắm tình hình từ cơ sở. Trong 6 tháng đầu năm, riêng khu vực Hương Sơn, các tổ công tác đã thực hiện 192 lượt phối hợp kiểm tra trên 4 tuyến du lịch chính; tại 3 xã có rừng còn lại thực hiện 72 lượt tuần tra. Tổng cộng toàn địa bàn đạt 264 lượt tuần tra, kiểm tra rừng.
Những con số ấy cho thấy phía sau màu xanh bình yên của rừng là sự hiện diện thường xuyên, lặng lẽ của lực lượng quản lý, bảo vệ rừng.

Không để “khoảng trống” trong quản lý rừng

Bảo vệ rừng không chỉ là ngăn chặn một vụ phá rừng hay dập tắt một đám cháy. Với lực lượng Kiểm lâm số 9 - Hà Nội, đó còn là quá trình kiểm tra hiện trường, tuyên truyền pháp luật, phối hợp với chính quyền cơ sở và chủ động nhận diện những nguy cơ có thể tác động đến tài nguyên rừng trên địa bàn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội phối hợp với Công an xã Hương Sơn, Ban quản lý di tích thắng cảnh Hương Sơn và Ban tổ chức Lễ hội Chùa Hương tổ chức kiểm tra thường xuyên tại các tuyến du lịch. Qua đó, lực lượng chức năng vừa tuyên truyền quy định pháp luật trong lĩnh vực lâm nghiệp, vừa kịp thời phát hiện, xử lý những hành vi vi phạm. Kết quả, không xảy ra cháy rừng, phá rừng hay hành vi khác gây thiệt hại đến rừng và đất lâm nghiệp.
Cùng với tuần tra, Hạt còn phối hợp kiểm tra trực tiếp tại hiện trường 08 lượt, tập trung vào những vụ việc có dấu hiệu tác động đến đất rừng, khai thác rừng, cây gãy đổ và tàng trữ lâm sản trái phép.

"Rừng đặc dụng Hương Sơn được UBND tỉnh Hà Tây (nay là TP. Hà Nội) thành lập năm 1994, nhưng không có bản đồ hiện trạng, mốc ranh giới kèm theo nên khó khăn trong công tác theo dõi, quản lý", ông Vũ Tuấn Dương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội cho biết.

Cũng theo ông Vũ Tuấn Dương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội, để giữ được rừng phải quản lý tốt địa bàn, kịp thời nắm bắt thông tin và phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các cơ quan chức năng. Hạt xác định tiếp tục chỉ đạo kiểm lâm địa bàn bám sát cơ sở, phát hiện sớm nguy cơ để có giải pháp xử lý, hạn chế thấp nhất các vụ cháy rừng, khai thác rừng trái phép và những tác động tiêu cực đến rừng.
Tinh thần ấy đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lực lượng kiểm lâm còn thiếu. Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội hiện có 8 công chức chính thức và 4 lao động hợp đồng, trong khi chỉ tiêu biên chế được giao cao hơn. Một số cán bộ lãnh đạo phải kiêm nhiệm nhiệm vụ kiểm lâm địa bàn.

Địa bàn quản lý rộng, rừng chủ yếu nằm trên núi đá, địa hình hiểm trở, đường vào rừng khó khăn. Lực lượng kiểm lâm địa bàn còn thiếu, trong khi Hạt chưa có ô tô chuyên dụng phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng và tuần tra, kiểm soát lâm sản. Đây là những khó khăn lớn đặt ra yêu cầu phải sử dụng hiệu quả nhân lực, tăng cường phối hợp và chủ động nắm tình hình từ cơ sở, ông Vũ Tuấn Dương nhấn mạnh.

Giữ rừng bằng trách nhiệm

Kết quả bảo vệ rừng trong 6 tháng đầu năm 2026 của Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội không chỉ được đo bằng việc không xảy ra cháy rừng, phá rừng mà còn thể hiện ở khả năng phát hiện, xử lý những vi phạm phát sinh.
Hạt Kiểm lâm số 9 - Hà Nội cũng đã phát hiện và xử lý 7 vụ vi phạm hành chính, với tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 27 triệu đồng, bằng 135% chỉ tiêu được giao. Cùng với đó, Hạt đã tịch thu nhiều cá thể động vật rừng và lâm sản, trong đó có 10 cá thể Gà đồng, 16 cá thể chim Chào mào, 7 cá thể chim Sẻ, 2 cá thể chim Di đá là động vật rừng thông thường và 01 cây Muội Hồng, 104kg lâm sản phụ (gồm 52kg Huyết Đằng và 52kg Sang).

Ông Vũ Tuấn Dương cho rằng, để công tác quản lý, bảo vệ rừng đạt hiệu quả lâu dài, bên cạnh lực lượng chuyên trách cần có sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền cơ sở và các cơ quan chức năng. Tuyên truyền pháp luật, tuần tra, kiểm tra phải đi cùng việc nâng cao trách nhiệm của cộng đồng, để người dân trở thành những “tai mắt” cùng lực lượng Kiểm lâm bảo vệ rừng. Trong thời gian tới, Hạt Kiểm lâm số 9 tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trên rừng và đất rừng; đồng thời kiểm soát lâm sản, quản lý các cơ sở kinh doanh, chế biến lâm sản và gây nuôi động vật hoang dã.
Giữa những cánh rừng đặc dụng của Hương Sơn và các khu rừng tự nhiên phía Nam Thủ đô, những bước chân của kiểm lâm vẫn tiếp tục trên các cung đường núi. Mỗi chuyến tuần tra không chỉ để phát hiện một hành vi vi phạm, mà quan trọng hơn là giữ cho những cánh rừng được bình yên. Đó cũng là cách gìn giữ màu xanh hôm nay cho những thế hệ mai sau.

>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

- Bài 48: Giữ màu xanh Xứ Lạng bằng những bước đi bền vững

- Bài 8: Giữ màu xanh cho Thủ đô từ lời dạy “Rừng là vàng”

- Bài 7: Vận dụng lời dạy của Bác vào bảo vệ và phát triển rừng ở Lạc Sơn