Từ một vùng chè cổ thụ giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng, xã Hồ Thầu (Tuyên Quang) đang đứng trước cơ hội bứt phá khi mô hình liên kết sản xuất nông hộ gắn với phát triển du lịch được định hình rõ nét. Tại hội thảo về phát huy giá trị chè Shan Tuyết, ông Trần Duy Long, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Chè Shan Di Sản Hồ Thầu đã đưa ra một cách tiếp cận mang tính chiến lược: Lấy liên kết chuỗi làm nền tảng, lấy chế biến sâu làm động lực và lấy du lịch cộng đồng làm đòn bẩy phát triển bền vững.
“Thiên thời – địa lợi – nhân hòa”: Nền tảng cho một hướng đi mới
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Duy Long nhấn mạnh rằng quyết định đầu tư vào Hồ Thầu không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình khảo sát, nghiên cứu kỹ lưỡng. Theo ông, vùng đất này hội tụ đầy đủ ba yếu tố cốt lõi để phát triển bền vững: “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”.
Về “thiên thời”, Hồ Thầu sở hữu khí hậu đặc trưng vùng núi cao với độ ẩm lớn, nhiệt độ mát mẻ quanh năm, rất phù hợp cho sự sinh trưởng của cây chè Shan Tuyết cổ thụ. Diện tích chè toàn xã lên tới gần 1.600 ha, là một trong những vùng nguyên liệu quý hiếm còn giữ được tính nguyên bản.
“Địa lợi” được thể hiện qua không gian sinh thái rộng lớn với hơn 13.000 ha diện tích tự nhiên, trong đó có hàng nghìn ha rừng nguyên sinh, hệ thống suối nguồn dồi dào và nhiều danh thắng kỳ vĩ như đỉnh Chiêu Lầu Thi, thác Suối Vàng hay ruộng bậc thang Khòa Hạ. Đây không chỉ là lợi thế sản xuất mà còn là tài nguyên du lịch đặc sắc.
Quan trọng hơn cả là yếu tố “nhân hòa”. Hồ Thầu có gần 1.800 hộ dân với nhiều dân tộc cùng sinh sống, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng, giàu bản sắc. Người dân cần cù, gắn bó với cây chè truyền thống, sẵn sàng tham gia vào các mô hình liên kết sản xuất. Bên cạnh đó, hệ thống chính trị địa phương đang thể hiện quyết tâm cao trong thu hút đầu tư, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và hợp tác xã phát triển.
Liên kết sản xuất – chế biến sâu: Nâng tầm giá trị chè Shan Tuyết
Trên nền tảng đó, HTX Chè Shan Di Sản Hồ Thầu được thành lập với mục tiêu rõ ràng: Tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chặt chẽ giữa nông hộ và doanh nghiệp, tạo ra chuỗi giá trị khép kín.
Theo ông Trần Duy Long, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của chè Shan Tuyết không nằm ở sản lượng, mà ở giá trị gia tăng còn thấp. Phần lớn sản phẩm vẫn dừng ở dạng nguyên liệu thô, thiếu thương hiệu và chưa tiếp cận được các phân khúc thị trường cao cấp.
Để giải quyết bài toán này, HTX định hướng phát triển vùng nguyên liệu sạch, tiến tới hữu cơ, nói không với hóa chất. Người dân sẽ là chủ thể sản xuất, còn HTX đóng vai trò “nhạc trưởng” trong tổ chức, thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Đặc biệt, HTX tập trung vào chế biến sâu với các dòng sản phẩm cao cấp như Hồng trà, Bạch trà, Phổ Nhĩ và trà xanh đặc sản. Đây là hướng đi nhằm nâng cao giá trị chè, đồng thời tạo nền tảng xây dựng thương hiệu OCOP mang tầm quốc gia, hướng tới xuất khẩu.
“Chỉ khi nào người dân sống được bằng cây chè, thì khi đó chúng ta mới nói đến bảo tồn bền vững”, ông Long nhấn mạnh. Theo ông, liên kết sản xuất không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là cách giữ gìn di sản, bởi chè Shan Tuyết không đơn thuần là cây trồng mà còn là một phần của văn hóa bản địa.
Du lịch cộng đồng: Đòn bẩy mở rộng chuỗi giá trị
Không dừng lại ở sản xuất, mô hình mà HTX hướng tới còn tích hợp phát triển du lịch nông nghiệp là một xu hướng đang được nhiều địa phương lựa chọn.
Theo ông Trần Duy Long, Hồ Thầu có đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng: Cảnh quan nguyên sơ, khí hậu dễ chịu và đặc biệt là văn hóa dân tộc còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Nếu biết khai thác hợp lý, đây sẽ là “mỏ vàng” giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm chè.
Du khách không chỉ đến để thưởng trà, mà còn được trải nghiệm quy trình hái chè, chế biến, tham quan rừng chè cổ thụ, khám phá đời sống văn hóa của người Dao, Nùng, Mông… Chính những trải nghiệm này sẽ tạo nên sự khác biệt và nâng cao sức cạnh tranh cho du lịch Hồ Thầu.
Mô hình liên kết vì thế được mở rộng: Nông hộ cung cấp nguyên liệu và dịch vụ trải nghiệm, HTX tổ chức sản phẩm và kết nối thị trường, còn du lịch trở thành cầu nối đưa giá trị chè lan tỏa rộng hơn.
Kiến nghị tháo gỡ “nút thắt” để phát triển bền vững
Dù định hướng rõ ràng, ông Trần Duy Long cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn phía trước, từ vốn đầu tư, cơ chế chính sách đến hạ tầng và thị trường.
Từ thực tiễn đó, HTX kiến nghị chính quyền địa phương tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về tiếp cận vốn, đảm bảo an ninh vùng nguyên liệu và hỗ trợ định hướng phát triển dài hạn. Đồng thời, cần có cơ chế đặc thù để khuyến khích các mô hình kinh tế tập thể phát triển theo chiều sâu.
Một điểm đáng chú ý là đề xuất tăng cường vai trò của truyền thông. Theo ông Long, việc xây dựng thương hiệu không thể tách rời công tác quảng bá. Các cơ quan báo chí, đặc biệt là Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, cần đồng hành mạnh mẽ hơn để đưa hình ảnh chè Shan Tuyết Hồ Thầu đến với thị trường trong và ngoài nước.
Từ một vùng đất giàu tiềm năng nhưng còn “ngủ quên”, Hồ Thầu đang dần được đánh thức bằng tư duy phát triển mới. Trong đó, mô hình liên kết nông hộ – doanh nghiệp – du lịch mà HTX Chè Shan Di Sản Hồ Thầu theo đuổi không chỉ mở ra hướng đi kinh tế, mà còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa, sinh thái của vùng chè cổ.
Như khẳng định của ông Trần Duy Long, khi các mắt xích trong chuỗi giá trị được kết nối chặt chẽ, chè Shan Tuyết Hồ Thầu hoàn toàn có thể vươn xa, trở thành một thương hiệu nông sản – du lịch đặc sắc trên bản đồ Việt Nam.
Diễn đàn Thanh niên hành động chống lại tình trạng kháng thuốc khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên trong việc thay đổi hành vi, sử dụng thuốc kháng vi sinh vật có trách nhiệm nhằm xây dựng tương lai bền vững hơn.
Tại Kỳ họp thứ 10, nhiều ĐBQH đánh giá việc thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt là vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống từng người dân, do đó cần có giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt; đồng thời nhấn mạnh phân loại rác tại nguồn là giải pháp căn cơ, hướng tới xây dựng lối sống xanh, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường bền vững.
Lễ hội Trà Shan Tuyết tỉnh Lào Cai năm 2025 sẽ diễn ra từ ngày 21-22/11 tại xã Văn Chấn, là một trong những sự kiện văn hóa, du lịch nổi bật thuộc khuôn khổ Festival Sông Hồng 2025. Lễ hội năm nay hứa hẹn gây ấn tượng khi có trình diễn 20 máy bay không người lái (drone) trong lễ khai mạc.
PGS, TS. Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu cho rằng, để thúc đẩy đột phá khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, môi trường, cần phát triển hạ tầng công nghệ hiện đại, cơ chế thí điểm công nghệ mới, ưu đãi tài chính và nhân lực chất lượng cao để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và ứng dụng AI.
GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh sẽ giúp trường đại học thực sự trở thành trung tâm tri thức và đổi mới, nơi tạo ra công nghệ mới và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và chuyển đổi số.
