Đứng trước không gian phát triển mới với nhiều lợi thế về công nghiệp, biển, rừng, dược liệu và du lịch, Quảng Ngãi đang đặt mục tiêu chuyển hóa các lợi thế này thành động lực tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững.
Sáng 24/9, UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp Báo Tiền Phong tổ chức Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung”. Hội thảo tập trung nhận diện cơ hội, thách thức và những điểm nghẽn cần tháo gỡ để khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của tỉnh.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cho biết, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa Quảng Ngãi trở thành tỉnh phát triển khá, một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên; phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên.
Để đạt mục tiêu này, tỉnh phải phát huy các động lực tăng trưởng hiện hữu, đồng thời hình thành động lực mới, nâng cao chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị và liên kết vùng.
Sau hợp nhất, Quảng Ngãi có diện tích khoảng 14.832km², đứng thứ năm cả nước, với không gian phát triển trải rộng từ miền núi, cao nguyên, đồng bằng đến biển và hải đảo. Tỉnh có Khu kinh tế Dung Quất, cảng biển nước sâu, các vùng biển giàu tiềm năng, tài nguyên rừng, dược liệu, trong đó có sâm Ngọc Linh, cùng nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên.
Theo Giám đốc Sở Tài chính Quảng Ngãi Nguyễn Văn Trọng, quy mô mới tạo điều kiện để tỉnh tổ chức lại không gian kinh tế, tăng cường kết nối Đông - Tây, giữa Tây Nguyên với biển Đông. Việc có cảng biển nước sâu, cửa khẩu quốc tế và không gian cao nguyên tạo lợi thế để hình thành chuỗi logistics, sản xuất xuyên suốt từ Bờ Y - Kon Tum, các vùng miền núi, đồng bằng đến Dung Quất.
Tuy nhiên, lợi thế và quy mô không tự chuyển hóa thành tăng trưởng. Đây cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia đặt ra tại hội thảo.
TS. Hoàng Hồng Hiệp, Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing tại TP. Huế cho rằng, Quảng Ngãi cần thay đổi tư duy phát triển, tránh phụ thuộc vào mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào các ngành công nghiệp phát thải cao và thu hút đầu tư bằng mọi giá.
Theo ông, tăng trưởng xanh cần được đặt trong toàn bộ quá trình điều hành kinh tế, từ thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, kinh tế cảng đến du lịch. Tỉnh cần xây dựng các tiêu chí đo lường phát triển xanh đối với những ngành, lĩnh vực trọng điểm, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và kiểm soát nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Với quy mô lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, cảng biển và các khu công nghiệp tập trung tại Dung Quất, Quảng Ngãi có điều kiện chuyển từ “xanh hóa” từng doanh nghiệp sang xây dựng hệ sinh thái khu công nghiệp sinh thái và cộng sinh công nghiệp.
Theo hướng này, nhiệt dư, khí công nghiệp, nước tái sử dụng, tro xỉ, phế liệu kim loại, phụ phẩm hóa dầu hay hạ tầng xử lý, kho bãi dùng chung có thể được kết nối giữa các doanh nghiệp. Chất thải của doanh nghiệp này có thể trở thành đầu vào cho doanh nghiệp khác, qua đó giảm áp lực môi trường và tạo thêm giá trị kinh tế.
TS. Hoàng Hồng Hiệp đề xuất giai đoạn 2026-2030, Quảng Ngãi lựa chọn một số chuỗi có khả năng triển khai hiệu quả để thí điểm; lập bản đồ dòng vật liệu, nước, năng lượng; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và hình thành đầu mối điều phối cộng sinh. Đồng thời, tỉnh có thể phát triển logistics ngược và từng bước triển khai các mô hình dịch vụ nước công nghiệp theo cấp chất lượng.
Mở rộng không gian dịch vụ, du lịch
Bên cạnh công nghiệp, dịch vụ được xác định là động lực quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào một số ngành sản xuất chủ lực. Giai đoạn 2026-2030, Quảng Ngãi phấn đấu khu vực dịch vụ tăng trưởng bình quân khoảng 11-12%/năm, đưa tỷ trọng dịch vụ trong GRDP đến năm 2030 lên khoảng 31-32%.
Theo Giám đốc Sở Tài chính Quảng Ngãi Nguyễn Văn Trọng, tỉnh cần tạo bước đột phá về logistics, thương mại, tài chính, công nghệ thông tin, dịch vụ hỗ trợ công nghiệp, giáo dục, y tế và du lịch. Trong đó, du lịch cần chú trọng chất lượng, giá trị gia tăng, trải nghiệm và tính bền vững.
PGS,TS. Phạm Trung Lương, thành viên Tổ chuyên gia tư vấn Quy hoạch Quốc gia, đánh giá Quảng Ngãi có lợi thế khi sở hữu không gian du lịch từ rừng đến biển đảo, với hệ thống tài nguyên tự nhiên, văn hóa và di sản phong phú. Lý Sơn, Mỹ Khê và Măng Đen là những điểm đến có tiềm năng trở thành khu du lịch quốc gia.
Theo ông, trong không gian phát triển mới, Quảng Ngãi cần xác lập tầm nhìn mới cho du lịch trong chiến lược, đề án phát triển du lịch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời cơ cấu lại ngành theo hướng phát triển sản phẩm đặc thù, sáng tạo, bám sát thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.
Tỉnh cũng cần đẩy mạnh liên kết du lịch với Đà Nẵng, Gia Lai và các điểm đến trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông - Tây. Hạ tầng kết nối cần được ưu tiên, trong đó phấn đấu hoàn thành Quốc lộ 24 nối Quảng Ngãi với Măng Đen trong năm 2027, hoàn thành và đưa vào sử dụng Khu đô thị 1 Măng Đen trước năm 2030.
PGS,TS. Phạm Trung Lương đề xuất Quảng Ngãi tập trung các điều kiện để đến năm 2030 có ít nhất một điểm đến đủ tiềm năng được công nhận là khu du lịch quốc gia; đồng thời xây dựng Kế hoạch hành động về phát triển du lịch Net Zero, gắn với chuyển đổi xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.
Trong không gian phát triển mới, nông nghiệp cũng được đặt trong yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, công nghệ cao và hình thành chuỗi giá trị.
Theo Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Văn Trọng, mục tiêu không phải giảm nông nghiệp bằng mọi giá mà là giảm tỷ trọng nhưng tăng giá trị sản xuất. Quảng Ngãi cần phát triển sản xuất tập trung, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và thị trường.
Kinh tế rừng và dược liệu là một hướng quan trọng, nhất là tại khu vực miền núi. Những sản phẩm có lợi thế đặc hữu như sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu quý cần được phát triển theo chuỗi, từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến xây dựng thương hiệu và tiêu thụ.
Hướng đi này vừa nâng giá trị tài nguyên bản địa, vừa tạo thêm sinh kế, góp phần cải thiện đời sống người dân miền núi, đồng thời gắn phát triển kinh tế với bảo vệ rừng và gìn giữ hệ sinh thái.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền nhấn mạnh, có tiềm năng và lợi thế chưa đồng nghĩa với việc trở thành một cực tăng trưởng. Điều quan trọng là phải chuyển hóa hiệu quả tiềm năng thành năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kết quả phát triển thực chất.
Trong giai đoạn mới, Quảng Ngãi cần tổ chức lại không gian phát triển, khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Cùng với công nghiệp, logistics, dịch vụ, du lịch, nông nghiệp, kinh tế rừng và dược liệu, tăng trưởng xanh và bền vững được đặt trong yêu cầu xuyên suốt của quá trình phát triển.
Xây dựng vùng nguyên liệu có kiểm soát, gắn khoa học kỹ thuật với doanh nghiệp đang được đặt ra như một hướng đi mới cho cây ớt phía Đông tỉnh Quảng Ngãi.
Quần thể lò nung vừa phát lộ ở xã Tịnh Khê (tỉnh Quảng Ngãi) không chỉ bổ sung tư liệu về lịch sử Thành Châu Sa mà còn mở thêm dư địa xây dựng sản phẩm du lịch gắn với di sản, làng quê và không gian văn hóa địa phương.
Quảng Ngãi đang định hướng kết nối tài nguyên rừng, cao nguyên, văn hóa bản địa với biển, đảo để hình thành không gian du lịch xanh, trong đó bảo tồn thiên nhiên, phát huy giá trị văn hóa và tạo sinh kế cho cộng đồng được đặt song hành với phát triển du lịch.
