Từ những con tàu ra khơi, hệ thống giám sát hành trình trên biển đến các điểm kiểm soát tại cảng, cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) ở Quảng Ninh đang được triển khai ngày càng thực chất.
Những ngày cuối tháng 8/2026, tại các vùng biển Quảng Ninh, hoạt động của những con tàu đánh bắt hải sản vẫn diễn ra bình thường. Nhưng phía sau mỗi chuyến vươn khơi là một hệ thống quản lý, giám sát ngày càng chặt chẽ. Tàu cá trước khi ra biển phải bảo đảm điều kiện hoạt động; hành trình được theo dõi qua thiết bị giám sát; khi cập cảng, sản lượng khai thác được kiểm tra, kê khai và từng bước truy xuất nguồn gốc. Đó là những thay đổi đang diễn ra trong quá trình Quảng Ninh thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư Quảng Ninh cho biết, trong tháng 6/2026, Quảng Ninh đã hoàn thành 16/16 nhiệm vụ được giao tại Công điện số 34/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Về việc khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) ngày 25/4/2026 và các văn bản liên quan, đạt 100%, không có nhiệm vụ quá hạn hoặc chậm tiến độ.
Trên địa bàn Quảng Ninh hiện quản lý 4.151 tàu cá từ 6m trở lên. Cùng với việc rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, cơ quan chức năng tăng cường theo dõi những tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh cũng đã ban hành 26 thông báo đối với 53 lượt tàu cá nguy cơ cao.
Đằng sau những con số ấy là sự thay đổi trong phương thức quản lý. Nếu trước đây việc kiểm soát hoạt động nghề cá phụ thuộc nhiều vào kiểm tra trực tiếp thì nay dữ liệu từ VMS, eCDT và các hệ thống quản lý tàu cá đang trở thành công cụ quan trọng giúp cơ quan chức năng nắm bắt hoạt động của đội tàu.
Ông Đỗ Đình Minh nhấn mạnh, qua những giải pháp phù hợp đã được triển khai, ý thức, trách nhiệm của các sở, ngành, chính quyền các cấp và đặc biệt là nhận thức của ngư dân đối với việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chống IUU đã được nâng lên rõ rệt.
Tinh thần ấy càng có ý nghĩa trong chống khai thác IUU. Bởi suy cho cùng, thiết bị giám sát hay những quy định pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân tự giác tuân thủ.
Những kết quả nột bật trong 6 tháng đầu năm 2026 ở Quảng Ninh: 4.151 tàu cá từ 6m trở lên được quản lý; 100% tàu cá đủ điều kiện đã đăng ký, cấp giấy phép khai thác; 100% tàu cá từ 15m trở lên được duy trì đồng bộ trên hệ thống VMS; 26 thông báo được ban hành đối với 53 lượt tàu cá nguy cơ cao vi phạm IUU.
Trên biển, mỗi tín hiệu VMS không chỉ là một chấm dữ liệu trên hệ thống. Đó còn là dấu hiệu cho thấy con tàu đang hoạt động ở đâu, hành trình như thế nào và có tuân thủ đúng vùng biển được phép khai thác hay không.
Quảng Ninh xác định việc duy trì kết nối VMS là một trong những yêu cầu then chốt để kiểm soát hoạt động khai thác. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 31 tàu cá mất tín hiệu VMS trên biển trên 6 giờ dưới 10 ngày đã được xác minh, xử lý 31/31 trường hợp, đạt tỷ lệ 100%. Trong số này, 25 trường hợp được đóng hồ sơ, 6 trường hợp bị xử phạt.
Đáng chú ý, đến hết tháng 6/2026, Quảng Ninh không có tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả có ý nghĩa trong bối cảnh tỉnh có địa bàn biển rộng, nhiều tàu hoạt động vùng khơi và một số tàu thường xuyên khai thác gần đường phân định, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm.
Không chỉ giám sát trên biển, Quảng Ninh còn tăng cường kiểm soát tại cảng. Trong tháng 6/2026, hệ thống eCDT đã kiểm soát 2.147 tàu cá với 5.640 lượt tàu cập cảng. Lũy kế, số tàu cá thực hiện thủ tục qua hệ thống đạt hơn 99,1% tổng số tàu cá của tỉnh; sản lượng thủy sản được kiểm soát đạt 12.407 tấn.
Những con số này cho thấy hoạt động khai thác đang từng bước được đưa vào khuôn khổ minh bạch hơn. Từ lúc tàu rời bến, khai thác trên biển đến khi cập cảng, bốc dỡ sản phẩm, dữ liệu được cập nhật, kiểm soát.
Tuy nhiên, phía trước vẫn còn những khoảng trống cần lấp đầy. Tỷ lệ sản lượng được kiểm soát qua eCDT mới đạt khoảng 32% tổng sản lượng khai thác của tỉnh. Một số địa phương chưa kiểm soát được tần suất xuất, nhập cảng thực tế; có trường hợp ngư dân đi nhiều chuyến nhưng chỉ khai báo một đến hai chuyến trên hệ thống.
Vì vậy, chống IUU ở Quảng Ninh đang chuyển mạnh từ “đủ dữ liệu” sang “dữ liệu phải phản ánh đúng thực tế”. Đây cũng là yêu cầu quan trọng để truy xuất nguồn gốc thủy sản một cách thực chất, ông Đỗ Đức Minh cho hay.
Trong tháng 6/2026, Quảng Ninh đã thực hiện: Kiểm soát 2.147 tàu cá/5.640 lượt tàu cập cảng qua eCDT; kiểm soát 12.407 tấn thủy sản khai thác; tỷ lệ tàu thực hiện thủ tục qua eCDT đạt hơn 99,1%; kiểm soát 292 tàu hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản; lực lượng Công an, Biên phòng, Kiểm ngư tổ chức 3 chuyến tuần tra với hơn 682 lượt/tổ kiểm tra, kiểm soát.
Chống khai thác IUU không đơn thuần là lập biên bản hay xử phạt những trường hợp vi phạm. Mục tiêu sâu xa hơn là xây dựng một nghề cá có trách nhiệm, để nguồn lợi được phục hồi và ngư dân có thể yên tâm bám biển lâu dài.
Từ góc nhìn đó, Quảng Ninh đang kết hợp giữa quản lý, tuyên truyền, xử lý vi phạm với chuyển đổi sinh kế và phát triển những ngành kinh tế biển bền vững hơn.
Trong tháng 6/2026, các lực lượng chức năng đã lập biên bản 73 trường hợp vi phạm, xử phạt 476,25 triệu đồng. Lũy kế từ đầu năm 2026, toàn tỉnh Quảng Ninh (nay là thành phố Quảng Ninh) phát hiện, xử lý 482 vụ vi phạm, với số tiền phạt trên 3,775 tỷ đồng.
Việc xử lý nghiêm nhằm tạo sức răn đe, nhưng song hành với đó là tuyên truyền để ngư dân hiểu rằng tuân thủ pháp luật chính là bảo vệ lợi ích của mình.
Cùng với đó, Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch số 85/KH-UBND ngày 03/03/2026 về chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái. Quảng Ninh cũng triển khai các giải pháp chuyển từ khai thác xa bờ sang phát triển nuôi biển, du lịch sinh thái, dịch vụ hậu cần nghề cá, chuyển đổi nghề và tạo việc làm.
Ngoài ra, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh (nay là thành phố Quảng Ninh) cũng đã ban hành Nghị quyết số 06/2026/NQ-HĐND ngày 28/4/2026 về hỗ trợ mua sắm thiết bị giám sát hành trình tàu cá giai đoạn 2026-2030 đang tạo thêm điều kiện để ngư dân thực hiện đúng quy định. Công tác tập huấn, tuyên truyền cũng được tăng cường. Đến hết tháng 6/2026, Quảng Ninh cũng đã tổ chức 4 lớp chuyên đề cho 425 ngư dân và cán bộ cấp xã, phường.
Những hoạt động đó cho thấy, chống IUU ở Quảng Ninh đang được thực hiện theo hướng “quản lý để phát triển”, chứ không phải chỉ “quản lý để xử phạt”, ông Đỗ Đức Minh nhấn mạnh.
Khi mỗi con tàu ra khơi đều đúng quy định, mỗi mẻ cá đều có nguồn gốc rõ ràng, mỗi ngư dân đều ý thức rằng biển không phải nguồn lợi vô tận, đó cũng là lúc những nỗ lực chống IUU chuyển thành giá trị lâu dài.
Quảng Ninh đã công bố 04 cảng cá, trong đó 03 cảng cá Loại III, 01 cảng cá Loại II. Hiện nay, đã thực hiện thủ tục chỉ định cảng cá cho vùng khơi cập cảng tại Cảng cá Cái Rồng (đặc khu Vân Đồn); Cảng Tiến Tới (xã Đường Hoa) và Cảng cá Cô Tô theo quy định.
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Quảng Ninh siết chặt quản lý đội tàu, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU
- Quảng Ninh: Chủ động quản lý khoáng sản, hướng tới phát triển bền vững
- Quảng Ninh: Nhiều kết quả nổi bật trong bảo vệ rừng và phát triển lâm nghiệp bền vững
Nuôi biển thông minh, vận hành siêu cảng thân thiện với môi trường và gìn giữ văn hóa truyền thống là ba mũi nhọn quyết định tương lai thịnh vượng của kinh tế biển Nam Bộ.
Trước yêu cầu khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU, Nghệ An đang dồn lực triển khai “Tháng cao điểm” tập trung xử lý các điểm còn tồn tại, siết chặt quản lý tàu cá và ngăn chặn vi phạm trên biển.
Ứng dụng công nghệ cao vào nuôi tôm thẻ chân trắng đang mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế vùng ven biển Thanh Hóa. Thay thế ao nuôi truyền thống, người dân từng bước chuyển sang thâm canh, siêu thâm canh, kiểm soát môi trường, nâng năng suất, tăng thu nhập, tạo việc làm và hướng tới sản xuất thủy sản bền vững.
