Thông điệp từ Đại hội XIV của Đảng qua thực tiễn đặc khu Cô Tô: Môi trường là sức mạnh nội sinh

Đồng chí Lê Ngọc Hân khẳng định, thực tiễn phát triển tại Cô Tô cho thấy, giữ được biển sạch - đảo xanh chính là giữ được sinh kế, giữ ổn định xã hội và củng cố “thế trận lòng dân” nơi tuyến đầu Tổ quốc; đồng thời khẳng định bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu là động lực nội sinh của phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Quan điểm chỉ đạo nhất quán, xuyên suốt của Đảng

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đánh dấu bước phát triển đột phá trong tư duy lý luận khi lần đầu tiên đặt vấn đề bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu ngang tầm với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh.

Tiếp nối tinh thần đó, dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu là điều kiện tiên quyết của phát triển bền vững, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển trên cơ sở triển khai đồng bộ bốn chuyển đổi lớn: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực. Đây là bước chuyển tư duy căn bản, coi môi trường là nguồn lực phát triển mới.

Đặc biệt, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh việc gắn kết chặt chẽ giữa môi trường – khí hậu với an ninh quốc gia, an ninh con người, hướng tới mục tiêu ổn định chính trị – xã hội và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; lấy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp làm kim chỉ nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Kiến tạo phát triển xanh từ thực tiễn Quảng Ninh và đặc khu Cô Tô

Quảng Ninh là địa phương có 2.077 đảo, chiếm gần 2/3 tổng số đảo của cả nước, diện tích đất liền và vùng biển tương đương nhau; đồng thời chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Nhận diện rõ thách thức đó, từ giai đoạn 2011–2015, tỉnh Quảng Ninh đã quyết liệt chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, dựa trên ba trụ cột: thiên nhiên – con người – văn hóa; từng bước giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thâm dụng, đẩy mạnh phát triển du lịch, dịch vụ, công nghệ cao và kinh tế biển bền vững. Quan điểm xuyên suốt được xác định rõ: không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, lấy khoa học - công nghệ và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu.

Trong tổng thể đó, đặc khu Cô Tô - địa bàn tiền tiêu phía Đông Bắc của Tổ quốc, án ngữ cửa ngõ Vịnh Bắc Bộ luôn xác định bảo vệ môi trường là bảo vệ “ngôi nhà sống” của chính mình, thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu tất yếu.

Những điểm nhấn nổi bật trong thực tiễn Cô Tô

Thứ nhất, kiên định xác lập môi trường sinh thái biển đảo là giá trị cốt lõi và lợi thế cạnh tranh bền vững. Cô Tô tập trung phát triển du lịch xanh, sàng lọc nghiêm ngặt các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm. Thương hiệu “Cô Tô xanh - sạch - đẹp - bền vững” được khẳng định bằng việc đặc khu vinh dự nhận Giải thưởng Du lịch bền vững ASEAN vào tháng 1/2026 tại Philippines.

Thứ hai, tạo đột phá trong bảo tồn đa dạng sinh học. Tháng 12/2025, tỉnh Quảng Ninh ban hành quyết định thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần, góp phần cụ thể hóa quan điểm quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và mở rộng mạng lưới bảo tồn biển quốc gia.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị xanh. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Cô Tô đặt mục tiêu trước năm 2030 trở thành hình mẫu chuyển đổi số khu vực hải đảo, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên, giám sát biến đổi khí hậu, chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích ứng, phòng ngừa rủi ro từ sớm.

Thứ tư, bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội hài hòa, bền vững, lấy kinh tế biển xanh, du lịch – dịch vụ làm trụ cột, gắn chặt với bảo tồn thiên nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.

Thứ năm, đầu tư kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều công trình trọng điểm được triển khai như cầu vượt biển nối đảo Cô Tô lớn – Thanh Lân, hệ thống giao thông trục chính, đê kè kiên cố; đặc biệt, Khu neo đậu tránh trú bão gắn với Khu dịch vụ hậu cần nghề cá đi vào hoạt động năm 2025, trở thành điểm tựa vững chắc cho ngư dân Bắc Vịnh Bắc Bộ, gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh và chủ quyền biển đảo.

Giai đoạn 2025–2030, Đảng bộ đặc khu Cô Tô đặt ra các chỉ tiêu môi trường cao hơn, quyết liệt hơn; phấn đấu 100% rác thải đại dương tại các bãi biển du lịch được thu gom, xử lý, tiến tới loại bỏ đồ nhựa dùng một lần.

Để hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng đảo số – đảo xanh – đảo hạnh phúc, đặc khu Cô Tô kiến nghị: (1) Trung ương ban hành cơ chế, chính sách đặc thù đủ mạnh cho 13 đặc khu và các địa phương hải đảo trong đầu tư hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh; (2) Bổ sung 13 đặc khu vào nhiệm vụ triển khai phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.

Đồng chí Lê Ngọc Hân khẳng định, thực tiễn Cô Tô cho thấy khi quan điểm của Đảng về bảo vệ môi trường được vận dụng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể, không chỉ bảo vệ được hệ sinh thái mà còn mở ra không gian phát triển mới, bền vững; đồng thời bày tỏ niềm tin sâu sắc rằng Nghị quyết Đại hội XIV sẽ là ngọn đuốc soi đường cho sự nghiệp bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu vì một Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng, hạnh phúc và an toàn trong kỷ nguyên mới.