Thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông - lâm - thủy sản năm 2026

Tham dự Hội nghị có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Mạnh Cường; đại diện Lãnh đạo Bộ, ngành liên quan; cùng Lãnh đạo một số tỉnh, thành phố, hiệp hội, doanh nghiệp…

Hội nghị tập trung đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, chế biến, logistics và xuất khẩu nông lâm thủy sản… Đồng thời, thống nhất các giải pháp tháo gỡ, tận dụng cơ hội thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới với một số nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể:

Thứ nhất, tăng cường công tác dự báo, theo dõi sát diễn biến thị trường, thương mại quốc tế, thiên tai, biến đổi khí hậu và các yếu tố tác động đến chuỗi cung ứng nông lâm thủy sản; kịp thời tham mưu Chính phủ các giải pháp điều hành linh hoạt, hiệu quả, hạn chế tối đa nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và ùn ứ nông sản.

Thứ hai, tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng phát triển xanh, tuần hoàn, bền vững; đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc; bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Thứ ba, rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý ngành và hoạt động thương mại nông sản.

Thứ tư, đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tín dụng triển khai hiệu quả các chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; tạo điều kiện thuận lợi để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, thu mua, chế biến và xuất khẩu nông lâm thủy sản. Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu các giải pháp giảm lãi suất cho vay phù hợp; ưu tiên hạn mức tín dụng đối với các lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông lâm thủy sản, nhất là trong thời điểm thu hoạch chính vụ và khi thị trường gặp khó khăn.

Thứ năm, triển khai hiệu quả các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển thị trường; tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA); thúc đẩy mở cửa thị trường đối với các sản phẩm chủ lực và các mặt hàng có tiềm năng tăng trưởng cao.

Thứ sáu, phát huy hiệu quả vai trò hệ thống Thương vụ, Tham tán Thương mại và Tham tán Nông nghiệp trong kết nối thị trường, cung cấp thông tin, cảnh báo sớm rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu…

Tại hội nghị, đại diện các Hiệp hội, Doanh nghiệp đã nêu các khó khăn, vướng mắc và đề xuất chính sách, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu năm 2026…

Thông tin tại Hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết, ngành rau quả Việt Nam đã khởi đầu năm 2026 với những kết quả hết sức khả quan… Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 2,06 tỷ USD. Đây được xem là mức tăng trưởng vô cùng ấn tượng, lên tới 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, để chạm đến con số 10 tỷ USD, Hiệp hội Rau quả thẳng thắn chỉ ra những rào cản và vướng mắc liên quan, cụ thể là những áp lực về Logistics và chi phí; thách thức về chất lượng và an toàn thực phẩm khi ngành vẫn đối mặt với tình trạng hàng rau quả xuất khẩu (như sầu riêng, thanh long, chanh leo, ớt…) vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm tại các thị trường khó tính; bất cập trong quản lý mã số vùng trồng và giám định…

Ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) chia sẻ, xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có tín hiệu phục hồi, ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng gần 15% so với cùng kỳ.

Ông Nam cho biết thêm, ngành thủy sản có một số cơ hội để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 8 - 10%, kim ngạch trên 12 tỷ USD trong năm 2026 (tăng thêm khoảng 1 tỷ USD)… Đối với kiến nghị đưa ra, VASEP nêu những vấn đề về cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ; phát triển nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu; mở rộng thị trường, đấu tranh quốc tế; mong muốn sớm có chỉ đạo tháo gỡ để khơi thông nguồn lực cho sản xuất, xuất khẩu thủy sản.

Nói về tình hình ngành lúa gạo hiện nay, ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,33 triệu tấn gạo, thu về khoảng 1,5 tỉ USD trong 4 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân chỉ còn khoảng 468 USD/tấn, giảm khoảng 10% so với năm 2025 và là mức thấp nhất trong khoảng 5 năm trở lại đây. Điều đáng lo nhất không chỉ nằm ở giá giảm mà là việc gần 20 triệu nông dân trồng lúa vẫn thuộc nhóm có thu nhập thấp so với nhiều lĩnh vực nông nghiệp khác.

Đại diện VFA cho rằng, yếu tố tâm lý thị trường đang tác động rất mạnh đến giá gạo. Chỉ cần xuất hiện thông tin Philippines giảm nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp đã lập tức bán ra ồ ạt để giữ thị phần và giải phóng tồn kho, khiến giá giảm sâu trong thời gian ngắn. Hệ quả là doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó, nông dân chịu thiệt nhiều nhất, còn phần lớn giá trị gia tăng lại rơi vào khâu trung gian thu gom.

Ông Nam đưa ra lưu ý, điểm yếu lớn nhất hiện nay là nông dân chưa có khả năng điều tiết thị trường và chưa chủ động được thời điểm bán hàng… Để tháo gỡ, VFA đề xuất cần nâng cao vai trò chủ động của người nông dân trong chuỗi giá trị lúa gạo thông qua liên kết với hợp tác xã hoặc lưu trữ tại kho của doanh nghiệp xuất khẩu. Các doanh nghiệp và hợp tác xã có thể phối hợp với ngân hàng để ứng vốn sau thu hoạch, giúp nông dân tránh bán tháo khi giá xuống thấp.

Ở nhóm hàng xuất khẩu tỷ USD, ngành gỗ và lâm sản thì đối mặt với nhiều sức ép từ chi phí đầu vào, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn phát triển bền vững từ thị trường nhập khẩu… Tại Hội nghị, đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kiến nghị cần có cơ chế tín dụng ưu đãi, hỗ trợ chuyển đổi xanh và thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu trong nước.

Còn đối với ngành cà phê, hiện cũng đang chịu áp lực do giá thế giới biến động mạnh… Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), giá cà phê Robusta và Arabica trong những tháng đầu năm đều giảm so với cùng kỳ năm trước, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận doanh nghiệp và người trồng cà phê.

Chia sẻ tại Hội nghị, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) Bạch Khánh Nhựt cho biết, ngành điều Việt Nam trong Quý I/2026 vẫn duy trì tăng trưởng xuất khẩu với gần 140 nghìn tấn nhân điều, đạt hơn 953 triệu USD... Tuy nhiên, ngành đang chịu tác động mạnh từ biến động địa chính trị, đặc biệt là chiến sự Trung Đông khiến xuất khẩu sang khu vực này sụt giảm nghiêm trọng và hoạt động giao thương gần như đình trệ trong tháng 4/2026.

Lãnh đạo VINACAS nhận định, ngành điều tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn, như chi phí logistics tăng cao, rủi ro vận tải, lãi suất và áp lực tín dụng lớn… cùng các rào cản về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững từ các thị trường nhập khẩu. Cùng với đó, ông Nhựt kiến nghị Chính phủ và các Bộ, ngành hỗ trợ doanh nghiệp về tín dụng, ổn định logistics, xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ chuyển đổi xanh… Đồng thời, cần có giải pháp dài hạn như mở rộng các hiệp định thương mại với châu Phi, thúc đẩy chuyển đổi số trong kiểm dịch, đầu tư chế biến sâu và phát triển bền vững vùng nguyên liệu điều trong nước nhằm nâng cao giá trị gia tăng và vị thế của ngành điều Việt Nam trên thị trường thế giới…

Ngoài ra, tại Hội nghị, nhiều đại biểu đề nghị rà soát, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và thương mại nông sản…

Đáng chú ý, một trong những nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm là chính sách tín dụng... Hội nghị đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tín dụng triển khai hiệu quả các chương trình cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nhằm tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận vốn cho sản xuất, thu mua, chế biến và xuất khẩu… Đồng thời nghiên cứu giải pháp giảm lãi suất phù hợp, ưu tiên tín dụng cho các lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông lâm thủy sản trong giai đoạn cao điểm thu hoạch hoặc khi thị trường gặp khó khăn.

Cũng tại hội nghị, các tỉnh, thành phố cũng chia sẻ về tình hình sản xuất, chế biến, kinh doanh và kế hoạch tiêu thụ (xuất khẩu) một số mặt hàng chủ lực của các địa phương, khu vực trước bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động hiện nay…

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá cao những kết quả ngành nông nghiệp đạt được trong thời gian qua, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, thị trường xuất khẩu đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức.

Phó Thủ tướng khẳng định, tất cả các ý kiến được nêu tại hội nghị hôm nay sẽ được nghiêm túc tiếp thu, xử lý. Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, “Những nội dung thuộc thẩm quyền của các bộ, ngành thì đơn vị phải tập trung giải quyết; những vấn đề kiến nghị thuộc thẩm quyền của Chính phủ sẽ được Văn phòng Chính phủ tổng hợp, sau đó sẽ tổ chức cuộc họp chuyên đề nhằm cơ bản tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới”.

Song song với đó, mục tiêu năm 2026, ngành nông nghiệp cần phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 74,2 tỷ USD… Đây là mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, ổn định sản xuất, thu nhập và đời sống cho người dân.

Về lâu dài, Phó Thủ tướng yêu cầu ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng ổn định, bền vững, từng bước khắc phục tình trạng “được mùa, mất giá”, nhất là tình trạng giá nông sản sụt giảm mạnh vào thời điểm thu hoạch rộ. Nên việc phát triển xuất khẩu nông, lâm, thủy sản không chỉ là nhiệm vụ thương mại đơn thuần mà cần được tiếp cận theo hướng tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị ngành hàng, từ sản xuất, chế biến, logistics, tiêu chuẩn chất lượng đến phát triển thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản Việt Nam.

Thống nhất với các nhóm nhiệm vụ, giải pháp được Bộ NN&MT cùng các đại biểu nêu tại hội nghị, Phó Thủ tướng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm…

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông sản; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, logistics, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu… Cùng với đó, tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu cơ cấu lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và yêu cầu hội nhập quốc tế, tập trung phát triển các vùng nguyên liệu lớn, ổn định, đạt chuẩn nhằm bảo đảm nguồn cung bền vững phục vụ chế biến và xuất khẩu... Ngoài ra, việc liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo chuỗi giá trị phải được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, trong đó người sản xuất phải thực sự gắn kết với doanh nghiệp xuất khẩu. Hơn nữa, cần nâng cao tỉ trọng chế biến sâu; kiểm soát chặt chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; chủ động điều chỉnh sản xuất theo tín hiệu thị trường nhằm hạn chế mất cân đối cung - cầu và biến động giá cả.

Đồng thời, Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản, cần mở rộng sang ASEAN, Nam Á, Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latin và thị trường Halal. Ngoài ra, các Bộ, ngành cần tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do đã ký kết; tăng cường xúc tiến thương mại gắn với mở cửa thị trường, kết nối chuỗi phân phối và phát triển thương mại điện tử.

Một nội dung quan trọng khác được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường nhập khẩu, trong đó có các quy định mới liên quan đến EUDR, IUU, tiêu chuẩn phát thải, môi trường và truy xuất nguồn gốc… Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu tăng cường dự báo thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi sát thông tin và chính sách thương mại quốc tế; xây dựng cơ chế cảnh báo sớm; chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp về tín dụng, lưu kho, bảo quản, thanh toán và vận chuyển hàng hóa trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng…

Đối với Bộ NN&MT, Phó Thủ tướng yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo cấp có thẩm quyền việc tổ chức mua tạm trữ thóc, gạo nhằm hỗ trợ tiêu thụ cho nông dân theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ; theo dõi sát diễn biến sản xuất, thị trường và xuất khẩu để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành linh hoạt, hiệu quả; xây dựng các kịch bản điều hành sản xuất theo tháng, quý đối với các ngành hàng chủ lực nhằm tránh tình trạng dư thừa cục bộ hoặc đứt gãy nguồn cung; tập trung chỉ đạo tái cơ cấu ngành; phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn; khẩn trương hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, chuỗi giá trị và chế biến sâu…

Đồng thời, rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi; kiểm soát chặt chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; xây dựng cơ sở dữ liệu số về vùng nguyên liệu, sản lượng, mùa vụ và thị trường để phục vụ công tác điều hành và kết nối cung - cầu…

Đối với Bộ Ngoại giao, tiếp tục phát huy vai trò của ngoại giao kinh tế trong thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan trong công tác mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản thương mại, mở cửa thị trường và xử lý các vấn đề phát sinh đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh vận động, đàm phán song phương và đa phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản Việt Nam; hỗ trợ doanh nghiệp xử lý tranh chấp thương mại và bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, chế biến và xuất khẩu phù hợp với lợi thế từng vùng; tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn, hiện đại và gắn với thị trường.

Các địa phương cần đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân trong việc bảo đảm nguồn cung, chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhanh các đơn hàng xuất khẩu. Đồng thời, phải quản lý chặt mã số vùng trồng, vùng nuôi; tăng cường kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương chủ động phối hợp với doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong công tác thu mua, bảo quản, sơ chế, chế biến và tiêu thụ nông sản; không để xảy ra tình trạng ùn ứ, ép giá hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng trong mùa vụ cao điểm.

Đối với các Hiệp hội, cần tăng cường liên kết nội ngành; xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin về thị trường, giá cả, đơn hàng và logistics; nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới tư duy sản xuất, kinh doanh; nâng cao năng lực quản trị, dự báo thị trường và khả năng thích ứng với biến động toàn cầu. Đặc biệt, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, công nghệ số, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu; chuyển mạnh sang sản xuất xanh, tuần hoàn, phát thải thấp để đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới của thế giới.