Năm 2025, trong bối cảnh địa bàn rộng, chia cắt, biên chế còn mỏng và thời tiết diễn biến thất thường, Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến (tỉnh Phú Thọ) vẫn giữ vững an ninh rừng, không để xảy ra điểm nóng về phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật hay cháy rừng. Những kết quả đó tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng quản lý rừng đặc dụng trong bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Siết chặt quản lý, bảo vệ hơn 6.000 ha rừng tự nhiên
Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến (Ban) hiện được giao quản lý 6.272,26 ha rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn các xã Kim Bôi, Mường Động và Mường Vang (tỉnh Phú Thọ). Trong đó, diện tích đất có rừng chiếm 6.096,37 ha, chủ yếu là rừng tự nhiên với 5.997,1 ha; còn lại là rừng trồng và diện tích đất chưa có rừng.
Năm 2025, Ban duy trì 8 tổ bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) với 78 thành viên tham gia. Lực lượng phụ trách địa bàn thường xuyên bám cơ sở, phối hợp chặt chẽ với chính quyền xã, công an, quân sự địa phương tổ chức tuần tra, kiểm soát các cửa ngõ ra vào rừng.
Theo báo cáo của Ban, trong năm đã tổ chức 146 đợt tuần tra kiểm tra cửa rừng với 679 lượt người tham gia; 48 đợt tuần tra luồn sâu với 314 lượt người. Qua các đợt kiểm tra, không phát hiện hành vi xâm hại tài nguyên rừng đặc dụng.
Ông Nguyễn Bình Định, Trưởng ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến cho biết: “Chúng tôi xác định phòng ngừa là chính. Cán bộ địa bàn phải bám dân, bám rừng, nắm chắc các khu vực giáp ranh, các điểm có nguy cơ cao để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm. Năm 2025, toàn khu bảo tồn không xảy ra phá rừng, không có tụ điểm khai thác, mua bán lâm sản trái phép”.
Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai nghiêm túc theo phương châm “4 tại chỗ”. Đơn vị duy trì trực 24/24 giờ trong mùa khô; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện, công cụ hỗ trợ. Nhờ đó, suốt năm 2025 không xảy ra vụ cháy rừng nào trong khu bảo tồn.
Trong năm 2025, Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đã tổ chức 146 đợt tuần tra cửa rừng; 48 đợt tuần tra luồn sâu; Qua đó đã không để xảy ra vụ phá rừng nào và không có vụ cháy rừng nào trong lâm phần do Ban quản lý.
Đẩy mạnh bảo tồn đa dạng sinh học và hỗ trợ sinh kế vùng đệm
Không chỉ tập trung bảo vệ rừng, năm 2025, đơn vị còn đẩy mạnh công tác điều tra, giám sát đa dạng sinh học và nghiên cứu khoa học.
Bộ phận chuyên môn đã thực hiện điều tra 14/17 tuyến theo kế hoạch, đạt 82,3%. Qua khảo sát, theo dõi sinh trưởng của 34/39 loài thực vật đã phát hiện trước đó; đồng thời thu mẫu 5 loài quý để làm tiêu bản phục vụ nghiên cứu.
Đáng chú ý, đơn vị đã thực hiện nhân giống cây chè hoa vàng bằng phương pháp giâm hom từ tháng 3/2025 với 54 mẫu giống. Đến nay, 40 hom đã bật chồi, ra rễ và phát triển tốt; 14 hom còn lại đang tiếp tục chăm sóc, theo dõi.
Theo ông Nguyễn Bình Định, việc bảo tồn nguồn gen các loài thực vật quý hiếm không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra tiềm năng phát triển sinh kế bền vững cho người dân nếu được nghiên cứu, nhân rộng đúng hướng.
Song song với bảo tồn, đơn vị chú trọng hỗ trợ cộng đồng vùng đệm. Năm 2025, đã có 12 xóm vùng đệm được hỗ trợ tổng kinh phí 600 triệu đồng để đầu tư các công trình phục vụ dân sinh. Các công trình đã hoàn thành và giải ngân đúng tiến độ, góp phần cải thiện đời sống người dân.
“Muốn giữ rừng bền vững thì người dân phải được hưởng lợi từ rừng. Khi nhận thức được giá trị của rừng, người dân sẽ tự giác tham gia bảo vệ”, ông Định chia sẻ.
Trong năm 2025, Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đã hỗ trợ 12 xóm vùng đệm xây dựng cơ sở hạ tầng xã hội với tổng kinh phí 600 triệu đồng. Các công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng đã góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm cộng đồng trong bảo vệ rừng.
Tăng cường tuyên truyền, hướng tới quản lý rừng bền vững năm 2026
Công tác tuyên truyền được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng. Trong năm 2025, Ban Quản lý đã tổ chức 78 đợt tuyên truyền dưới nhiều hình thức: lồng ghép trong họp thôn, phát thanh, lớp tập huấn chuyên đề.
Có 1.027 lượt người tham gia các buổi tuyên truyền lồng ghép; mở 1 lớp nâng cao nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học cho 257 học sinh Trường TH&THCS Thượng Tiến; tổ chức 2 lớp tuyên truyền chuyên đề về PCCCR cho người dân.
Tuy nhiên, đơn vị cũng thẳng thắn nhìn nhận nội dung, hình thức tuyên truyền vẫn còn chưa phong phú, sức lan tỏa chưa cao.
Năm 2026, Ban đặt mục tiêu tiếp tục giữ vững toàn bộ diện tích rừng đặc dụng; không để xảy ra điểm nóng phá rừng, cháy rừng; hoàn thiện các hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng; kiện toàn tổ bảo vệ rừng và PCCCR.
Ông Nguyễn Bình Định nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát cán bộ địa bàn; đổi mới nội dung tuyên truyền để gần dân hơn, dễ hiểu hơn. Trọng điểm là các khu vực giáp ranh, nơi có nguy cơ cao xảy ra vi phạm”.
Bên cạnh đó, đơn vị tiếp tục thực hiện tốt công tác quản lý tài chính, tài sản công; quản lý, sử dụng công cụ hỗ trợ đúng quy định; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao.
Giữ rừng là giữ tương lai
Với 14 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó lực lượng trực tiếp phụ trách địa bàn còn mỏng so với diện tích quản lý lớn, nhiệm vụ của Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến không hề nhẹ. Song bằng tinh thần trách nhiệm, sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân, màu xanh rừng đặc dụng vẫn được giữ vững.
Nhìn lại năm 2025, những con số “0 vụ phá rừng, 0 vụ cháy rừng” không chỉ là thành tích mà còn là minh chứng cho sự kiên trì, bền bỉ của lực lượng làm công tác bảo vệ rừng nơi đây.
“Giữ rừng không phải việc một ngày, một năm, mà là quá trình lâu dài. Chúng tôi xác định bảo vệ rừng chính là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sinh kế cho người dân và cho cả thế hệ mai sau”, ông Nguyễn Bình Định khẳng định.
Trong hành trình bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững, những cánh rừng đặc dụng Thượng Tiến vẫn đang được gìn giữ từng ngày — bằng trách nhiệm, bằng sự phối hợp và bằng niềm tin vào giá trị lâu dài của rừng
Mục tiêu trọng tâm của Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến năm 2026: Duy trì 100% diện tích rừng được bảo vệ an toàn; không để xảy ra phá rừng, cháy rừng; hoàn thiện giao khoán bảo vệ rừng; đổi mới tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; tăng cường kiểm tra, giám sát cán bộ địa bàn.
Bài 29: Lào Cai - Giữ rừng trên dải biên cương
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 23: Kiểm lâm Yên Thủy - Phú Thọ: Nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng
- Bài 18: Phát triển rừng để người dân “sống được nhờ rừng, làm giàu từ rừng” ở Kim Bôi
- Bài 15: Giữ màu xanh đại ngàn ở Phú Thọ
- Bài 13: Kiểm lâm bám địa bàn giữ màu xanh cho Tân Lạc
- Bài 11: Khi cộng đồng trở thành “lá chắn sinh thái” ở Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia – Pà Cò
- Bài 5: Giữ rừng Tam Đảo - Tam Dương: Gian nan nhưng quyết tâm không lùi bước
- Kiểm lâm Hạ Hòa: Nhiều kết quả tích cực trong quản lý và bảo vệ rừng
- Kiểm lâm Cẩm Khê gìn giữ “lá phổi xanh” của quê hương
- Kiểm lâm Yên Lập gìn giữ màu xanh đất Tổ
- Kiểm lâm Đoan Hùng chủ động triển khai công tác bảo vệ và phát triển rừng bền vững
- Kiểm lâm Phúc Yên: Nòng cốt trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại địa phương
Việt Nam được đánh giá là một trong các quốc gia có khung pháp lý khá hoàn chỉnh về ngăn chặn hoạt động săn, bẫy, bắt động vật hoang dã. Tuy nhiên, một số điểm chồng chéo, chưa rõ trong các quy định đã gây khó trong việc xử lý hành vi vi phạm.
Chiều 4/3, Chi cục Kiểm lâm Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Trung tâm bảo tồn voi, bảo tồn động vật và bảo vệ rừng tỉnh Đắk Lắk tổ chức thả 42 cá thể động vật hoang dã quý hiếm về với tự nhiên.
Ngày 3/3 hằng năm là "Ngày thế giới bảo vệ động, thực vật hoang dã". Tại Việt Nam, bảo tồn các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ là nhiệm vụ ưu tiên của công tác bảo tồn đa dạng sinh học, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Chương trình Vườn di sản ASEAN là một trong những sáng kiến hợp tác ASEAN về môi trường, được thực hiện trên cơ sở Tuyên bố về các Vườn di sản của Bộ trưởng Môi trường các nước ASEAN từ năm 2003, với mục tiêu bảo tồn toàn diện các hệ sinh thái quan trọng, mang tính độc đáo, đặc biệt của khu vực ASEAN”. Triển khai Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn năm 2050, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng mạng lưới kết nối các Vườn di sản ASEAN của Việt Nam.
Những năm gần đây, Quảng Nam đã có hành động tích cực để ngăn chặn tình trạng suy giảm đa dạng sinh học, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái, ứng phó với biến đổi khí hậu, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên,… Tỉnh đã thành lập nhiều khu bảo tồn thiên nhiên, khu bảo tồn loài, sinh cảnh, khu bảo vệ cảnh quan, vườn quốc gia, rừng đặc dụng và từ chối nhiều dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường, cảnh quan. Với nỗ lực đó, tỉnh được Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) lựa chọn là địa phương tiên phong khởi động “Năm phục hồi Đa dạng sinh học quốc gia” năm 2024.
