Năm 2025, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, công tác bảo vệ rừng trên địa bàn lâm phần do Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La (Hạt) quản lý vẫn diễn ra thông suốt, liên tục và đạt nhiều kết quả tích cực.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Lấy tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm
Theo ông Ngô Văn Độ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La, toàn khu vực hiện được giao quản lý, bảo vệ tổng 20.081,4ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích có rừng là 19.110,96ha. Đây là lá chắn xanh quan trọng của thành phố Sơn La cũ và vùng lân cận.
Trong năm 2025, Hạt xác định công tác tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Đơn vị đã tổ chức 85 hội nghị tuyên truyền với tổng cộng 5.170 lượt người tham gia. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng lại ở Luật Lâm nghiệp mà còn lồng ghép các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời gắn liền với phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR).
Nhờ làm tốt công tác chuẩn bị và thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ), từ đầu năm đến nay, toàn địa bàn chỉ xảy ra 2 điểm cháy rừng. Cả hai điểm cháy đều ở dạng cháy dưới tán, chủ yếu cháy tầng thảm khô, không ảnh hưởng đến cây tái sinh và cây rừng, không gây thiệt hại về người và tài sản.
Về xử lý vi phạm, lực lượng Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La đã phối hợp chặt chẽ với dân quân, công an xã và các ngành chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát. Kết quả, phát hiện và lập biên bản xử lý 12 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp; ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính tổng số tiền 97.500.000 đồng, trong đó có 10 vụ phá rừng trái pháp luật (nhờ phát hiện và xử lý kịp thời nên diện tích rừng bị thiệt hại không lớn) và 2 vụ vi phạm quy định về quản lý hồ sơ lâm sản, cất giữ lâm sản.
Theo thông tin từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sơn La, trong khoảng thời gian từ ngày 10/12/2024 đến ngày 09/11/2025, lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh Sơn La đã kiểm tra, phát hiện và lập biên bản xử lý tổng cộng 246 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, giảm 67 vụ tương ứng giảm 21,4% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là mức giảm đáng kể nhất trong nhiều năm trở lại đây. Trong số đó, cơ quan chức năng đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 237 vụ, với các hành vi chính là phá rừng trái pháp luật 194 vụ, vận chuyển lâm sản trái pháp luật 21 vụ, khai thác rừng trái pháp luật 08 vụ, vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy rừng gây cháy 06 vụ, tàng trữ và vi phạm hồ sơ gốc lâm sản 04 vụ còn lại.
Đáng chú ý, ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, Hạt Kiểm lâm khu vực XII đã chủ động phối hợp với các xã, phường trên địa bàn tổ chức Hội nghị ký Quy chế phối hợp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, PCCCR và bảo tồn thiên nhiên đa dạng sinh học, chi trả dịch vụ môi trường rừng giai đoạn 2025-2030.
Tuy nhiên, ông Ngô Văn Độ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La cũng thẳng thắn chỉ ra ba bất cập lớn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng hiện nay.
Thứ nhất, bước vào cao điểm mùa khô cuối năm 2025, đầu năm 2026, công tác huy động lực lượng tại chỗ tham gia chữa cháy. Khi có cháy rừng xảy ra, phải ngay lập tức huy động lực lượng tham gia. Tuy nhiên, do kinh phí còn hạn chế để chi trả cho lực lượng tham gia chữa cháy do đó, người dân chưa thực sự chủ động khi có cháy rừng xảy ra, nhất là với các diện tích rừng có chủ quản lý là hộ gia đình, cá nhân.
Thứ hai, trên địa bàn Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La quản lý, thu nhập từ nguồn trồng cà phê đang trở thành nguồn thu nhập lớn và ổn định cho người dân. Xu hướng mở rộng diện tích trồng cà phê của các hộ gia đình để tăng diên tích trồng cà phê đã trở thành áp lực cho các diện tích rừng trên địa bàn, diện tích rừng thì xen kẽ với diện tích canh tác trồng cà phê. Dẫn đến khó khăn cho công tác tuyên truyền, tuần tra, kiểm soát các khu vực rừng có nguy cơ cao bị xâm hại.
Thứ ba, diện tích đất trống đủ điều kiện trồng rừng của khu vực manh mún, nhỏ lẻ, không tập trung. Do đó, không thu hút được các chương trình, dự án đầu tư về phát triển lâm nghiệp của Nhà nước cũng như của các doanh nghiệp tư nhân.
Về phát triển rừng, do không có quỹ đất trống quy hoạch lâm nghiệp tập trung nên năm 2025 Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La không thực hiện trồng rừng mới tập trung. Hạt tập trung chỉ đạo kiểm lâm địa bàn tiếp tục hướng dẫn, đôn đốc người dân chăm sóc tốt các diện tích rừng trồng những năm trước. Trong năm cũng không phát sinh trường hợp phải thực hiện trồng rừng thay thế.
Chú trọng công tác PCCCR
Công tác PCCCR luôn được Hạt xác định là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Năm 2025, đơn vị đã chủ động ban hành và tham mưu ban hành tổng cộng 22 văn bản chỉ đạo về PCCCR. Trước ngày 1/7/2025 đã tham mưu UBND thành phố Sơn La cũ ban hành 09 văn bản; từ ngày 1/7/2025 đến nay, kiểm lâm địa bàn tham mưu chính quyền các xã, phường ban hành 13 văn bản.
Hạt cũng hướng dẫn 100% chủ rừng và hộ nhận khoán ký cam kết bảo vệ rừng và PCCCR; tham mưu kiện toàn Ban chỉ đạo chương trình phát triển lâm nghiệp cấp xã, kiện toàn các tổ đội PCCCR tại tổ bản; thường xuyên theo dõi, cảnh báo cháy rừng khi cấp dự báo từ cấp III trở lên; tổ chức bảo dưỡng, tập huấn sử dụng thành thạo dụng cụ chữa cháy cho toàn bộ kiểm lâm địa bàn để sẵn sàng hướng dẫn nhân dân khi cần.
Đánh giá về vai trò của người dân trong bảo vệ rừng, ông Ngô Văn Độ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La, nhấn mạnh: “Người dân chính là yếu tố then chốt quyết định thành công của mọi chủ trương, chính sách về lâm nghiệp. Chỉ khi người dân đồng thuận thì các chương trình, dự án mới có nhân lực thực hiện và chăm sóc lâu dài hạn. Khi nhận thức người dân được nâng lên, số vụ vi phạm sẽ tự giảm. Khi người dân sử dụng lửa đúng quy định và chủ động bảo vệ rừng thì diện tích, chất lượng rừng mới được giữ vững, hệ sinh thái mới ngày càng đa dạng, từ đó giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu”.
Bước vào năm 2026, Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La đặt ra một số mục tiêu trọng tâm như giữ vững diện tích rừng hiện có; tiếp tục tuyên truyền bảo vệ rừng và PCCCR đến 100% các tổ bản có rừng; hoàn thành việc hướng dẫn người dân ký cam kết bảo vệ rừng và PCCCR mùa khô 2025-2026; đảm bảo 100% vụ vi phạm được phát hiện đều xử lý kịp thời, dứt điểm; hoàn thành cập nhật diễn biến rừng và đất lâm nghiệp, hỗ trợ công bố tỷ lệ che phủ rừng từng xã, phường; đồng thời tiếp tục hướng dẫn người dân chăm sóc tốt rừng trồng mới và cây lâm nghiệp phân tán.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, Hạt đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu giữ gìn lá phổi xanh cho khu vực trung tâm của tỉnh Sơn La (gồm thành phố Sơn La cũ và phụ cận), ông Ngô Văn Độ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La cho biết.
Trong giai đoạn 2021–2025, tỉnh Sơn La đã hoàn thành vượt mức kế hoạch 5 năm khi trồng mới tập trung 12.804,01 ha, đạt 108,51% chỉ tiêu đề ra, vượt 1.004,01 ha. Trong đó, diện tích rừng phòng hộ và đặc dụng là 3.468,75 ha, rừng sản xuất 9.335,26 ha. Bình quân mỗi năm toàn tỉnh chăm sóc 8.905 ha rừng trồng.
Dưới đây là một số hình ảnh về hoạt động bảo vệ và phát triển rừng của Hạt Kiểm lâm khu vực XII – Sơn La:
Bài 9: Gìn giữ đa dạng sinh học để phát triển lâm nghiệp bền vững ở Bắc Ninh
>>>>>>: Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 7: Bất cập trong giữ rừng đặc dụng Tây Yên Tử
- Bài 6: Bảo vệ rừng và xử lý nghiêm tình trạng phá rừng trồng cà phê ở Sơn La
- Bài 5: Giữ rừng Tam Đảo - Tam Dương: Gian nan nhưng quyết tâm không lùi bước
- Bài 4: Bảo tồn thiên nhiên để phát triển bền vững ở Bát Xát
- Bài 3: Nhiều thách thức trong giữ rừng ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống
Rừng đặc dụng giữ vai trò “lá phổi xanh”, vùng lõi bảo tồn đa dạng sinh học và lưu giữ các giá trị tự nhiên – văn hóa – lịch sử quan trọng. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, trong đó có Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử (Bắc Ninh), công tác bảo vệ rừng đang đối mặt với nghịch lý lớn khi mức kinh phí bảo vệ rừng đặc dụng chỉ 150.000 đồng/ha/năm, thấp hơn nhiều so với 500.000 đồng/ha/năm đối với rừng phòng hộ theo quy định tại Nghị định 58/2024/NĐ-CP. Chênh lệch này không chỉ gây khó khăn trong triển khai nhiệm vụ bảo vệ rừng, mà còn tạo ra sự bất bình đẳng giữa các Ban quản lý rừng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo tồn và khả năng tham gia của cộng đồng dân cư vùng đệm.
Năm 2025 khép lại trong một bối cảnh đặc biệt đối với ngành lâm nghiệp nói chung và lực lượng kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên nói riêng. Đây không chỉ là năm cuối của nhiệm kỳ 2021–2025, mà còn là năm đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước theo hướng “tinh – gọn – mạnh – hiệu năng – hiệu lực – hiệu quả”, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực sinh kế và yêu cầu bảo vệ rừng ngày càng gia tăng.
Không có tiếng kêu cứu nào vang lên khi một chiếc bẫy sập xuống hay một cánh cửa lồng khép lại. Nhưng sự im lặng ấy không đồng nghĩa với vô cảm. Động vật hoang dã đang biến mất trong những giao dịch lạnh lùng, để lại phía sau một khoảng trống sinh thái và một câu hỏi đạo lý của những kẻ săn bắn, bắt nhốt, buôn bán trái phép.
Trước diễn biến phức tạp của tình trạng phá rừng để trồng cà phê, Hạt Kiểm lâm Khu vực VI (Sơn La) đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ số và xử lý nghiêm vi phạm. Những nỗ lực này hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh gắn với bảo vệ tài nguyên rừng bền vững.
Sáng ngày 17/12/2025, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tổ chức Diễn đàn “Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam” với sự tham dự của hơn 100 đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương ven biển, các tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan báo chí.
