Từ những hàng dài chờ đợi tại New York đến các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe tại Singapore, bánh mì Việt đang từng bước chinh phục các thị trường khó tính. Thành công này không chỉ đến từ hương vị đặc trưng, mà còn là kết quả của quá trình chuyên nghiệp hóa, biết cân bằng giữa giữ gìn bản sắc và thích ứng linh hoạt. Đây cũng chính là chìa khóa để định vị và lan tỏa thương hiệu bánh mì Việt Nam trên toàn cầu.
Tại tọa đàm khoa học “Bánh mì Việt Nam: Từ giá trị di sản ẩm thực đến định vị thương hiệu toàn cầu” diễn ra sáng 25/4, tại TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia đã cùng giải mã sức mạnh và vạch ra lộ trình để món ăn "quốc hồn, quốc túy" này thực sự tỏa sáng bền vững trong kỷ nguyên số.
Bản sắc ba miền và tâm hồn Việt trong từng ổ bánh
Theo GS, TS. Eric Jose Olmede Panal (Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh), bánh mì Việt Nam là minh chứng điển hình cho hiện tượng “vòng lặp di sản” và “giao thoa ngược”. Thông thường, văn hóa được áp đặt từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển, nhưng bánh mì lại đi ngược lại: một món ăn hình thành từ việc tiếp nhận baguette Pháp, được Việt hóa rồi quay trở lại chinh phục chính nền văn hóa gốc với một bản sắc hoàn toàn mới.
GS, TS. Eric Jose Olmede Panal nhấn mạnh rằng việc các tờ báo lớn như Le Monde hay Vogue hiện nay sử dụng độc lập tên gọi “bánh mì” thay vì các thuật ngữ mô tả như "sandwich Việt Nam" là sự thừa nhận bánh mì đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng phương Tây. Ông khẳng định: “Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới”. Để duy trì vị thế này, ông gợi ý bài học từ món California Roll của Nhật Bản, sẵn sàng biến tấu một phần nguyên liệu phụ để phù hợp văn hóa địa phương nhưng phải giữ vững các thành phần cốt lõi như đồ chua, rau thơm và pate đặc trưng.
Dưới góc nhìn văn hóa bản địa, nhà nghiên cứu ẩm thực Nhâm Hùng cho rằng quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa đã tạo nên sức sống mãnh liệt cho bánh mì, tương tự như sự phát triển của áo dài hay áo bà ba. Ông lý giải sự thành công này đến từ tinh thần cởi mở, năng động của người Việt, đặc biệt là tại vùng đất phương Nam, nơi sẵn sàng đón nhận cái mới để làm phong phú thêm bản sắc dân tộc.
Ông Nhâm Hùng phân tích, sự đa dạng của bánh mì Việt hiện nay là kết quả của việc khai thác nguyên liệu tại chỗ và "thổi hồn" vào ổ bánh. Từ nét tinh tế của miền Bắc, chất đậm đà của miền Trung đến sự phóng khoáng của miền Nam. Chính nền tảng vững chắc này đã giúp bánh mì tự tin bước ra thế giới.
Chiến lược "5 trụ cột" và "tấm hộ chiếu" UNESCO
Dù đã vang danh quốc tế, nhưng bà Nguyễn Thị Khánh - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP. Hồ Chí Minh thừa nhận thách thức hiện tại là làm sao định vị và lan tỏa thương hiệu này một cách chuyên nghiệp trên quy mô toàn cầu.
Đồng quan điểm, TS. Lê Thị Thanh Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ “điểm nghẽn” chiến lược là bánh mì đang có giá trị cốt lõi tốt nhưng lại thiếu quyền lực thương hiệu và phát triển còn phân mảnh. Để giải quyết vấn đề này, bà Lê Thị Thanh Thủy đề xuất chiến lược dựa trên 5 trụ cột chính: Kể chuyện thương hiệu (Storytelling): Sử dụng các câu chuyện văn hóa để tạo kết nối cảm xúc thay vì chỉ bán một sản phẩm thuần túy; Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ: Xây dựng bản đồ số bánh mì, tour tham quan ảo và sử dụng AI để dự báo xu hướng tiêu dùng; Chuẩn hóa chất lượng: Ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như Halal hay Gluten-free; Ngoại giao ẩm thực và thể chế hóa di sản: Hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể để tạo ra “tấm hộ chiếu” quyền lực cho thương hiệu quốc gia; Nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo bài bản cho các đơn vị kinh doanh.
Linh hoạt để chinh phục thế giới
Về khả năng thích ứng toàn cầu, PGS, TS. Phan Anh Tú đề xuất chiến lược “giữ vỏ, đổi nhân” để chinh phục các thị trường đặc thù như Ấn Độ hay các quốc gia Hồi giáo. Ông gợi ý giữ lại cấu trúc vỏ bánh giòn xốp đặc trưng nhưng thay đổi nhân bằng thịt chuẩn Halal hoặc cà ri cho phù hợp địa phương. Tuy nhiên, bà Trần Thị Hiền Minh - Phó Chủ tịch Liên chi hội Bánh Việt Nam lưu ý: “Chuẩn hóa để đi xa không đồng nghĩa với việc đồng hóa để làm mất bản sắc”. Bà nhấn mạnh cần bảo tồn những công thức gia truyền vì đó là giá trị độc đáo của từng thương hiệu.
Trong khi đó, PGS, TS. Huỳnh Quốc Thắng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng bánh mì sẽ trở thành công cụ quan trọng trong chính sách “Ngoại giao văn hóa qua ẩm thực”, khẳng định “quyền lực mềm” của Việt Nam.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất nhiều ý tưởng đột phá như xây dựng Bảo tàng Bánh mì để lưu giữ lịch sử và tạo điểm đến văn hóa độc đáo, thiết lập “Ngày Bánh mì Việt Nam” thường niên, và phát triển các không gian trải nghiệm nơi du khách trực tiếp tham gia vào quy trình sản xuất.
Kể từ khi “bánh mì” trở thành danh từ riêng trên bản đồ ngôn ngữ thế giới, món ăn này không ngừng tái sinh như một “đại sứ văn hóa” của Việt Nam. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các chuyên gia cho rằng cần một quyết tâm đủ lớn nhằm chuyển dịch từ sản phẩm mang tính tự phát sang một thương hiệu quốc gia có năng lực cạnh tranh toàn cầu trong kỷ nguyên số.
Trong nhịp sống hiện đại, đôi khi chỉ một hương vị quen cũng đủ đưa ta trở về với những miền ký ức sâu lắng. “Bánh gai - Gói ký ức trong màu đen của lá” là một bài viết giàu chất tự sự như thế. Không cầu kỳ triết lý, tác phẩm nhẹ nhàng dẫn dắt người đọc qua những hình ảnh thân thuộc của làng quê, để rồi lắng lại ở một thông điệp giản dị: Phát triển không có nghĩa là đánh mất cội nguồn. Mời bạn cùng “đọc sách cùng Xích lô” dừng lại đôi phút, thưởng thức câu chuyện nhỏ mà gợi mở nhiều suy ngẫm lớn về nông thôn, văn hóa và hành trình giữ gìn bản sắc Việt.
Bánh cuốn nóng là hình ảnh thu nhỏ của đời sống Hà Nội: Giản dị, tinh tế và đủ sâu để níu người ta chậm lại giữa nhịp sống vội vàng. Từ đó, gợi ra một triết lý sống nhẹ nhàng: Đi chậm, làm kỹ và giữ gìn những giá trị cốt lõi. Mời bạn đọc tiếp tục những câu chuyện dung dị mà giàu chiều sâu như thế trong chuyên mục “Đọc sách cùng xích lô” – nơi mỗi câu chuyện là một hành trình lắng lại giữa nhịp sống thường ngày.
Lễ hội Bánh Chưng 2026 tại Trường Tiểu học Trung Hòa không chỉ là dịp để các em học sinh trải nghiệm gói bánh truyền thống mà còn là một hành trình văn hóa sâu sắc. Thông qua hoạt động gói bánh, các em hiểu hơn về Tết Nguyên Đán, tôn vinh công lao người nông dân và khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Với thông điệp "Gói trọn yêu thương," lễ hội đã tạo ra một không gian đầy ý nghĩa, giúp các em trân trọng những giá trị văn hóa và trách nhiệm bảo vệ môi trường.
