Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang được xem là “hạ tầng quyền lực mới” của thời đại, nông nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang mô hình dựa trên dữ liệu và công nghệ. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Abraham Nguyễn Quang Huy - Chủ tịch Hội đồng Liên hiệp Kinh tế Toàn cầu (9S UNION), Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia cho rằng, để AI thực sự đi vào nông nghiệp, điều cốt lõi không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở cách doanh nghiệp và nông dân được đặt vào trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là khâu đột phá chiến lược, Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra hướng tiếp cận mới cho lĩnh vực nông nghiệp, từ chỗ dựa vào sản xuất truyền thống, thủ công dần chuyển sang mô hình dựa trên công nghệ, dữ liệu và sáng tạo.

Sau giai đoạn xây dựng, làm sạch và liên thông dữ liệu, năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi dữ liệu đất đai bắt đầu đi vào trực tiếp quy trình giải quyết thủ tục hành chính của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Dịch vụ công trực tuyến không còn dừng ở hạ tầng kỹ thuật, mà từng bước trở thành công cụ cải cách, tác động trực tiếp đến trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp.

Khởi nghiệp từ phế phẩm nông nghiệp, chị Vũ Thị Liễu đã tiên phong biến lá dứa thành sợi dệt may, một loại vải sinh học thân thiện môi trường. Không chỉ đưa sản phẩm dệt Việt Nam ra thị trường quốc tế, câu chuyện của chị còn truyền cảm hứng về chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số, thúc đẩy sự phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường.

Nếu năm 2025 được xác định là năm ngành Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện nền tảng chuyển đổi số, thì Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai chính là trụ cột có quy mô lớn nhất, mức độ phức tạp cao nhất và tác động sâu rộng nhất trong toàn bộ tiến trình này. Việc hoàn thành xây dựng, làm giàu, làm sạch và đồng bộ dữ liệu đất đai trên phạm vi cả nước không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn đánh dấu bước ngoặt trong phương thức quản trị đất đai quốc gia trên môi trường số.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của Ngành Nông nghiệp và Môi trường trong tiến trình chuyển đổi số. Thông qua việc hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức làm việc và hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao, ngành đã từng bước hình thành nền tảng chuyển đổi số đồng bộ, tạo tiền đề cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.

Chất lượng môi trường nước trong nuôi trồng thủy sản là một trong những yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm thủy sản. Từ nghiên cứu của các kỹ sư Việt Nam, hệ thống quan trắc tự động môi trường nước ra đời, giúp người nuôi có thể kiểm soát chặt chẽ điều kiện nước, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trên những cánh đồng lúa truyền thống của Việt Nam, nơi từng quen với tiếng bơm nước, tiếng gà gáy sớm và nhịp cày của người nông dân, nay đã xuất hiện những thiết bị cảm biến, trạm khí tượng tự động và hệ thống điều khiển tưới từ xa. Đó không chỉ là sự thay đổi về công cụ, mà là cuộc cách mạng số trong nông nghiệp, khi Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp cây lúa “lớn lên bằng dữ liệu”, biết “thở” theo quy trình tưới tiết kiệm nước, giảm phát thải khí mê-tan và thích ứng khí hậu. Từ mô hình thí điểm ở Bắc Ninh đến những cánh đồng mênh mông vùng đồng bằng sông Cửu Long, “ruộng lúa thông minh” đang mở ra một thời kỳ mới cho hạt gạo Việt Nam, thời kỳ của nông nghiệp xanh, hiện đại và phát triển bền vững.

Chiều 21/11/2025 tại Hà Nội, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi phối hợp Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn “Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong vận hành, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước”.

Trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng là giải pháp đột phá giúp nông dân, doanh nghiệp dự báo được biến đổi khí hậu, cũng như dự đoán vụ mùa từ việc trồng trọt, thu hoạch… cho tới việc bán sản phẩm, giá cả, kiểm soát chất lượng nông sản.

Ngày 6/11, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp phối hợp với Tổ chức nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp (CSIRO) tổ chức hội thảo “Chuyển đổi hệ thống đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp hướng tới tăng trưởng và bền vững” nhằm tham vấn các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách về các giải pháp củng cố hệ thống đổi mới sáng tạo, thúc đẩy năng suất và giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới bền vững và thịnh vượng, đồng thời là đòn bẩy tăng trưởng cho ngành nông nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Phong trào “Bình dân học vụ số”, đang được tỉnh Ninh Bình triển khai rộng khắp và đạt hiệu quả cao, khi hỗ trợ người dân “xóa mù công nghệ”, phổ cập tri thức số, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các địa phương. Đây là một trong những giải pháp nhằm thực hiện quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định 4318/QĐ-BNNMT triển khai phong trào thi đua 'Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số' và 'Bình dân học vụ số'.

Sáng ngày 11/10, UBND TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh tổ chức Lễ phát động phong trào “Bình dân học vụ số” giai đoạn 2025 - 2026.

Thực hiện chỉ đạo của thành phố Hà Nội, UBND các xã triển khai nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp năm 2025 qua ứng dụng eTax Mobile và các hình thức không dùng tiền mặt. Những khó khăn trong quá trình triển khai dần được tháo gỡ, qua đó lan tỏa mạnh mẽ lợi ích chuyển đổi số trong nhân dân.

Ứng dụng công nghệ số vào nông nghiệp không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là điều kiện sống còn để nâng cao năng suất, chất lượng, minh bạch hóa chuỗi cung ứng các sản phẩm nông sản. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình mạnh mẽ, nhưng để đi đến thành công, chúng ta cần một hệ thống giải pháp đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến con người, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp.