Hợp tác công - tư cùng Tập đoàn Quế Lâm tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn

Ngày 20/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Đánh giá kết quả Chương trình hợp tác phát triển nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn giữa các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Tập đoàn Quế Lâm giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng hợp tác giai đoạn 2026 - 2030.

Hiệu quả hợp tác công - tư trong lan tỏa mô hình nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ về phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo tăng cường phối hợp, huy động nguồn lực xã hội, trong đó có sự tham gia của doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hữu cơ - tuần hoàn - an toàn sinh học - bảo vệ môi trường. 

Giai đoạn 2020 - 2025, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã chủ trì phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm và các địa phương triển khai các hoạt động khuyến nông theo hình thức hợp tác công - tư (PPP). Các hoạt động được triển khai đồng bộ từ xây dựng mô hình trình diễn, đào tạo - tập huấn, biên soạn tài liệu kỹ thuật đến thông tin, tuyên truyền, góp phần đưa các giải pháp nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn vào thực tiễn sản xuất tại cơ sở.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, Trung tâm Khuyến nông quốc gia phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm xây dựng các mô hình chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ và kinh tế tuần hoàn với tổng quy mô 8.600 con tại nhiều vùng sinh thái. Thực tiễn triển khai cho thấy mô hình sản xuất khép kín “chăn nuôi - trồng trọt – chăn nuôi” giúp tiết kiệm bình quân 1.387 lít nước/con, giảm mùi hôi, cải thiện môi trường chuồng trại; hiệu quả kinh tế tăng 10 - 15%, giá bán sản phẩm cao hơn 25 - 30% so với chăn nuôi thông thường. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi diễn biến phức tạp, các mô hình vẫn bảo đảm an toàn sinh học, không phát sinh dịch bệnh, góp phần nâng cao niềm tin cho người chăn nuôi.

Ở lĩnh vực trồng trọt, các mô hình sản xuất lúa hữu cơ theo chuỗi giá trị được triển khai tại Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị với quy mô 810 ha, trong đó 210 ha được chứng nhận hữu cơ và được nhân rộng lên 1.819 ha. Thông qua các mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ, hơn 2.320 tấn lúa được tiêu thụ với giá cao hơn thị trường từ 1.500 - 2.000 đồng/kg. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ vi sinh xử lý phụ phẩm trên 600 ha rơm rạ đã góp phần giảm đốt rơm rạ, giảm phát thải, cải thiện môi trường đồng ruộng; lợi nhuận sản xuất lúa tăng 23,5%, rau tăng 12,6% so với canh tác truyền thống.

Ông Lê Quốc Thanh đánh giá, thông qua công tác phối hợp, hệ thống quản lý nhà nước đã tạo dựng nền tảng pháp lý và kỹ thuật cần thiết bằng các hoạt động hướng dẫn, thẩm định và công nhận quy trình, sản phẩm; đồng thời tổ chức triển khai hiệu quả các hoạt động khuyến nông như xây dựng mô hình trình diễn, đào tạo - tập huấn, thông tin tuyên truyền và thúc đẩy liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm. Các mô hình đã được kiểm chứng trong thực tiễn, từng bước lan tỏa tại nhiều địa phương.

Kết quả đạt được cho thấy tác động tích cực trên cả ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường: góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng giá trị nông sản; giảm ô nhiễm, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp; đồng thời từng bước thay đổi nhận thức và tập quán sản xuất của nông dân theo hướng xanh, an toàn, tuần hoàn, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái và tăng trưởng xanh.

Tập đoàn Quế Lâm đồng hành cùng nông dân trên toàn chuỗi giá trị nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm, Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam nhấn mạnh, mô hình kinh tế tuần hoàn của Tập đoàn Quế Lâm được triển khai theo hướng ứng dụng công nghệ vi sinh và sử dụng thảo mộc, thảo dược trong phòng bệnh, góp phần tạo nền sản xuất an toàn, bền vững, tạo cơ sở để doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân gắn bó chặt chẽ, đồng hành lâu dài.

Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm khẳng định, việc hợp tác, triển khai sản xuất nông nghiệp cùng Quế Lâm không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả canh tác mà quan trọng hơn là hướng tới mục tiêu làm giàu cho nông dân, phát triển nông nghiệp thực chất, lâu dài. Để nông nghiệp phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ sản xuất mà còn phải chịu trách nhiệm trước người dân, đồng hành cùng nông dân trên toàn bộ chuỗi giá trị, trên cơ sở có chính sách hỗ trợ phù hợp của Nhà nước, đặc biệt trong công tác đào tạo và thuyết phục nông dân thay đổi phương thức sản xuất.

Để lan tỏa, nhân rộng chuỗi liên kết giá trị nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn, Tập đoàn Quế Lâm đề xuất hợp tác xây dựng các chính sách đối với doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi giá trị nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn và cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phục vụ phát triển nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn. 

Đáng chú ý, Tập đoàn Quế Lâm đề nghị hợp tác với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong thu gom, tận dụng lợi thế các phế phụ phẩm trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông - lâm - thủy sản, bùn thải cống rãnh để xử lý bằng kỹ nghệ vi sinh nhằm bảo vệ môi trường trong nông nghiệp và tạo nguồn nguyên liệu sản xuất dinh dưỡng cây trồng. Đồng thời hợp tác chuyển giao khoa học và công nghệ tiên tiến của quốc tế để sản xuất chế phẩm vi sinh tại Việt Nam, nhằm giảm giá đầu vào chuỗi giá trị.

Đề xuất triển khai mô hình chuyển giao công nghệ kinh tế tuần hoàn 

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực bền bỉ của Tập đoàn Quế Lâm trong xây dựng và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, tạo ra các sản phẩm hữu cơ, sản phẩm sạch, thân thiện với môi trường. Theo Thứ trưởng, đến nay, 12 tỉnh, thành phố đã ký kết hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm trong phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn nông nghiệp. Thực tiễn cho thấy, mô hình này không chỉ tạo ra các sản phẩm hữu cơ, sinh thái mà còn mang lại hiệu quả rõ rệt về kinh tế, môi trường và xã hội, là mô hình đã được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể.

Trên cơ sở đó, Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Vụ Khoa học và Công nghệ kết hợp với Trung tâm Khuyến nông quốc gia chủ trì xây dựng “Đề án chuyển giao công nghệ kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026 - 2035”. Đề án tập trung vào các nội dung trọng tâm như: nghiên cứu, chuyển giao công nghệ kinh tế tuần hoàn; xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn canh tác theo mô hình kinh tế tuần hoàn; đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, hợp tác xã và nông dân.

Thứ trưởng cho rằng, đây là đề án rất cần thiết trong bối cảnh nhiều dự án sau khi kết thúc thời gian thực hiện không được tiếp tục nhân rộng do thiếu cơ chế, chính sách đồng bộ. Trong quá trình xây dựng và triển khai đề án, Nhà nước giữ vai trò định hướng, tập trung vào xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, đào tạo nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ; đồng thời triển khai theo mô hình hợp tác công - tư, thu hút sự tham gia đầu tư của doanh nghiệp. 

Trên cơ sở đó, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Quế Lâm và các doanh nghiệp, tập đoàn khác để tổ chức triển khai đề án. Dự kiến thời gian ban đầu lựa chọn 12 địa phương đã triển khai mô hình của Tập đoàn Quế Lâm làm nền tảng thực hiện, sau đó từng bước đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng trên phạm vi cả nước, góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng sinh thái, tuần hoàn.

Cần tăng cường nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp 

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia đề xuất, cần tổ chức đánh giá mô hình/tổ hợp 4F tại Thành phố Huế làm căn cứ đề xuất phương án nhân rộng phù hợp với điều kiện sinh thái và kinh tế - xã hội của từng địa phương. Đồng thời, từng bước triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, đẩy mạnh công tác truyền thông, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn. 

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, Hà Tĩnh dự kiến mở rộng quy mô các mô hình, với mục tiêu phát triển thêm 50 - 100 trang trại chăn nuôi lợn, mở rộng diện tích sản xuất lúa hữu cơ thêm khoảng 1.000 ha và đa dạng hóa sản phẩm. Đặc biệt, tỉnh xác định việc phân loại, xử lý rác thải hữu cơ thành phân bón hữu cơ là yêu cầu cấp thiết; trước mắt triển khai một số mô hình điểm do chưa có khu tập kết rác hữu cơ tập trung. Hiện nay, một số vùng đã hình thành chăn nuôi theo chuỗi giá trị, tỉnh đang nghiên cứu xây dựng các “làng hữu cơ”, tiến tới mở rộng thành xã hữu cơ, đồng thời đặt vấn đề hình thành trung tâm chuỗi giá trị nông nghiệp trên địa bàn theo mô hình 4F của Tập đoàn Quế Lâm tại thành phố Huế.

Đồng quan điểm trên, bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, địa phương đang định hướng xây dựng các thôn, làng nông nghiệp tuần hoàn theo chuỗi khép kín, coi đây là hướng đi mới và bền vững trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Hiện nhiều xã trên địa bàn đã chủ động đăng ký tham gia, tiên phong triển khai mô hình thôn, làng kiểu mẫu gắn với sản xuất nông nghiệp hữu cơ.

Để tạo điều kiện cho nông dân tham gia và nhân rộng mô hình, tỉnh Quảng Trị kiến nghị sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp hữu cơ, trong đó tập trung giảm chi phí chứng nhận, khuyến khích cơ giới hóa trong sử dụng phân bón hữu cơ, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại nhằm xây dựng đầu ra ổn định cho sản phẩm. Bên cạnh đó, địa phương xác định tăng cường hợp tác công - tư, thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư, tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi là giải pháp then chốt, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển giao, nhân rộng các mô hình nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn trên địa bàn.

Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế và dẫn dắt khoa học - công nghệ; doanh nghiệp tiên phong tổ chức sản xuất và thị trường; nông dân là chủ thể thực hiện, các mô hình nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn sẽ có điều kiện lan tỏa bền vững. Đây cũng là tiền đề quan trọng để ngành nông nghiệp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.