Những ngày đầu năm, khi sương còn bảng lảng trên các triền đồi keo, chúng tôi theo chân tổ kiểm lâm địa bàn của Hạt Kiểm lâm Lạc Thủy (Hạt) đi tuần tra. Con đường đất đỏ uốn lượn qua những cánh rừng trồng nối tiếp nhau, thấp thoáng xa xa là mái nhà dân xen giữa màu xanh bạt ngàn.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Ở địa bàn miền núi này, rừng không chỉ là tài nguyên, mà còn là sinh kế của hàng nghìn hộ dân. Và phía sau màu xanh ấy là sự bền bỉ của những người làm công tác quản lý, bảo vệ rừng – những “người gác cửa” thầm lặng.
Ông Vũ Duy Vỹ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lạc Thủy (Phú Thọ), mở đầu câu chuyện với chúng tôi bằng một con số đáng chú ý: “Năm 2025, trên địa bàn không xảy ra vụ khai thác, vận chuyển, mua bán lâm sản trái phép nào; không có trường hợp xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp. Đó là kết quả của cả một quá trình kiên trì tuyên truyền và kiểm soát từ cơ sở”.
Tuyên truyền đi trước một bước
Muốn giữ rừng bền vững, trước hết phải giữ được ý thức của người dân. Đó là quan điểm xuyên suốt trong công tác của Hạt Kiểm lâm Lạc Thủy suốt năm qua.
Trong năm 2025, Hạt đã tổ chức 277 buổi tuyên truyền với 9.840 lượt người tham dự, chủ yếu lồng ghép trong các cuộc họp thôn xóm. Từ những văn bản mới như Thông tư 26/2025/TT-BNNMT về quản lý lâm sản đến các quy định về bảo vệ động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm… đều được phổ biến cụ thể, dễ hiểu.
Những chiếc loa truyền thanh xã, những buổi họp dân giản dị nơi nhà văn hóa thôn trở thành “kênh truyền thông” hiệu quả. Kiểm lâm địa bàn không chỉ nói về quy định pháp luật mà còn phân tích hệ lụy khi rừng bị tàn phá: sạt lở, thiếu nước, giảm sinh kế.
“Chúng tôi xác định tuyên truyền phải đi trước một bước. Khi người dân hiểu và đồng thuận thì công tác quản lý sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều”, ông Vũ Duy Vỹ chia sẻ.
Kết quả rõ rệt nhất là ý thức cộng đồng được nâng cao. Người dân chủ động báo tin khi phát hiện động vật hoang dã nguy cấp. Trong năm 2025, đơn vị phối hợp bàn giao một cá thể khỉ mặt đỏ cho trung tâm cứu hộ và thả một cá thể rắn hổ mang chúa về môi trường tự nhiên an toàn.
Không chỉ bảo vệ, người dân còn tích cực tham gia phát triển rừng. Năm 2025, toàn địa bàn trồng mới 890,91 ha rừng; trồng 138.474 cây phân tán; trong đó có 315,96 ha rừng chất lượng cao thuộc dự án bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh. Độ che phủ rừng ổn định ở mức 46,72%.
Năm 2025, Hạt Kiểm lâm Lạc Thủy đã tổ chức 277 buổi tuyên truyền với 9.840 lượt người tham dự; trồng mới 890,91 ha rừng với 138.474 cây phân tán được trồng; độ che phủ rừng: 46,72% và không có vụ vi phạm lâm nghiệp.
Khi kỷ luật là “lá chắn” của rừng
Giữ rừng không chỉ là tuần tra trên đồi núi mà còn là kiểm soát từ khâu giống, khai thác đến chế biến.
Năm 2025, diện tích khai thác rừng trồng tập trung đạt 753,13 ha, sản lượng gỗ 88.862,8 m³. Khai thác cây phân tán đạt 1.250,8 m³; củi 9.364,52 ster; lâm sản ngoài gỗ như luồng, măng, dược liệu mang lại nguồn thu hơn 85 tỷ đồng.
Trên địa bàn có 20 cơ sở chế biến gỗ, chủ yếu băm dăm, bóc ván keo. Tổng giá trị sản xuất năm qua đạt trên 609 tỷ đồng. Điều đáng ghi nhận là tất cả cơ sở đều chấp hành đúng quy định, cập nhật hồ sơ nhập – xuất lâm sản đầy đủ.
“Chúng tôi tăng cường kiểm tra, nhưng mục tiêu không phải để xử phạt mà để hướng dẫn các cơ sở làm đúng ngay từ đầu”, ông Vũ Duy Vỹ nhấn mạnh. “Khi doanh nghiệp, hộ sản xuất hiểu rõ quy định thì sẽ hạn chế tối đa rủi ro vi phạm”.
Song song với đó là quản lý chặt 13 cơ sở sản xuất giống cây lâm nghiệp; kiểm soát nguồn gốc keo lai, keo tai tượng Úc trước mỗi vụ gieo ươm.
Đặc biệt, công tác quản lý nuôi nhốt động vật hoang dã được thực hiện nghiêm túc. Hiện, địa bàn có 31 hộ gây nuôi với hơn 2.100 cá thể động vật các loại, trong đó có nhiều loài thuộc nhóm nguy cấp, quý hiếm. Tất cả đều được cấp mã số và theo dõi theo đúng quy định.
“Quản lý phải chặt chẽ nhưng đồng thời tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế hợp pháp”, ông Vũ Duy Vỹ nói. “Chúng tôi kiên quyết không để xảy ra tình trạng lợi dụng nuôi nhốt để hợp thức hóa động vật khai thác trái phép”.
Sẵn sàng với mùa khô và những thách thức mới
Khu vực Lạc Thủy có nhiều diện tích rừng trồng keo, bạch đàn – dễ bắt lửa vào mùa khô. Vì vậy, phòng cháy chữa cháy rừng luôn là nhiệm vụ trọng tâm.
Toàn địa bàn Lạc Thuỷ đang duy trì 103 tổ đội quần chúng bảo vệ rừng với 601 thành viên. Lực lượng công an, quân sự, kiểm lâm phối hợp chặt chẽ theo phương châm “4 tại chỗ”. Trực 24/24 giờ tại trạm, sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống.
Dù năm 2025 không ghi nhận vụ cháy lớn nào, nhưng ông Tạ Quang Dũng, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm lạc Thuỷ vẫn thẳng thắn nhìn nhận: “Một số chủ rừng còn chủ quan trong phòng cháy, đây là nguy cơ tiềm ẩn nếu không được chấn chỉnh kịp thời”.
Bước sang năm 2026, Hạt Kiểm lâm lạc Thuỷ đặt mục tiêu tiếp tục siết chặt quản lý chuyển đổi mục đích sử dụng rừng; tăng cường kiểm tra vùng giáp ranh; nâng cao chất lượng giống; ứng dụng công nghệ trong theo dõi diễn biến rừng.
“Giữ rừng không thể chỉ dựa vào lực lượng kiểm lâm. Đó phải là trách nhiệm chung của chính quyền, doanh nghiệp và người dân” ông Tạ Quang Dũng khẳng định. “Chúng tôi sẽ tiếp tục kiên trì tuyên truyền, kiểm soát từ gốc và giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong toàn lực lượng”.
Chiều muộn, khi ánh nắng cuối ngày phủ vàng những triền keo, tổ tuần tra trở về trạm. Công việc lặng lẽ nhưng không hề đơn giản. Giữa áp lực phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên, sự cân bằng mong manh ấy đang được giữ bằng kỷ luật, trách nhiệm và sự đồng thuận của cộng đồng.
“Chúng tôi không chỉ giữ rừng cho hôm nay”, ông Tạ Quang Dũng nói trước khi chia tay, “mà còn cho cả tương lai của con em mình”.
Màu xanh trên đất Lạc Thủy vì thế vẫn bền bỉ lan xa – như một lời cam kết âm thầm của những người gác rừng nơi đây.
Năm 2026, Hạt Kiểm lâm Lạc Thủy xác định tăng cường kiểm soát chuyển đổi mục đích sử dụng rừng; nâng cao chất lượng giống cây lâm nghiệp; quản lý chặt nuôi nhốt động vật hoang dã và duy trì trực 24/24 giờ trong mùa khô.
Bài 32: Thái Nguyên - Phát huy vai trò người dân trong bảo vệ rừng nơi vùng cao Ngân Sơn
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 30: Tuyên Quang - Giữ màu xanh đại ngàn Nà Hang
- Bài 29: Lào Cai - Giữ rừng trên dải biên cương
- Bài 28: Bảo vệ màu xanh rừng đặc dụng Thượng Tiến
- Bài 23: Kiểm lâm Yên Thủy - Phú Thọ: Nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng
- Bài 18: Phát triển rừng để người dân “sống được nhờ rừng, làm giàu từ rừng” ở Kim Bôi
- Bài 15: Giữ màu xanh đại ngàn ở Phú Thọ
- Bài 13: Kiểm lâm bám địa bàn giữ màu xanh cho Tân Lạc
- Bài 11: Khi cộng đồng trở thành “lá chắn sinh thái” ở Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia – Pà Cò
- Bài 5: Giữ rừng Tam Đảo - Tam Dương: Gian nan nhưng quyết tâm không lùi bước
- Kiểm lâm Yên Lập gìn giữ màu xanh đất Tổ
- Kiểm lâm Phúc Yên: Nòng cốt trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại địa phương
- Kiểm lâm Hạ Hòa: Nhiều kết quả tích cực trong quản lý và bảo vệ rừng
- Kiểm lâm Cẩm Khê gìn giữ “lá phổi xanh” của quê hương
- Kiểm lâm Đoan Hùng chủ động triển khai công tác bảo vệ và phát triển rừng bền vững
Năm 2025 khép lại trong một bối cảnh đặc biệt đối với ngành lâm nghiệp nói chung và lực lượng kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên nói riêng. Đây không chỉ là năm cuối của nhiệm kỳ 2021–2025, mà còn là năm đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước theo hướng “tinh – gọn – mạnh – hiệu năng – hiệu lực – hiệu quả”, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực sinh kế và yêu cầu bảo vệ rừng ngày càng gia tăng.
Không có tiếng kêu cứu nào vang lên khi một chiếc bẫy sập xuống hay một cánh cửa lồng khép lại. Nhưng sự im lặng ấy không đồng nghĩa với vô cảm. Động vật hoang dã đang biến mất trong những giao dịch lạnh lùng, để lại phía sau một khoảng trống sinh thái và một câu hỏi đạo lý của những kẻ săn bắn, bắt nhốt, buôn bán trái phép.
Trước diễn biến phức tạp của tình trạng phá rừng để trồng cà phê, Hạt Kiểm lâm Khu vực VI (Sơn La) đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ số và xử lý nghiêm vi phạm. Những nỗ lực này hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh gắn với bảo vệ tài nguyên rừng bền vững.
Sáng ngày 17/12/2025, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tổ chức Diễn đàn “Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam” với sự tham dự của hơn 100 đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương ven biển, các tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan báo chí.
Tại buổi làm việc với xã Hồ Thầu (Tuyên Quang) về công tác truyền thông các sản phẩm OCOP, phát triển du lịch nông nghiệp và xây dựng phát triển thương hiệu Trà Shan Tuyết Hồ Thầu. TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã khẳng định: Hồ Thầu có nhiều điều kiện để phát triển du lịch nông nghiệp và nâng cao giá trị trà Shan Tuyết cổ thụ và nếu làm tốt công tác truyền thông thì Hồ Thầu hoàn toàn có cơ hội phát triển du lịch nông nghiệp và xây dựng phát triển thương hiệu Trà Shan Tuyết Hồ Thầu, Tuyên Quang.
