Sáng sớm, khi sương vẫn còn giăng trên những triền núi Lương Sơn (Phú Thọ), con đường đất dẫn vào rừng đã in dấu chân của những người kiểm lâm. Trong ba lô là cuốn sổ tuần tra, máy định vị và vài chai nước. Những chuyến đi như thế diễn ra gần như mỗi ngày, lặng lẽ nhưng bền bỉ.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Đằng sau những cánh rừng xanh mướt trải dài trên các sườn núi là sự nỗ lực không ngừng của lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và người dân. Tại địa bàn các xã Lương Sơn, Liên Sơn và Cao Dương (tỉnh Phú Thọ), công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đang được triển khai đồng bộ, góp phần giữ vững màu xanh của những cánh rừng nơi đây.
Bám sát cơ sở để giữ rừng
Hạt Kiểm lâm Lương Sơn (Hạt) hiện được giao quản lý địa bàn 03 xã: Lương Sơn, Liên Sơn và Cao Dương (tỉnh Phú Thọ) với tổng diện tích đất lâm nghiệp hơn 25.200 ha. Trong đó, diện tích có rừng và rừng trồng đạt gần 16.900 ha.
Diện tích rừng rộng, địa hình đồi núi phức tạp khiến công tác quản lý không hề đơn giản. Nhiều khu rừng nằm sâu trong núi, muốn tiếp cận phải đi bộ nhiều giờ đồng hồ. Nhưng với lực lượng kiểm lâm, những chuyến tuần tra rừng dài ngày đã trở thành công việc quen thuộc.
Sau khi các xã được sắp xếp lại và đi vào hoạt động từ tháng 7/2025, Hạt Kiểm lâm Lương Sơn đã nhanh chóng rà soát địa bàn, phân công lại lực lượng kiểm lâm phụ trách từng khu vực. Các tổ kiểm lâm địa bàn được giao nhiệm vụ bám sát cơ sở, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các lực lượng chức năng trong công tác bảo vệ rừng.
Ông Nguyễn Ngọc Đương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lương Sơn chia sẻ: “Địa bàn rộng, nhiều khu vực rừng nằm xa khu dân cư nên nếu không bám sát cơ sở thì rất khó quản lý. Vì vậy, chúng tôi luôn yêu cầu kiểm lâm địa bàn thường xuyên xuống cơ sở, nắm chắc tình hình để kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng”.
Song song với hoạt động tuần tra, kiểm tra rừng, đơn vị cũng tăng cường phối hợp với công an, quân sự và chính quyền địa phương trong việc thực hiện quy chế phối hợp bảo vệ rừng. Các thông tin liên quan đến nguy cơ xâm hại rừng đều được trao đổi kịp thời giữa các lực lượng.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, trong năm 2025 trên địa bàn không xảy ra các vụ chặt phá rừng, khai thác rừng trái phép hay vận chuyển, tàng trữ lâm sản trái pháp luật.
Hạt Kiểm lâm Lương Sơn hiện quản lý 25.209,78 ha diện tích đất lâm nghiệp; diện tích có rừng và rừng trồng 16.882,39 ha nằm trên 03 xã: Lương Sơn, Liên Sơn và Cao Dương.
Khi người dân trở thành “tai mắt” của rừng
Nếu trước đây việc bảo vệ rừng chủ yếu dựa vào lực lượng kiểm lâm thì nay người dân địa phương đã trở thành lực lượng quan trọng trong công tác giữ rừng.
Hiện nay, trên địa bàn 03 xã Lương Sơn, Liên Sơn và Cao Dương có 88 tổ quần chúng bảo vệ rừng với 730 thành viên tham gia. Những tổ đội này thường xuyên phối hợp với lực lượng kiểm lâm tuần tra rừng, phát hiện sớm các hành vi vi phạm hoặc nguy cơ cháy rừng.
Ở nhiều thôn bản, việc giữ rừng đã trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng. Người dân không chỉ tham gia tuần tra mà còn chủ động thông báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong rừng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Toản, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lương Sơn, sự tham gia của người dân đóng vai trò rất quan trọng trong bảo vệ rừng.
“Người dân sống gần rừng nên họ nắm rõ tình hình nhất. Khi có sự tham gia của cộng đồng, công tác quản lý rừng sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Chính vì vậy chúng tôi luôn chú trọng công tác tuyên truyền, vận động để người dân cùng tham gia bảo vệ rừng”, ông Nguyễn Ngọc Toản cho biết.
Những năm gần đây, nhận thức của người dân khu vực Lương Sơn (tỉnh Phú Thọ) về bảo vệ rừng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Số vụ vi phạm lâm luật giảm rõ rệt, nhiều hộ gia đình còn tích cực tham gia các chương trình trồng rừng và phát triển rừng sản xuất.
Hạt Kiểm lâm Lương Sơn hiện có lực lượng bảo vệ rừng cộng đồng gồm 88 tổ quần chúng bảo vệ rừng với 730 thành viên tham gia. Các tổ hoạt động tại các thôn, bản trên địa bàn 3 xã: Lương Sơn, Liên Sơn và Cao Dương, tỉnh Phú Thọ.
Phát triển rừng để người dân sống được từ rừng
Bảo vệ rừng đi đôi với phát triển rừng là hướng đi được Hạt Kiểm lâm Lương Sơn đặc biệt chú trọng trong những năm gần đây.
Các chương trình tuyên truyền và tập huấn kỹ thuật trồng rừng được tổ chức thường xuyên, giúp người dân nắm vững kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng. Đặc biệt, đơn vị khuyến khích người dân chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ sang trồng rừng gỗ lớn, nhằm nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng.
Nhờ đó, phong trào trồng rừng trên địa bàn ngày càng phát triển. Trong năm 2025, tổng diện tích trồng rừng tại 3 xã đạt 1.176,5 ha, vượt gần gấp đôi kế hoạch đề ra. Ngoài ra, người dân còn trồng 164.990 cây phân tán các loại, góp phần nâng cao độ che phủ rừng.
Một phần diện tích trồng rừng được thực hiện thông qua Dự án Bảo vệ và Phát triển rừng của tỉnh, trong đó nhiều hộ dân được hỗ trợ cây giống chất lượng cao.
Theo ông Nguyễn Ngọc Toản, việc phát triển rừng bền vững phải gắn với lợi ích của người dân. “Người dân chỉ thực sự gắn bó với rừng khi họ thấy được lợi ích từ rừng. Vì vậy chúng tôi luôn khuyến khích các mô hình trồng rừng gỗ lớn, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế vừa góp phần bảo vệ môi trường”, ông Nguyễn Ngọc Toản nói.
Kết quả trồng rừng năm 2025 của Hạt Kiểm lâm Lương Sơn: diện tích trồng rừng đạt 1.176,5 ha; trồng 164.990 cây phân tán; tham gia dự án phát triển rừng 335,15 ha.
Chung tay giữ màu xanh cho mai sau
Những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng cực đoan, nguy cơ cháy rừng gia tăng. Vì vậy công tác phòng cháy chữa cháy rừng luôn được các lực lượng chức năng tại Khu vực Lương Sơn đặt lên hàng đầu.
Lực lượng kiểm lâm thường xuyên phối hợp với công an, quân sự và chính quyền địa phương tổ chức trực 24/24 giờ trong mùa khô để kịp thời tiếp nhận thông tin và xử lý khi có sự cố xảy ra.
Nhờ sự chủ động trong công tác tuyên truyền, kiểm tra và phối hợp giữa các lực lượng, trong năm 2025 trên địa bàn không xảy ra cháy rừng.
Dẫu vậy, những người làm công tác kiểm lâm hiểu rằng việc giữ rừng là nhiệm vụ lâu dài. Mỗi chuyến tuần tra, mỗi buổi tuyên truyền với người dân đều là những bước đi nhỏ nhưng cần thiết để bảo vệ tài nguyên rừng.
Trên những sườn núi xanh của Lương Sơn, những bước chân của người kiểm lâm vẫn âm thầm nối tiếp. Đó là hành trình bền bỉ để giữ màu xanh của rừng – không chỉ cho hôm nay, mà còn cho cả mai sau.
Năm 2026, Hạt Kiểm lâm Lương Sơn quyết tâm bảo vệ diện tích rừng rừng tự nhiên hiện có; diện tích trồng rừng trên địa bàn được giao quản lý đạt 750 ha; trồng 110.000 cây phân tán các loại; đăng ký tham gia trồng rừng thay thế khoảng 40 ha và đăng ký hỗ trợ trồng rừng sản xuất gỗ lớn khoảng 70 ha; mở 110 lớp tuyên truyền về lâm nghiệp với 35.000 lượt người tham gia.
Bài 36: Thái Nguyên – Bảo vệ màu xanh những cánh rừng ở trung tâm công nghiệp
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 33: Phú Thọ - Hành trình 20 năm bền bỉ của những người giữ rừng Ngọc Sơn – Ngổ Luông
- Bài 32: Thái Nguyên - Phát huy vai trò người dân trong bảo vệ rừng nơi vùng cao Ngân Sơn
- Bài 31: Phú Thọ - Giữ màu xanh trên đất Lạc Thuỷ
- Bài 28: Bảo vệ màu xanh rừng đặc dụng Thượng Tiến
- Bài 23: Kiểm lâm Yên Thủy - Phú Thọ: Nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng
- Bài 18: Phát triển rừng để người dân “sống được nhờ rừng, làm giàu từ rừng” ở Kim Bôi
- Bài 15: Giữ màu xanh đại ngàn ở Phú Thọ
- Bài 13: Kiểm lâm bám địa bàn giữ màu xanh cho Tân Lạc
- Bài 11: Khi cộng đồng trở thành “lá chắn sinh thái” ở Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia – Pà Cò
- Bài 5: Giữ rừng Tam Đảo - Tam Dương: Gian nan nhưng quyết tâm không lùi bước
Trong năm 2025, Hạt Kiểm lâm Yên Thủy (Hạt) - tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Công tác tuyên truyền, tuần tra kiểm soát, phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc, giúp giữ vững an ninh rừng trên địa bàn. Song song, hoạt động trồng rừng, khai thác hợp lý và phát triển kinh tế lâm nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Ban Quản lý rừng Bắc Ninh (Ban) quản lý toàn bộ diện tích rừng của tỉnh Bắc Ninh cũ - tỉnh có tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa cao nhất cả nước. Tuy nhiên, Ban vẫn duy trì ổn định hơn 476 ha rừng phòng hộ với chất lượng ngày càng được nâng lên.
Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, Hạt Kiểm lâm số 10 - tỉnh Thái Nguyên (Hạt) còn chủ động ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm, triển khai hiệu quả nhiều giải pháp đồng bộ trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Đơn vị đang từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong thực hiện mục tiêu lâm nghiệp bền vững gắn với sinh kế của người dân miền núi.
Những ngày cuối mùa khô, con đường dẫn vào các trạm bảo vệ rừng ở Sơn Động hun hút gió núi. Nắng xiên qua tán rừng già, hắt xuống những dải đất khô sậm màu, nơi chỉ cần một tàn lửa nhỏ cũng có thể bùng lên thành đám cháy. Giữa không gian ấy, tiếng bộ đàm vang lên ngắn gọn, dứt khoát và những bước chân tuần tra vẫn đều đặn men theo sườn dốc. Với lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, đây không chỉ là công việc thường nhật, mà là cuộc “giữ rừng” bền bỉ, âm thầm để bảo vệ sinh kế, nguồn nước và môi trường cho cả vùng hạ du.
Năm 2025, Hạt Kiểm lâm số 12 - tỉnh Thái Nguyên (Hạt) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, góp phần bảo vệ tốt diện tích rừng hiện có, không để xảy ra cháy rừng lớn, xử lý kịp thời các vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.
