Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và những thách thức gia tăng về quản lý tài nguyên nước và phòng chống thiên tai, việc ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào lĩnh vực thủy lợi, đê điều và tài nguyên nước sẽ đóng vai trò then chốt để đảm bảo quản lý hiệu quả và bền vững nguồn tài nguyên này. Giai đoạn 2026-2030 sẽ chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của thủy lợi thông minh, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các chính sách đột phá và sự thay đổi trong công tác quản lý sẽ là nền tảng cho an ninh nguồn nước quốc gia và phát triển bền vững.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh yêu cầu then chốt là chuyển từ tư duy đăng ký nhiệm vụ phân tán sang xác định và tổ chức thực hiện các bài toán lớn mang tính chiến lược trong lĩnh vực thủy lợi, tài nguyên nước, đê điều và phòng, chống thiên tai; coi đây là nền tảng để hiện đại hóa quản trị, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao hiệu quả điều hành toàn ngành.

Ngày 27/1/2026, GS, TS. Trần Hồng Thái, Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã tiếp đón đoàn Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam cùng các doanh nghiệp Hoa Kỳ do bà Courtney Beale, Phó Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, làm trưởng đoàn. Trong buổi làm việc, hai bên đã thảo luận về việc thúc đẩy các dự án nghiên cứu chung, mở rộng hợp tác trong lĩnh vực vệ tinh quan sát trái đất và khoa học công nghệ vũ trụ, cũng như hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong bối cảnh chỉnh sửa gen đã được xác định là một trong những công nghệ chiến lược quốc gia, câu hỏi đặt ra không còn là có nên làm hay không, mà là làm thế nào để làm chủ công nghệ và đưa sản phẩm vào sản xuất. Trao đổi về vấn đề này với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, PGS, TS. Nguyễn Duy Phương, Trưởng bộ môn Bệnh học phân tử, Viện Di truyền Nông nghiệp, cho rằng, chỉ khi Việt Nam đầu tư tập trung, thỏa đáng cho nghiên cứu, đồng thời tháo gỡ những “nút thắt” về pháp lý và nguồn nhân lực, các sản phẩm cây trồng chỉnh sửa gen mới có thể sớm hiện thực hóa, trở thành công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt.

Thời gian qua, ứng dụng công nghệ sinh học trong nghiên cứu, chuyển giao và sản xuất nông nghiệp đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp. Để hiểu rõ hơn vai trò của công nghệ sinh học, đặc biệt trong công tác chọn tạo giống cây trồng, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với PGS, TS. Nguyễn Xuân Trường, Viện trưởng Viện Sinh học và Công nghệ Nông nghiệp (Học viện Nông nghiệp Việt Nam).

Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc (Viện) được thành lập ngày 05/12/2005. Nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập (2005–2025), phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với TS. Lưu Ngọc Quyến – Viện trưởng. Hai thập kỷ qua, từ những phòng thí nghiệm chuyên sâu đến các vùng nguyên liệu trải rộng trên khắp miền núi phía Bắc, Viện đã tạo dấu ấn bằng nhiều công trình nghiên cứu giá trị, các giống cây trồng mới và những mô hình chuyển giao kỹ thuật hiệu quả. Trong cuộc trò chuyện, TS. Quyến chia sẻ những thành tựu nổi bật, các khó khăn đặc thù, cũng như định hướng chiến lược cho phát triển nông, lâm nghiệp miền núi phía Bắc trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Tại Hội thảo "Phát triển và nâng tầm giá trị trà Shan Tuyết" do Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ở Lào Cai, PGS, TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đã nhấn mạnh rằng tương lai của chè Shan Tuyết không chỉ nằm ở vùng nguyên liệu đặc hữu, mà còn ở việc ứng dụng khoa học – công nghệ mở đường cho một hệ sinh thái sản phẩm mới, đa dạng và bền vững hơn.

Vùng biển ven bờ tỉnh Gia Lai, nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của hệ thống gió mùa và các quá trình hải dương học của Biển Đông, đóng vai trò quan trọng đối với việc phát triển nghề khai thác thủy sản và bảo vệ nguồn lợi biển. Nghiên cứu này đánh giá các yếu tố môi trường chủ yếu như nhiệt độ, độ muối, hàm lượng chlorophyll-a, và độ đục nước biển trong suốt hai mùa gió Đông Bắc và Tây Nam. Các kết quả thu được cho thấy sự phân hóa rõ rệt của các yếu tố này theo không gian và thời gian, phản ánh đặc điểm động lực học phức tạp của khu vực. Nghiên cứu cung cấp những dữ liệu quan trọng, không chỉ góp phần vào việc hiểu biết về môi trường biển Gia Lai mà còn hỗ trợ công tác dự báo ngư trường và phát triển kinh tế biển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thay đổi các yếu tố hải dương học.

Ở Vĩnh Long, giữa những ruộng lúa đang vào vụ mới, người ta đã bắt đầu quen với hình ảnh những người nông dân xịt vi sinh bằng dáng vẻ tự tin đến lạ, đây là sự tự tin của những người từng hoài nghi, từng lúng túng, từng nghĩ rằng “đốt đồng vẫn nhanh nhất”, nhưng rồi lại chính họ trở thành những người tiên phong của mô hình nông nghiệp xanh, nhờ dự án hỗ trợ của GAHP (Liên minh toàn cầu về sức khoẻ và ô nhiễm), dưới sự tài trợ của Chính phủ Vương quốc Anh thông qua Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn (Defra), phối hợp cùng Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam và Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.

Trong tro xỉ thải ra, được tách riêng thành 2 loại: Tro bay theo đường khói, được thu hồi lại qua lọc bụi tĩnh điện trước khi thải ra ngoài trời qua ống khói và Xỉ thải ra ở đáy buồng đốt lò hơi. Thành phần hóa học của tro xỉ là các oxyt axit (SiO2, Al2O3, TiO2) chiếm tỷ lệ chủ yếu, các oxyt kiềm (CaO, MgO, K2O) chiếm tỷ lệ nhỏ. Xỉ nhiệt điện hay tro bay có chứa nhiều silic và có thể sinh nhiệt từ 800 - 1.200 kcal/kg nên có thể tái sử dụng làm phối liệu cho sản xuất gạch tuynel.

Gạch tuynel hay còn gọi là gạch đất nung là một loại gốm thô đã được sản xuất từ rất lâu đời, cho đến nay gạch tuynel vẫn được ưa chuộng bởi những đặc điểm ưu việt về chất lượng và thẩm mỹ trong xây dựng. Cùng với sự phát triển chung của ngành vật liệu xây dựng đã có nhiều công nghệ mới, nhiều vật liệu mới, tuy nhiên gạch đất nung vẫn chiếm một vị trí rất quan trọng trong các công trình đặc biệt là các công trình dân sinh. Hiện nay, gạch tuynel đã áp dụng nhiều công nghệ sản xuất hiện đại có thể sử dụng được các nguyên liệu là chất thải của một số ngành công nghiệp khác như: sử dụng xỉ nhiệt điện, tro bay, xít than, chất thải của các mỏ đất, chất thải tái chế, vật liệu đổ thải của công trình xây dựng,… Ngoài ra bằng công nghệ nung lò tuynel và lò xoay đã giúp cho việc nâng công xuất, tăng chất lượng, giảm ô nhiễm môi trường.

Giữa đại dương bao la, có những con người âm thầm “vẽ dáng hình Tổ quốc từ đáy biển”. Hơn hai thập kỷ qua, Trung tâm Trắc địa và Bản đồ Biển (SEAMAP) cùng những kỹ sư, nhà khoa học của mình đã miệt mài đo đạc, khảo sát, dựng nên nền dữ liệu biển quốc gia, góp phần khẳng định chủ quyền và phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới, lấy giao thông công cộng xanh và thông minh làm trụ cột cho chiến lược tăng trưởng bền vững. Thực hiện Quyết định 1711/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Thành phố đặt mục tiêu xây dựng 10 tuyến metro với tổng chiều dài 510 km trong 20 năm tới. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng khổng lồ, mà còn là chính sách xanh hóa đô thị, hướng tới giảm ô nhiễm không khí, tiết kiệm năng lượng và nâng cao chất lượng sống của hơn 14 triệu người dân. Với sự quyết tâm cao và công nghệ hiện đại, TP.HCM đang viết nên một tầm nhìn mới cho giao thông đô thị Việt Nam

Ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất nông nghiệp đang mở ra hướng đi mới cho nhiều địa phương. Mô hình nhà màng trồng dưa vàng ở xã Kiên Thọ (Thanh Hóa) không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, tạo việc làm ổn định, mà còn góp phần xóa đói giảm nghèo, khẳng định vai trò then chốt của nông nghiệp công nghệ cao trong phát triển bền vững nông thôn.

Nhóm tác giả đến từ các trường đại học và viện nghiên cứu tại TP. Hồ Chí Minh đã phát triển thành công mô hình tưới tự động tiết kiệm nước cho sản xuất rau hữu cơ tại xã Ba Tri (tỉnh Bến Tre trước đây), tỉnh Vĩnh Long, góp phần ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Công nghệ vũ trụ đang mở ra cơ hội lớn để Việt Nam khẳng định vị thế công nghệ và hình thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, để “cất cánh”, bài toán con người, thể chế và chiến lược dài hạn vẫn cần được giải quyết căn cơ, thực chất và đồng bộ.

Một quán cà phê mới mở tại Hà Nội đã tiên phong sử dụng robot làm mọi nhiệm vụ như pha chế đến ‘ông đồ’. Đây được xem là bước tiến trong việc ứng dụng công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo AI vào ngành dịch vụ tại Việt Nam.