Sở hữu hơn 100 km bờ biển cùng hệ sinh thái đa dạng, Thanh Hóa đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải cân bằng giữa phát triển kinh tế biển và bảo vệ môi trường. Từ chống khai thác IUU, xử lý ô nhiễm du lịch biển đến phục hồi rừng ngập mặn, địa phương đang từng bước xây dựng nền kinh tế biển xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Qua 6 kỳ phản ánh toàn diện về đảo Cồn Cỏ - từ lịch sử chiến đấu, hệ sinh thái rừng biển, tiềm năng du lịch, áp lực hạ tầng, bài toán môi trường đến định hướng phát triển đặc khu, dễ nhận thấy Cồn Cỏ không chọn con đường phát triển đại trà bằng những dự án ồ ạt hay tăng trưởng bằng mọi giá. Giữa mênh mông Biển Đông, hòn đảo tiền tiêu này đang từng bước định hình một mô hình phát triển khác biệt: kinh tế biển xanh gắn với du lịch sinh thái, bảo tồn thiên nhiên và quốc phòng - an ninh. Trong định hướng ấy, giữ được màu xanh nguyên bản của rừng, của biển và hệ sinh thái không chỉ là yêu cầu bảo tồn, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài của Đặc khu Cồn Cỏ.

Với hơn 102 km bờ biển, nguồn lợi hải sản phong phú và vị trí nằm trong ngư trường trọng điểm vịnh Bắc Bộ, Thanh Hóa đang từng bước đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Từ khai thác xa bờ, nuôi trồng công nghệ cao đến chế biến xuất khẩu và chống khai thác IUU, địa phương này đang hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá hiện đại, minh bạch và bền vững.

Giữa trùng khơi phía Nam Vịnh Bắc Bộ, Đặc khu Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh nhỏ bé nhưng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên bản đồ biển đảo Việt Nam. Không chỉ là đảo tiền tiêu về quốc phòng - an ninh, Cồn Cỏ hôm nay còn đứng trước kỳ vọng trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo, kinh tế biển xanh và hậu cần nghề cá của khu vực Bắc Trung Bộ. Trong cuộc trao đổi với phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND Đặc khu Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh: “Cồn Cỏ không thể đi theo mô hình phát triển bằng mọi giá”.

Sở hữu hơn 130 km bờ biển cùng hệ sinh thái biển đảo độc đáo, Quảng Ngãi đang từng bước định hình hình ảnh một điểm đến mới trên bản đồ du lịch Việt Nam - nơi hội tụ giữa trải nghiệm, khám phá, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển bền vững.

Với diện tích đất nổi chỉ khoảng 2,3 km², Cồn Cỏ quá nhỏ để có thể phát triển theo tư duy “càng đông khách càng thành công”. Nhưng cũng chính sự nhỏ bé ấy lại tạo ra một hướng đi khác biệt: phát triển du lịch sinh thái chất lượng cao, lấy bảo tồn làm nền tảng và trải nghiệm “độc bản” làm giá trị cạnh tranh. Xung quanh bài toán phát triển du lịch mà không đánh đổi môi trường và bản sắc tự nhiên, phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị.

Trong chiến lược phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững, bảo tồn biển đang dần được nhìn nhận không chỉ là nhiệm vụ môi trường mà còn là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Với những địa phương giàu tài nguyên sinh thái như đặc khu Cồn Cỏ (Quảng Trị), việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển du lịch không chỉ là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Vinh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị về định hướng bảo tồn biển gắn với phát triển kinh tế và du lịch tại địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng biển mà còn phải xây dựng được hệ thống quản trị biển hiện đại dựa trên khoa học công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong tiến trình đó, sự kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học được xem là yếu tố then chốt nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế biển xanh và bền vững.

Không có con đường phát triển du lịch nào bền vững nếu môi trường bị đánh đổi. Với Đặc khu Cồn Cỏ, nơi hệ sinh thái rừng và biển vẫn còn gần như nguyên vẹn, mọi định hướng phát triển đều bắt đầu từ một nguyên tắc xuyên suốt: giữ gìn hòn đảo như giữ “con ngươi” của mắt mình. Từ kiểm soát rác thải, bảo vệ rạn san hô đến tổ chức không gian du lịch sinh thái, Cồn Cỏ đang lựa chọn một hướng đi thận trọng nhưng có chiều sâu, đặt tăng trưởng kinh tế trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ hệ sinh thái và bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Ngày 19/5, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh tổ chức tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) và trao quà hỗ trợ ngư dân khó khăn tại phường Sa Huỳnh.

Rời đảo trong buổi chiều muộn, khi mặt trời dần khuất sau đường chân trời, Cồn Cỏ lùi dần phía sau con tàu, nhỏ lại thành một dải xanh trầm mặc giữa biển khơi. Nhưng khác với cảm giác khép lại của một chuyến đi, câu chuyện về hòn đảo ấy dường như chỉ vừa bắt đầu. Nếu ở những lát cắt trước, Cồn Cỏ hiện lên với lịch sử, rừng và biển, thì giờ đây một bài toán lớn hơn đang dần hiện rõ: làm thế nào để phát triển mà không đánh mất những giá trị vốn làm nên bản sắc của hòn đảo này.

Giữa trùng khơi phía Tây Biển Đông, nơi sóng gió ngày đêm bào mòn những dãy đá bazan hình thành từ hàng vạn năm trước, có một hòn đảo nhỏ mang tên Cồn Cỏ. Không rộng lớn, không ồn ào và cách biệt với đất liền, nhưng Đặc khu Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị) lại mang trong mình nhiều giá trị đặc biệt: vừa là vị trí chiến lược về quốc phòng – an ninh, vừa là dấu tích của những năm tháng chiến tranh khốc liệt, đồng thời sở hữu hệ sinh thái biển còn khá nguyên sơ. Từ một “pháo đài giữa biển”, Cồn Cỏ hôm nay đang từng bước mở ra hướng phát triển mới gắn với du lịch và kinh tế biển bền vững.

Sau nhiều tháng bám ngư trường Trường Sa, hàng loạt tàu câu mực xà của ngư dân xã Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) trở về với khoang đầy ắp mực khô. Năm nay, không chỉ trúng mùa mà giá mực xà còn tăng lên mức cao nhất từ trước tới nay, giúp nhiều chủ tàu và thuyền viên có nguồn thu lớn.

Giữa trùng khơi, đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), nơi từng tấc đất thấm đẫm vị mặn của biển và hào khí của đội hùng binh Hoàng Sa năm xưa, cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang diễn ra từng ngày, từng giờ bằng những hành động cụ thể, bền bỉ và đầy trách nhiệm.

Ngày đầu đặt chân lên đảo, Cồn Cỏ hiện ra với vẻ đẹp hoang sơ, trong trẻo, khiến người lữ khách không khỏi say lòng. Sang ngày thứ 2, lắng lại giữa nhịp sống nơi đảo nhỏ, mới thấy phía sau vẻ đẹp ấy là những con người lặng lẽ, bền bỉ gìn giữ màu xanh và những giá trị nguyên sơ của biển đảo.

Ngày 27/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 18/2026/TT- BNNMT quy định mức thu tiền sử dụng khu vực biển cụ thể thuộc thẩm quyền giao khu vực biển của Bộ trưởng, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển, đồng thời góp phần minh bạch hóa cơ chế tài chính trong các hoạt động kinh tế biển.

Tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với hoạt động bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” do Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND đặc khu Cồn Cỏ tổ chức ngày 03/4, tham luận của ông Trần Khương Cảnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã phác họa một bức tranh toàn diện về hiện trạng tài nguyên biển Quảng Trị, đồng thời đưa ra định hướng chuyển đổi mang tính chiến lược: Biến bảo tồn thành nền tảng cho phát triển bền vững.